Tertio 1046 - Gehuwde priesters

De mening van Reimund Bieringer

Gehuwde priesters

De Amazonesynode was naar het schijnt de eerste bisschoppensynode in de recente geschiedenis van de rooms-katholieke kerk waar een tweederdemeerderheid voor de priesterwijding van gehuwde mannen stemde, zij het alleen in uitzonderlijke omstandigheden. In zijn postsynodale exhortatie Querida Amazonia (zie Tertio nr. 1.045 van 19/2) heeft paus Franciscus geen deuren gesloten. Daarom is verdere reflectie over het verplichte priestercelibaat op zijn plaats, niet alleen in het Amazonegebied, maar wereldwijd.

Er zijn onlangs weer stemmen opgegaan die de (ontologische) onverenigbaarheid van het priesterschap en het huwelijk verdedigen. Dat is nogal verrassend omdat die visie lijnrecht ingaat tegen de leer van Vaticanum II, die onmiskenbaar stelt: “De onthouding wordt niet van nature vereist door het priesterschap” (Presbyterorum Ordinis nr. 16).

Dispensaties

De 21 oosters-katholieke kerken die in volle gemeenschap staan met de paus, hebben hun Wetboek van Canones van de Oosterse Kerken dat celibatair en gehuwd priesterschap op gelijke voet presenteert: “de heilige praktijk van gehuwde geestelijken in de primitieve kerk en in de traditie van de oosterse kerken door de eeuwen heen wordt in ere gehouden” (canon 373). En zelfs in de westerse Latijnse kerk zijn er al lang gehuwde priesters door de uitzonderlijke situatie van gehuwde protestantse dominees en gehuwde anglicaanse priesters die rooms-katholiek worden. Sinds 1951 hebben opeenvolgende pausen aan sommigen van hen dispensaties verleend zodat zij – als gehuwde man – in de westerse (Latijnse) katholieke kerk tot priester konden worden gewijd. Daardoor zijn er nu in rooms-katholieke bisdommen wereldwijd ongeveer tweehonderd gehuwde rooms-katholieke priesters in dienst.


“De bedreiging van het priesterschap komt niet van goede en zuivere huwelijken van priesters. De werkelijke bedreiging voor het bestaan van het priesterschap komt voort uit criminele praktijken van sommige priesters achter het masker van het ‘celibaat’.”  © rr

Elke discussie over het verplichte priestercelibaat moet dus uitgaan van het feit dat de rooms-katholieke kerk nu al veel getrouwde priesters in actieve dienst heeft. Maar wat verwacht de kerk van haar priesters die de gelofte van het celibaat hebben afgelegd? Het Latijnse woord caelibatus betekent “ongehuwd”. Bedoelt de kerk dan alleen dat priesters niet mogen trouwen?

Kuise intimiteit

Wie het priesterschap en het huwelijk als onverenigbaar beschouwt, bedoelt daarmee dat het priesterschap en de seksuele handelingen die ook volgens de katholieke leer eigen zijn aan het huwelijk, onverenigbaar zijn. De traditie en de officiële documenten spreken inderdaad over de volledige seksuele onthouding van de priester. Nochtans aanvaardt de rooms-katholieke kerk sinds 1965 onder bepaalde voorwaarden dat seksuele betrekkingen binnen het huwelijk geheiligd en sacramenteel zijn. De Catechismus van de Katholieke Kerk §2362 citeert Gaudium et Spes nr. 49 §2: “De daden waardoor de echtgenoten in kuise intimiteit één worden, zijn eerzaam en waardig. Als zij op een werkelijk menswaardige wijze worden beleefd, betekenen en begunstigen zij de wederzijdse gave waardoor beide echtgenoten elkaar verrijken in vreugde en erkentelijkheid”. Veel verdedigers van het verplichte priestercelibaat beschouwen die eerzame, waardige, kuise daden eveneens als onverenigbaar met het priesterschap.

De ogen sluiten

Tegelijkertijd zijn er leden van de rooms-katholieke hiërarchie die enerzijds het verplichte celibaat verdedigen en priesters die gaan trouwen uit het ambt verwijderen, maar anderzijds de ogen sluiten voor priesters die in een quasi-huwelijksrelatie leven. Zij zijn zelfs bereid volgens de officiële richtlijnen van de rooms-katholieke kerk (die sinds twee weken publiekelijk toegankelijk zijn) priesters die vader zijn geworden, onder bepaalde voorwaarden verder het priesterambt te laten uitoefenen. Zijn die vormen van seksualiteitsbeleving voor de leden van de hiërarchie gemakkelijker verenigbaar met het priesterschap dan de beleving van seksualiteit binnen het huwelijk? Priesters die zich schuldig hebben gemaakt aan pornografie of seksueel geweld tegen minderjarigen of volwassenen – dikwijls vrouwelijke religieuzen –, hebben in veel gevallen meerdere nieuwe kansen gekregen. Velen zijn nog steeds priester en lid van de rooms-katholieke kerk. Rijst hier niet de vraag of  “de kerk” het gewelddadige seksuele gedrag van sommige priesters als verenigbaar met het priesterschap beschouwt, ook al werden sommigen wel uit het ambt verwijderd of zelfs gelaïciseerd? De praktijk van de kerk wekt alvast niet de indruk dat de hiërarchie echt overtuigd is van de noodzaak van volledige seksuele onthouding van haar priesters.

Masker

Na Vaticanum II kan men niet meer beweren dat een zuiver, heilig leven alleen mogelijk is onder de voorwaarde van volledige seksuele onthouding. De katholieke kerk verwacht van gehuwde priesters in actieve dienst evenals van celibataire priesters een seksueel zuiver en kuis leven, zij het elk op hun manier. De bedreiging van het priesterschap komt niet van goede en zuivere huwelijken van priesters; integendeel, zij hebben het potentieel om het sacrament van het priesterschap te versterken en te verdiepen. De werkelijke bedreiging voor het bestaan van het priesterschap komt voort uit criminele praktijken van sommige priesters achter het masker van het “celibaat” en uit het feit dat er niet consequent genoeg tegen wordt opgetreden.

Gehuwd of ongehuwd

Een heilig, liefdevol, kuis en zuiver beleven van de seksualiteit is volgens Vaticanum II de roeping van elke christen, katholiek en priester, gehuwd of ongehuwd. Net als de hele kerk heeft het priesterschap behoefte aan mensen die zo leven. Anders gezegd: we hebben priesters nodig die hun seksualiteit beleven in respect, verantwoordelijkheid, waardigheid, liefde, tederheid, dialoog, trouw aan hun levensengagement en zonder geweld, sommigen in seksuele onthouding en anderen in een christelijk huwelijk. III

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​