Tertio 1046 - “De meest complexe figuur van alle apostelen”

Achterkrant met Jan Schepens

“De meest complexe figuur van alle apostelen”

Jan Schepens vertolkt in De Passie, die op 4 april wordt opgevoerd in Sint-Niklaas, de rol van Judas. Sinds eind vorige week geeft hij in Daens De Musical voor een langere periode ook gestalte aan Pieter Daens, de broer van priester Adolf Daens. Tertio sprak met de acteur over geloof, de relatie tussen de gebroeders Daens en de verhouding tussen Judas en Jezus.

Ludwig De Vocht

Het passieverhaal proberen we op een moderne manier te vertellen. Ik mag tijdens De Passie het nummer De bestemming van Marco Borsato brengen. Het is een heel mooi lied uit zijn beginjaren over de vraag: waarom ben ik hier? Wat is het doel van mijn leven? Ik breng als Judas dat nummer met Jezus. Judas is waarschijnlijk de meest complexe figuur van alle apostelen. Hij is de meest menselijke van allemaal en heeft dus ook slechte kantjes. Mijn carrière – zoals iedereen gezien heeft – ben ik begonnen als de slechterik in Thuis. Ik heb misschien een kop om de slechte te spelen, veeleer dan de goede. Ik vind dat een compliment, want meestal zijn de bad guys de interessantere rollen. Door mijn energie – hoop ik te geloven – zie ik er iets jonger uit dan mijn echte leeftijd. Ik word dit jaar 50 (zucht). Ik had er nog niet bij stilgestaan dat ik in vergelijking met de rest van de cast te oud ben om Judas te spelen. Maar het verhaal gaat niet over leeftijd. Het gaat om de verhoudingen tussen de personages en als acteur moet je – zelfs als je de slechterik speelt – op zoek naar de beweegredenen van je personage.

Het stuk gaat over oordelen en veroordelen. Jezus wordt veroordeeld en Judas ook. Hij was de penningmeester en zou zijn verraad alleen maar hebben gepleegd om zichzelf te verrijken. De Bijbel is een metafoor voor veel zaken, maar misschien moeten we het niet te ver zoeken en is Jezus gewoon wit en Judas gewoon zwart. Judas zou dan gewoon een tegenwicht zijn. Maar dat is te eenvoudig. Ik durf ook altijd in het goede van de mens te geloven.


“Ik ben elke dag op zoek naar de beste versie van mezelf”, zegt Jan Schepens, die in De Passie de rol van Judas vertolkt.  © Nick Suy Ferreira

Angst 

Ik denk dat Jezus en Judas echt goede maten waren. Ze zijn samen een beweging begonnen. Judas coachte Jezus en hielp Hem. Op een bepaald moment voelt Judas evenwel dat de zaak aan het ontsporen is. Hij heeft angst. De essentie van het hele Bijbelverhaal is dat er maar twee energieën zijn in de wereld: liefde tegenover angst. Jezus kiest altijd onvoorwaardelijk voor liefde, zelfs op het einde van zijn leven. Judas heeft de mogelijkheid daarin mee te gaan, maar zoals bij zovelen wint de angst. Hij wil zijn eigen hachje redden. ‘We gaan ten onder. Als we meegaan in het zog van Jezus gaan we allemaal dood’, moet hij gedacht hebben. Dat zag hij niet zitten en daarom heeft hij Hem verraden. Of dat de waarheid is, is eigenlijk ondergeschikt. Ik denk dat elke acteur een eigen invulling moet zoeken. Het is als acteur belangrijk te weten wat je motivatie is.

Egotripper

Er wordt ook beweerd dat Judas met zijn verraad Jezus tot handelen wou dwingen omdat hij teleurgesteld in Hem was. Dat is superinteressant, want op zich is dat een heel sterke motivatie. Judas verweet Jezus dat Hij zich met die zalving (van Jezus’ voeten met nardusbalsem door Maria, de zuster van Marta, zoals verhaald in het Johannesevangelie, nvdr) liet verleiden tot andere dingen. Hij vond dat Jezus een beetje een egotripper werd en dat het alleen nog om Hem ging en om succes. Het ging niet meer om de beweging en het veranderen van de wereld. De ene visie op Judas hoeft de andere niet uit te sluiten. Het is wel interessant te laten zien dat het bij Judas misschien om angst gaat.

Geschiedvervalsing

Toch voel je gewoon dat Judas Jezus gecoacht heeft en geholpen bij zijn pr. Ik hou van coaches. Ik ben ervan overtuigd dat iedereen naast zich een coach kan gebruiken die zegt wanneer je aan het overdrijven bent en moet bijsturen. Jezus en Judas waren twee handen op één buik. Alleen kon Jezus het beter uitleggen en kon Hij beter spreken voor een grote massa. Als je het boek Pieter Daens van Louis Paul Boon leest, is Pieter Daens de grote kracht achter Adolf Daens. We doen met de musical een beetje aan geschiedvervalsing. Het is interessanter een priester als de drijvende kracht te zien van het daensisme en van de revolutie omdat dat gegeven een mooi conflict oplevert. Adolf Daens verzette zich tegen alle normen die toen golden. Maar in werkelijkheid was het Pieter die Adolf heeft aangestuurd en geholpen. Dat komt in de voorstelling niet tot uiting. We proberen er wel in te steken dat Pieter en Adolf als broers goed overeenkwamen en op dezelfde golflengte zaten. Ik ben ervan overtuigd dat dat bij Jezus en Judas tot op zekere hoogte ook het geval was.

De gedrevenheid van Judas herken ik in zowel Adolf als Pieter Daens. Alleen was Adolf net als Jezus de goede spreker. Zijn preken waren legendarisch. In die zin is het wel grappig – want ik heb er nooit zo over nagedacht – dat er parallellen te trekken zijn tussen die twee duo’s. Pieter Daens heeft in de musical maar een minieme rol. Hij komt slechts voor in een vijftal scènes van de twintig. Maar in al die scènes komt ook Adolf voor, een personage dat ik ook zelf mag spelen want ik ben understudy voor die rol. Daens is een verhaal dat raakt omdat het over onrechtvaardigheid gaat en over kinderen die zo slecht behandeld worden dat ze hun onschuld verliezen of gewoon sterven. Het blijft zo actueel: mensen die op de een of andere manier in het rad van het leven vastzitten. Ze gaan maar door en door, en waarvoor? Steeds harder werken, maar de echte waarden in het leven lijken steeds minder belangrijk.

Hoogste waarde

Wat geloof voor mij betekent? Ik ben ervan overtuigd dat het goddelijke in elk van ons zit. Voor mij is het aanvankelijke doel van de Bijbel en het geloof elke mens, elk individu in aanraking te brengen met dat goddelijke in zichzelf. Om een soort van samenhorigheid te krijgen en om de hoogste waarde, het goddelijke, als streefdoel te zien en er ook naar te leven. Ik ben elke dag op zoek naar de beste versie van mezelf en ik denk dat dat op een bepaalde manier elke dag op zoek zijn naar God betekent. Ik mediteer en als zou blijken dat acht uur per dag mediteren me dichter bij de perfecte versie van mezelf zou brengen, dan moet ik dat doen.

Zoals veel mensen heb ik grote problemen met de kerk en met de manier waarop zij tot op de dag van vandaag omgaat met het goddelijke of met dat streven ernaar. Ik denk dat de geschiedenis bewezen heeft dat de mensen die voor de kerk werken, zelf niet of niet vaak genoeg op zoek zijn gegaan naar het goddelijke. De kerk is zo conservatief dat ze veel weerstand oproept. Mochten priesters elke week een preek geven die inspireert en die het gevoel geeft ‘nu kan ik weer een week verder’, dan zouden de kerken vol zitten. Dat hebben we nodig.” III

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​