Tertio 1089-90 - “Afbakening van eigen identiteit creëert vijandsbeelden”

“Afbakening van eigen identiteit creëert vijandsbeelden”

Kerkverlating betekent niet dat mensen niet op zoek zijn naar zingeving. “Happiness, de vraag naar een goed leven: het zijn onderwerpen waar veel mensen mee bezig zijn”, weet de Nederlands-Duitse theoloog Manuela Kalsky. Ze is een van de auteurs van het boek Fullness of Life and Justice for All, dat de vraag centraal stelt hoe het goede leven voor allen eruit ziet.

“’Het goede leven voor allen’ is een seculiere term die ook niet- of andersgelovigen uitnodigt samen te onderzoeken wat het goede leven voor allen is, en hoe je de weg daarnaartoe kunt vinden”, verklaart Manuela Kalsky. “Die zoektocht gaat in christelijk-theologisch perspectief niet alleen over jezelf, maar ook over de vraag hoe alle mensen een goed leven kunnen leiden. Dat is een gedachte die ook aansluit bij het salus animarum (het heil der zielen) in de dominicaanse traditie. In de Bijbel heet dat het Koninkrijk Gods. Het is een visioen, waarvan we al iets waarnemen in het hier en nu, maar dat in de toekomst nog verwezenlijkt moet worden.”

Hoe is dat “goede leven voor allen” bereikbaar?

“Het is een uitdaging die we concreet moeten aangaan. We leven in een geglobaliseerde samenleving; een stad als Amsterdam telt 188 nationaliteiten. Steeds meer mensen passen niet meer in hokjes. Sociologen hebben voorspeld dat de samenleving en identiteiten meer vloeibaar zullen worden. We zullen nieuwe manieren moeten vinden om daarmee te leren omgaan. Communicatie en dialoog zijn belangrijker dan ooit. Ik denk dat we uiteindelijk af moeten van het identiteitsprincipe waarbij identiteit in afbakening tot de ander wordt bepaald. Dat is een funest concept dat vijandbeelden creëert. We hebben een relationeel identiteitsbegrip nodig.”

In uw boek spreekt u ook over multireligious belonging en flexible believers. Kunnen we spreken van een trend?

“Uit onderzoek blijkt dat het aandeel christenen in Nederland nog maar 25 procent bedraagt. Veel meer mensen identificeren zich nog wel met christelijke waarden, maar voelen zich niet langer verbonden met het instituut kerk. Uit ons laatste onderzoeksprogramma blijkt dat ongeveer een kwart van de Nederlanders niet meer bij één bepaalde religieuze traditie aangesloten is, maar elementen uit verschillende tradities combineert. We onderscheiden drie groepen multireligious belongers. Samen vormen ze een groep van 3,1 miljoen mensen. Spirituele centra die een breed aanbod bieden, zijn ingesteld op die flexible believers.”

Hoe kunnen de kerk en theologie concreet bijdragen aan dat “goede leven voor allen”?

“In theologische en kerkelijke kringen klinkt voornamelijk de roep om versteviging van de eigen christelijke identiteit. Dat is in de 21ste eeuw wat mij betreft de verkeerde weg. Het is er een van angst waarbij je niet de verbinding met de religieuze ander zoekt, maar je eigen burcht bouwt. Ik denk dat we het minder over dé waarheid moeten hebben en meer naar ‘storytelling’ toe moeten. De Bijbel doet niet anders. Onze vier evangeliën gaan over Jezus, maar vertellen vanuit verschillende perspectieven verschillende verhalen over Hem. Dat is een veel communicatiever concept dan dat van één centrale waarheid en een sterke identiteitsbepaling. Vanuit de theologie moeten we juist een ander signaal afgeven. Ik vind het een gemiste kans voor onze samenleving als de theologische bagage en de kennis in religieuze wijsheidstradities beperkt blijven tot de kerkelijke kring. Je moet als theoloog een bredere taal kunnen spreken. De tijd is rijp om multidisciplinair te werken en niet alleen op zenden te staan, maar ook te luisteren naar wat er leeft en waar nood is. Niet alleen materiële, maar ook spirituele armoede kan dodelijk zijn.”

Verder lezen? Vraag een gratis proefnummer aan of neem een abonnement.

In de spotlight: 

Wat vaker de ezel zijn

De heilige familie, de herders en de drie koningen staan centraal in de kerstscène. Zelden krijgen de os en de ezel aandacht. Het zijn nochtans verbindingsfiguren van wie ook te leren valt. Daarom brengt theoloog Els Agten in Tertio nr. 1.089-1.090 van 23 december 2020 een ode aan de ezel. Ook wij mogen misschien wat vaker en wat meer ezel zijn: wat vaker eigenzinnig, wat frequenter dienstbaar en sociaal, wat meer luidruchtig.
» Lees verder

Gedreven door nieuwsgierigheid, verwondering en geloof

Ze vroeg 100 dagen om zich in te werken, maar werd door de coronapandemie meteen voor de leeuwen geworpen. Na haar eedaflegging wachtte al het eerste overlegcomité. Sindsdien is elke dag een rollercoaster. Maar gedreven door nieuwsgierigheid en verwondering gaat Annelies Verlinden (CD&V) er ook zonder inlooptijd stevig tegenaan. “Voor de volle 300 procent”, reageert de minister van Binnenlandse Zaken tijdens het interview in de Wetstraat. Het verschijnt in Tertio’s eindejaarsspecial (nr. 1.089-1.090 van 23 december 2020).
» Lees verder

“De economie, dat zijn wij allemaal”

De wereld zou voor veel mensen een betere plek zijn als politici en economen er niet langer zo eenzijdig door een neoliberale bril naar keken. Blind geloof in het laissez faire van de vrije markt blijkt feitelijk een historische vergissing, stelt Irene van Staveren (Erasmus Universiteit Rotterdam) in Tertio 1089-1090 van 23/12/’20. Ze behoort tot de groeiende groep economen die het tij helpen keren.
» Lees verder

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​