Tertio 1064-1065 - Kerkdienst zonder zang en koffie

Kerkdienst zonder zang en koffie

Vanaf 1 juli mogen geloofsgemeenschappen in België met 200 mensen samenkomen. In werkelijkheid kunnen er aanzienlijk minder mensen meevieren, want de samenkomsten zijn gebonden aan een strikt protocol. Zo moeten kerken per persoon een oppervlakte van 10 m² voorzien, een maatregel die ook tijdens de zomermaanden van kracht blijft. Veruit de meeste voorgangers ervaren dat als een probleem, blijkt uit een rondvraag van Tertio.

Kelly Keasberry

Samenkomen in de kerk, het kan weer. De Nationale Veiligheidsraad gaf groen licht aan erkende geloofsgemeenschappen in ons land om vanaf maandag 8 juni opnieuw erediensten te houden. Hoe verliep de heropstart? Tertio vroeg het parochieassistenten en voorgangers in diverse kerken. Op zondag 14 juni stond het parochieteam van de Onze-Lieve-Vrouw Boodschapkerk in Antwerpen klaar met mondmaskers om de parochianen te ontvangen. “Met een bang hart en vragen: hoeveel mensen zouden er komen, gaat alles vlot verlopen?”, illustreert Chantal Van Herck, lid van het parochieteam. “We waren dan ook blij dat er toch 45 gelovigen kwamen meevieren. Bij het binnenkomen gaven we de nodige uitleg. Dat verliep allemaal heel vlot. Parochianen waren blij om weer te kunnen vieren en ze hadden begrip voor de maatregelen.”


Openluchtdienst van de Protestantse Kerk Ieper.  © eh

“Het was wat onwennig met al die regels, maar deugddoend”, getuigt ook Lucrèce Ongenaert, parochieassistent in Sint-Gillis-Waas en Stekene. Ze stond aan de inkom om mensen te verwelkomen. “Ik vroeg me af of de mensen met dat mondmaskertje mijn glimlach wel konden zien. De tweede week stond ik in het gangpad en kreeg ik de kans een babbeltje te maken. Bij alleenstaanden voelde ik aan dat dat kleine gebaar hun deugd deed. Na de viering werd er buiten op de parking toch wat nagepraat.” Anglicaans kapelaan Stephen Murray van de Saint John’s Anglican Church in Gent zegt dat het “redelijk” ging. “De eucharistie vieren met gelaatscherm en handschoenen stoort wel. Ook de grote afstand onder de aanwezigen is vreemd. Zingen is niet toegestaan, er zijn geen activiteiten voor de kinderen en jeugd, geen gastvrijheid na de dienst. Het is fijn weer samen te vieren, maar het leven van onze gemeenschap is erg veranderd.”

Aartspriester Bernard Peckstadt van de orthodoxe parochie van de heiligen Konstantijn en Helena in Brugge heeft de heropstart als positief ervaren. Voor de orthodoxe geloofsgemeenschap was het een opluchting weer samen te kunnen komen. “De mensen hebben al zo lang moeten wachten”, zegt Peckstadt. “De grote vasten, Pasen, Pinksteren, dat alles ging voorbij zonder liturgisch leven. Dat was zeer pijnlijk.” Omdat de 10 m²-regel voor de kerk praktisch inhield dat er slechts acht mensen konden worden toegelaten, besloot hij de eerste zondag een openluchtdienst te houden. Door een goede verstandhouding met de katholieken zijn de orthodoxe erediensten nu verplaatst naar de Brugse Sint-Jacobskerk. Die biedt plaats aan ongeveer 80 mensen. Peckstadt betreurt de regels wel. “Als ik kijk naar de regels voor restaurants en sportbewegingen, vraag ik me af wat het nut is dat kerken zo streng worden aangepakt. Wij proberen ons best te doen om de maatregelen te handhaven, maar het koffiedrinken na die dienst, het aansluitende contact met elkaar, dat missen we erg.” De aartspriester kijkt reikhalzend uit naar de versoepeling van de coronamaatregelen. Dat geldt ook voor Jo Jan Vandenheede, pastor in de lutherse kerk in Groot-Brittannië en in de anglicaanse kerk van Gent. Hoewel hij de regels zelf haalbaar acht, voegt hij eraan toe: “maar alleen omdat we een groot gebouw hebben. 10 m² is belachelijk”.

Obstakel

Voor twee protestantse kerken was de afstandsregel reden om niet te hervatten. “We zijn niet heropgestart”, verklaart Katelijne Depoortere, predikant bij Kapel De Olijftak in Brasschaat. “Cruciaal voor ons is het moeten weigeren van mensen en tegelijk een redelijk groot team te moeten hebben dat coördineert en rapporteert. Ook het afraden van zestigplussers om naar de eredienst te komen, vinden we discriminerend. Dat er geen koffie mag worden geschonken, is tot daaraan toe, maar dat mensen direct naar huis moeten na de dienst zonder na te kunnen praten, dat zijn zaken die het gemeente-zijn in het hart treffen.” Ook de deuren van de Protestantse Kerk Brussel blijven nog gesloten. “De regels voor de samenkomsten zijn voor ons niet haalbaar”, verklaart predikant Douwe Boelens. In Ieper bedacht de protestantse kerk een oplossing door een openluchtdienst te houden. “De missie was toch al om het park Zonneland vrij toegankelijk te maken voor fietsers en wandelaars”, licht predikant Eleonora Hof toe. “Dat kwam mooi samen. Er was ruimte voor dankbaarheid omdat we eindelijk weer bij elkaar mochten zijn, maar ook voor het verdriet dat mensen hebben doorgemaakt.” Gemengde gevoelens heersten eveneens bij de protestantse gemeente in het Nederlandse Houten. “Er is vooral verdriet omdat er niet kan worden gezongen”, constateert predikant Rebecca Onderstal. Wat haar opvalt, is dat de oudste kerkgangers wegblijven. “Oudere mensen met een kwetsbare gezondheid hebben al aangegeven niet te zullen komen”, beaamt Lianne den Ouden, predikant in de Protestantse Kerk Hasselt. “Sommige zelfs niet meer voor er een vaccin zal zijn. Spijtig. Met hen proberen we op alternatieve wijzen contact te houden.”


Orthodoxe viering in de Sint-Jacobskerk in Brugge.  © bp

Nieuwe vormen

Bij de bevraagde protestanten bleef het heilig Avondmaal achterwege. In de Onze-Lieve-Vrouw Boodschapkerk vond wel een communiedeling plaats. “Kinderen worden gezegend vanop hun plaats”, illustreert Van Herck. “Daarna spreekt de priester voor alle gelovigen tezamen de woorden uit: ‘Lichaam van Christus’, en iedereen antwoordt ‘Amen’. Nadien worden de gelovigen begeleid om de communie te ontvangen. Alles op veilige afstand van elkaar. Op die manier vieren wij al drie weken. We voelen dat het lukt en dat de mensen gelukkig zijn. We vormen weer gemeenschap, wat toch belangrijk is voor gelovigen.” Anglicaans priester Murray gaat naar de mensen toe om de hostie in hun handen te laten vallen. “Ik kijk ze heel eventjes aan of zegen hen met een kruisteken om nog steeds in de stilte te blijven.”

De meeste respondenten zien de 10 m²-regel het liefst zo snel mogelijk verdwijnen. Toch klinken er ook positieve geluiden. Een meerderheid van de bevraagde kerken verwacht door te gaan met de onlinediensten. “We hebben er mensen buiten onze gemeenschap mee bereikt”, zegt Murray. Ook de Antwerpse predikant Bert Dicou is positief: “We hebben moeten investeren in techniek, en daar zal ongetwijfeld het een en ander bijkomen”. Onderstal beschouwt de livestreams als “een belangrijke aanvulling”.  “Enerzijds ben ik bang dat er een afnemende betrokkenheid zal zijn bij de kerkdiensten, anderzijds hoop ik dat er blijvend ruimte komt voor nieuwe vormen”, besluit de Houtense dominee.  III

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​