Tertio 1055 - “Ik heb mijn eigen puzzel gelegd”

Dossier: meervoudige religiositeit

“Ik heb mijn eigen puzzel gelegd”

Pas vanaf het middelbaar begon het Sammy Mahdi te dagen dat het niet doorsnee is op te groeien met een katholieke moeder en een islamitische vader. Hij omarmt die twee religieuze tradities van harte. “In plaats van ze te relativeren, valoriseer ik ze net allebei”, benadrukt het federaal parlementslid van CD&V.

Frederique Vanneuville

Sammy Mahdi wordt regelmatig bevraagd over zijn meervoudige religieuze achtergrond. “Velen gaan er minstens van uit dat je op een gegeven moment een keuze maakt. Ze kunnen er gewoon niet bij dat een combinatie van de twee mogelijk is. Als er weinig tijd of ruimte is voor zo’n gesprek, zeg ik gewoon dat ik agnost ben. Dat is behapbaar, een duidelijk vakje. Maar ik omschrijf mezelf liever als spiritueel eclecticus: ik heb een eigen puzzel gelegd met wat ik heb meegenomen van mijn vader en moeder en vanuit andere hoeken. Ik hou ervan fundamenteel na te denken over het hier en nu. Over het morgen en overmorgen. Over het fascinerende gegeven dat we leven en bewust zijn. Ook als maatschappij moeten we dat veel meer doen, vind ik.”

Hoe pakten uw ouders de religieuze opvoeding van hun kinderen concreet aan?

“Met mijn moeder gingen wij op de belangrijke momenten in het liturgische jaar naar de kerk, net zoals veel Vlamingen dat doen. Mijn vader is nooit heel praktiserend geweest, ook niet in Irak. Oorspronkelijk is hij sjiitisch, maar ik zie in hem veel meer een soort soefi. Hij beleeft het geloof vooral persoonlijk, niet als een groepsgebeuren. Voor hem staat centraal hoe je omgaat met goed en kwaad. Zijn kijk op geloof is zeer rationeel. Mijn ouders moesten in onze religieuze opvoeding sowieso compromissen vinden. Al is mijn vader rationeel en niet-praktiserend, verschillende culturele elementen zijn voor hem wel van belang, zoals de overtuiging dat een jongen besneden moet worden. Daarin speelden voor hem zeker niet alleen gezondheidsredenen mee. Gevolg is dat de twee zonen besneden zijn. En we zijn alle drie gedoopt, want dat was dan weer belangrijk voor mijn moeder en haar ouders. Maar de eerste communie deden we niet, die stap moesten we zelf later invullen.”

Sammy Mahdi heeft zijn vader regelmatig gevraagd: “Wat ben jij en wat ben ik dan?”, maar zijn beide ouders vonden zo’n etiket totaal irrelevant.  © CD&V

Hoe heeft u die multireligieuze situatie als kind ervaren?

“Ik ging ervan uit dat het bij iedereen zo was. Pas toen ik daar vanaf het middelbaar veel vragen over kreeg, groeide het besef dat ik in een ongewone context ben opgegroeid. Ik heb mijn vader regelmatig gevraagd: ‘Wat ben jij en wat ben ik dan?’ Maar daar heeft hij nooit op willen antwoorden. Net als mijn moeder vond hij zo’n etiket totaal irrelevant: ‘Ik kijk naar je daden, naar de waarden die je meedraagt, en ik hoop dat je de waarden die je moeder en ik je hebben meegegeven, verder doorgeeft, nu en later. Als je dat doet, ben je een goede persoon. Of je jezelf dan omschrijft als moslim, christen, atheïst, agnost – dat interesseert me niet’.”

U bent geen relativist geworden?

“Nee, zeker niet. Ik hecht veel waarde aan de religieuze en culturele praktijken die ik heb meegekregen van moeders- en vaderskant. Het vasten bijvoorbeeld. Zowel de christelijke als de islamitische vorm daarvan boeit mij. Of de wisselwerking tussen persoonlijk en gemeenschappelijk gebed. Ik zie de waarde van de beide tradities helemaal in en in plaats van ze te relativeren, valoriseer ik ze net allebei. Mijn ouders zijn op veel vlakken elkaars volstrekte tegenpolen, ook religieus, en toch denken ze bijna 100 procent hetzelfde over wat ze van dit leven willen maken. Dat helpt me ook in de omgang met mensen van andere levensbeschouwingen. De buitenkant, de verpakking, ziet er soms heel anders uit – een feloranje tulband, pijpenkrullen –, maar zulke verschillen maken mij net benieuwd naar wat eronder zit. Dankzij het voorbeeld van mijn ouders weet ik dat er op een ander niveau overeenkomsten mogelijk zijn, dat er meer is dat we delen dan wat we niet delen, en ik zoek graag naar die connectie tussen mensen. In het vijfde middelbaar zei mijn leraar fysica: ‘Wetenschap is zeven keer de waaromvraag stellen’. Voordat mensen een oordeel vellen over elkaar of een karikatuur van de ander maken, vragen ze ook best eerst zeven keer ‘waarom?’ Al is wat een ander doet in jouw ogen totaal absurd, misschien is er een goede reden voor die jij niet ziet omdat je dat prisma mist, een andere bril draagt.”

Helpt uw multireligieuze betrokkenheid u ook in uw politiek werk?

“Als het gaat over electoraal gewin, dan wellicht niet, want ik hoor overal en dus vooral ook nergens bij. Ik kan niet in een moskee of in een katholieke kerk gaan rondzwaaien en ervan uitgaan dat die mensen zich met mij verbonden voelen of me als een mogelijke woordvoerder van hun gemeenschap zien. Dat ben ik niet en dat zoek ik ook niet. Ik wil geen woordvoerder zijn van een religieuze gemeenschap in de politiek. Op een ander niveau geeft mijn achtergrond mij wel een voordeel omdat de meest geladen debatten in onze extreem diverse samenleving vaak net gaan over samenleven met mensen van andere culturen en religieuze overtuigingen. Meer algemeen helpt mijn spirituele beleving me bovendien voeling te houden met de realiteit en de voeten op de grond te houden. Om afstand te nemen van de soms erg futiele zaken die de politiek overheersen en te beseffen dat er in het leven belangrijker zaken zijn dan la politique politicienne.”

Hoe ziet u de maatschappelijke rol en betekenis van geloof?

“Die is – precies vandaag – heel groot. Kijk naar de cijfers van zelfmoord, depressie, vereenzaming. Ons maatschappelijke systeem geeft mensen veel kansen maar stelt hen ook voortdurend voor hun verantwoordelijkheid. Succes wordt bepaald door het aantal euro’s op je bankrekening en het aantal likes op sociale media. Zo’n samenleving smeekt om meer voeling te krijgen met elkaar en meer bezig te zijn met wat essentieel is. Zeker in deze coronatijden komt dat aan de oppervlakte. Het vastnemen van een deurklink kan ervoor zorgen dat een geliefde van de ene op de andere dag uit ons leven verdwijnt. Dat is niet nieuw. Mensen stierven al aan de griep of in een verkeersongeval, maar meer dan ooit is sterfelijkheid vandaag overal zichtbaar. Dat dwingt ons ertoe na te denken over hoe we in het leven staan. Massa’s mensen beoefenen yoga of tai chi. Ik begrijp dat als een poging terug te gaan naar de essentie van het mens-zijn en van zichzelf, als spiritueel bezig zijn. Dus ja, ik denk dat er in de samenleving een heel grote plaats is en moet zijn voor spiritualiteit. Voor de religieuze gemeenschappen ligt de grote uitdaging erin zichzelf heruit te vinden en na te denken over hoe ze dat alles gaan vertalen in deze eeuw.”  III

Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​