Tertio 1089-90 - “De economie, dat zijn wij allemaal”

“De economie, dat zijn wij allemaal”

De wereld zou voor veel mensen een betere plek zijn als politici en economen er niet langer zo eenzijdig door een neoliberale bril naar keken. Blind geloof in het laissez faire van de vrije markt blijkt feitelijk een historische vergissing, stelt Irene van Staveren (Erasmus Universiteit Rotterdam) in Tertio 1089-1090 van 23/12/’20. Ze behoort tot de groeiende groep economen die het tij helpen keren.

Armoede, ongelijkheid en honger in de wereld – het zijn thema’s waar Irene van Staveren zich reeds als jong meisje mee bezighield en die haar studiekeuze bepaalden, vertelt ze in een online interview met Tertio. “Ik kwam er al gauw achter dat dat economische vraagstukken zijn die je niet kan oplossen met bijvoorbeeld sociologie of theologie. Het was leuk te ontdekken dat die sociale insteek wel meer economen motiveerde om economie te studeren. Onder hen ook Nobelprijswinnaars zoals de Nederlander Jan Tinbergen (1903-1994) en de Indiër Amartya Sen (1933). Je studeert dan economie om de economie te veranderen.”

Hoe verklaart u dat het neoliberalisme zo dominant is kunnen worden? Omdat het veel welvaart met zich meebracht?

“De ironie is dat daar eigenlijk weinig bewijs voor was! Er was geen zekerheid dat dat laissez faire zo goed zou werken. Het was meer een ideologie – als je de markt vrijlaat, kan ze zelf alles oplossen – en daarmee werd ook Smith verkeerd geïnterpreteerd. In The Wealth of Nations vermeldt hij slechts één keer ‘the invisible hand’. Toch verwijzen economen heel vaak naar zijn boek voor het idee van ‘de onzichtbare hand van de markt’ die geen overheid nodig heeft. Smith heeft echter helemaal niet gezegd dat je welvaart krijgt als je de markt helemaal vrij maakt. Hij was alleen voorstander van meer vrije markt omdat de overheid in zijn tijd heel hoge importtarieven hanteerde. In die periode heerste het mercantilisme. De koloniale grootmachten in Europa gingen ervan uit dat je als land alleen rijk kon worden door veel te exporteren en weinig te importeren. Dat kan natuurlijk niet. Op wereldschaal moeten de import en export gelijk zijn. Stilaan ontstond er dan ook discussie over de efficiëntie van het mercantilisme en kwam er kritiek op de regeringen die dat systeem volgden. Maar doordat economen later Smiths ideeën doortrokken naar een context waarin er al veel vrije markt was en steeds minder overheid, geraakte de balans tussen economie en overheid helemaal zoek. De hele sociale correctie werd van tafel geveegd. De overtuiging leefde dat je zelfs sociale doelen het best kon bereiken met de markt. In Nederland is maar op het nippertje vermeden dat het hele spoorwegnet geprivatiseerd zou worden. In Engeland is dat wel gebeurd. Het probleem is dat het helemaal niet beter is. Het is alleen maar hartstikke duur geworden.”

Hebt u de indruk dat er in de wereld van economen een kanteling aan de gang is?

“Toch wel, ja. Ik merk dat ze meer oog hebben voor de rol van de overheid en de sociale effecten van de economie en beseffen dat de markt niet altijd de beste oplossing is – wel voor sommige dingen, maar niet voor alles. Maar economen zijn een beetje een arrogante beroepsgroep dus geven ze niet expliciet toe dat ze zich bedacht hebben en dat anderen wel wat gelijk hebben. (lacht)

Abonneer of vraag een proefnummer via www.tertio.be

In de spotlight: 

Wat vaker de ezel zijn

De heilige familie, de herders en de drie koningen staan centraal in de kerstscène. Zelden krijgen de os en de ezel aandacht. Het zijn nochtans verbindingsfiguren van wie ook te leren valt. Daarom brengt theoloog Els Agten in Tertio nr. 1.089-1.090 van 23 december 2020 een ode aan de ezel. Ook wij mogen misschien wat vaker en wat meer ezel zijn: wat vaker eigenzinnig, wat frequenter dienstbaar en sociaal, wat meer luidruchtig.
» Lees verder

Gedreven door nieuwsgierigheid, verwondering en geloof

Ze vroeg 100 dagen om zich in te werken, maar werd door de coronapandemie meteen voor de leeuwen geworpen. Na haar eedaflegging wachtte al het eerste overlegcomité. Sindsdien is elke dag een rollercoaster. Maar gedreven door nieuwsgierigheid en verwondering gaat Annelies Verlinden (CD&V) er ook zonder inlooptijd stevig tegenaan. “Voor de volle 300 procent”, reageert de minister van Binnenlandse Zaken tijdens het interview in de Wetstraat. Het verschijnt in Tertio’s eindejaarsspecial (nr. 1.089-1.090 van 23 december 2020).
» Lees verder

“De economie, dat zijn wij allemaal”

De wereld zou voor veel mensen een betere plek zijn als politici en economen er niet langer zo eenzijdig door een neoliberale bril naar keken. Blind geloof in het laissez faire van de vrije markt blijkt feitelijk een historische vergissing, stelt Irene van Staveren (Erasmus Universiteit Rotterdam) in Tertio 1089-1090 van 23/12/’20. Ze behoort tot de groeiende groep economen die het tij helpen keren.
» Lees verder

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​