Tertio 1057 - Van kerstnachtkatholiek naar betrokken katholiek

Achterkrant met Stephan van Erp

Van kerstnachtkatholiek naar betrokken katholiek

Het geloofspad van Stephan van Erp is gekenmerkt door geleidelijkheid. Al gaande ontvouwde zich de weg richting academische theologie en de dominicaanse familie. Sinds kort is hij lekendominicaan. Dat bleek voor zijn gelovige engagement de gepaste vorm te zijn.

Frederique Vanneuville & Godelief Ginneberge

Een bekeerling in mijn eigen geloof, zo kan je me wel noemen. In mijn kindertijd ging ons gezin nauwelijks nog naar de kerk. Zowat iedereen in de buurt was daarmee gestopt. Het rare is dat dat vrij plots gebeurde en in de periode van Vaticanum II, net wanneer je door de vernieuwing en openheid meer betrokkenheid op de kerk zou verwachten. Zo was het dus niet. Onder meer door een leerkracht godsdienst die zich niet aan het leerplan hield en fascinerend kon vertellen, ging ik toch theologie studeren. Een intuïtieve keuze, met onderliggend ook wel het verlangen een beetje bijzonder te zijn en te kunnen reflecteren over filosofie, literatuur en politiek.

Overleefd

De eerste twee jaren liep ik verloren. We kregen ecclesiologie, christologie, patristiek,… maar ik wist in het begin niet eens wat Vaticanum II was. Dankzij een omweg van twee jaar in de filosofie heb ik leren abstraheren. Dat hielp me met andere ogen naar de kerkelijke taal en traditie te kijken en me er op een nieuwe manier tegenover te verhouden. Ik ontdekte hoe taal, denken en leven dynamisch bij elkaar horen. Zo heb ik dankzij de filosofie uiteindelijk uit volle overtuiging voor de theologie gekozen.


“Verkondiging is het hart van het dominicaanse charisma”, vertelt Stephan van Erp. “Zelf geloof en hoop ik daaraan bij te dragen door mijn werk als theoloog, door de wijze waarop ik met de studenten omga, hoe ik hen begeleid, wat ik in mijn lezingen vertel.” © ID / Bart Dewaele

Doen wat gedaan moet worden

Ik zoek in deze tijd mijn geloof te begrijpen en te herontdekken. Het leven heeft mij op het spoor van de academische theologie gebracht en ik ben onlangs lekendominicaan geworden. Dat is niet gepaard gegaan met een heftig omslag- of bekeringsmoment. Het is geleidelijk gegaan. De verbinding tussen mijn werk en mijn gelovig engagement was bij tijd en wijle een zoektocht maar is sterk gebleven. Het is fantastisch de onvoorstelbare rijkdommen van de kerkelijke traditie te mogen ontdekken en met vuur door te geven aan mijn studenten. Het kan wat vroom klinken, maar mensen zoeken naar heiligheid en figuren als Dominicus, Dorothy Day en Thomas Merton leven dat voor in hun aandacht voor kleine zaken, hun inzet voor de anderen, hun biddende leven. Simpelweg doen wat gedaan moet worden, zonder daar altijd de vraag naar relevantie bij te stellen, dat zie ik in zo’n toegewijd leven heel sterk: mensen die de hand aan de ploeg slaan en geduld hebben en zo zoeken naar wegen om bij God te zijn.

Verre achterneef

Mijn hele geloofsweg is bijzonder traag verlopen. Twintig jaar geleden al kwam ik door mijn werk aan het Dominicaanse Studiecentrum voor Theologie en Samenleving in Nijmegen in contact met de dominicanen. In diezelfde periode begonnen de lekendominicanen in Nederland zich beter te organiseren. Ik las Erik Borgmans boekje Dominicaanse spiritualiteit en volgde een cursus in het dominicanenklooster in Huissen, waar ik daarna wel vaker kwam. Ik heb het ook op mij genomen om de erfenis van Edward Schillebeeckx, die ik enkele keren heb ontmoet, verder te zetten. Zo geraakte ik persoonlijk en intellectueel sterk betrokken bij de dominicaanse familie, maar ik zag mezelf gewoon als een verre achterneef. Tot ik weer eens in Rotterdam aanwezig was op de professie van een van de nieuwe dominicanen – de orde had op korte tijd acht kandidaten, heel bijzonder. Borgman, zelf lekendominicaan, draaide zich in de kerk naar mij om en zei: ‘Oh, jij bent er ook weer’. ‘Ja’, dacht ik, ‘ik ben er ook weer’.

Verworteling

Voor het eerst kwam toen bij me op lekendominicaan te worden. Dat was meer dan ‘ergens bij willen horen’. Het had te maken met inzien dat mijn geloof een concrete vorm en een gemeenschap zoekt. Het was ook de vraag naar de ‘verworteling’ van mijn theologie als leek: hoe is die ingebed in de Schrift, in de kerkelijke spiritualiteit en in het dagelijkse leven? Door mijn werk kom ik op veel plaatsen in de wereld. Zo zag ik dat er alleen al in Vietnam 120.000 lekendominicanen zijn. Ook op de Filipijnen zijn ze met duizenden. Zij zijn zeer actief in de parochies en de scholen en dragen iets bij aan het leven van de kerk. Echt fantastisch. In Vlaanderen is het voor de lekendominicanen nog niet zo duidelijk wat ons apostolaat zou moeten zijn. Dat komt nog wel. We zijn nog maar een paar jaar bezig. In ieder geval is verkondiging het hart van het dominicaanse charisma. Zelf geloof en hoop ik daaraan bij te dragen door mijn werk als theoloog, door de wijze waarop ik met de studenten omga, hoe ik hen begeleid, wat ik in mijn lezingen vertel. Intellectueel apostolaat is binnen verschillende tradities heel sterk. Je ziet dat ook bij de jezuïeten. Gelovig denken is onderdeel van het goede werk dat kan worden gedaan.

Onzekerheid en hoop

Er zijn kleine tekenen van hoop, ondanks de crisis in de westerse kerk. Het verhaal gaat dat Dominicus broeders twee aan twee naar alle uithoeken van Europa stuurde. Wat ze daar moesten doen? Dominicus zei hun te vertrouwen op het werk dat hun daar te wachten zou staan. Anders gezegd: met weinig op weg gaan, oog hebben voor wie en wat op je pad komt en zien wat daar dan moet gebeuren. Zo weet ook ik niet wat mijn gelovige engagement me zal brengen. Onzekerheid en hoop horen bij het dominicaanse leven. En hoop is niet alleen de tekenen zien dat het ergens op een bepaalde manier wel goed zal komen, het is ook doorgaan wanneer zulke tekenen er helemaal niet zijn. Dat kenmerkt het religieuze leven tout court, zeker in Noordwest-Europa. Mensen gaan gewoon door. Dat vind ik mooi om te zien en ik ben dankbaar er deel van te mogen uitmaken.”  III

 

Bio

Stephan van Erp (1966) studeerde theologie in Tilburg en filosofie in Nijmegen. Hij was visiting fellow aan de universiteit van Oxford en het Londense King’s College en doceerde systematische theologie in Tilburg, Groningen en Nijmegen. Hij is hoofddocent fundamentele theologie aan de KU Leuven en houder van de leerstoel Edward Schillebeeckx aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Op 10 september houdt hij aan de RU zijn inaugurale rede over “Synodaliteit als katholiciteit. Over goddelijk gezag en democratisch beheer”. Op 26 januari legde hij in Leuven de eerste, tijdelijke gelofte af als lekendominicaan.

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​