Tertio 1097 - Vastencampagne Broederlijk Delen in teken van de donut

Vastencampagne Broederlijk Delen in teken van de donut

De vastencampagne van Broederlijk Delen gaat vandaag van start. In het jaar van haar 60ste verjaardag draagt de beweging de visie uit dat er nood is aan een ingrijpende systeemverandering van het neoliberale model naar een economie van het delen. Corona heeft de urgentie daarvan eens te meer in de verf gezet. “We bieden een hoopvol verhaal in coronatijden”, zegt teamcoördinator politiek Katelijne Suetens.

Liza Cortois

Tijdens de vastenperiode vraagt Broederlijk Delen extra aandacht voor een economie die respectvol is, voor zowel de natuur als de gemeenschap. “Onze partners in Afrika en Latijns-Amerika weten dat een goede relatie tussen mens en natuur nodig is om goed en veilig te kunnen leven. We denken dat we uit hun levenswijze dingen kunnen leren die we zelf verloren zijn”, vertelt Katelijne Suetens. De gemeenschappen waarmee de organisatie samenwerkt, zijn vaak het doelwit van grootschalige mijnbouw-, energie- of landbouwprojecten die op neoliberale westerse leest zijn geschoeid. “Ze verzetten zich daartegen en blijven voor hun samenlevingsmodel strijden.” De organisatie strijdt met hen mee, zowel in het Zuiden als in het Westen. 

 


“Voedselsystemen die zoveel mogelijk proberen samen te werken met de natuur en die oog hebben voor de diversiteit van de bodem, doen het beter en zijn weerbaarder dan industriële landbouw”, stelt Katelijne Suetens vast.  © Bastiaan Lochs - Mercator.tv
 

Eindige groei

Broederlijk Delen bekritiseert het gangbare economische denken dat in het teken staat van eindeloze groei: van het bruto nationaal product, van de arbeidsproductiviteit en de winst. Suetens ziet het nastreven van groei niet als een fataliteit: “Burgers en beleidsmakers zijn doordrongen van die groeilogica. Maar dat neoliberale systeem is er niet altijd geweest, het is jonger dan Broederlijk Delen. Na WOII kwam er bijvoorbeeld de economie van de Britse econoom John Maynard Keynes, met meer herverdeling en een grotere gelijkheid. Rond de jaren 1980 veranderde dat naar het huidige neoliberale model onder Margaret Thatcher en Ronald Reagan. Het economische systeem is in de afgelopen 100 jaar meermaals veranderd en dat kan opnieuw”. De eenzijdige nadruk op groei is volgens haar nefast voor de draagkracht van de planeet en de verdeling van rijkdommen. Doorgedreven groei betekent niet voor iedereen stijgende welvaart, maar juist meer inkomensongelijkheid, zoals onder meer econoom Thomas Piketty beargumenteerde in zijn bestseller Capital in the 21st Century. “Van wat we produceren, blijft een groot deel plakken bij een zeer kleine groep die zich het merendeel van de grondstoffen en het geld toe-eigent. Dat geldt voor de rijkste 1 procent, maar ook wereldwijd zie je diezelfde scheve verhouding: het Westen gebruikt een groot deel van de grondstoffen waardoor mensen elders in de wereld onvoldoende hebben”, verklaart Suetens.

Broederlijk Delen haalt inspiratie bij het model van de “donuteconomie”, uitgedacht door de Britse econome Kate Raworth, wier werk begin deze maand werd bekroond met een eredoctoraat van de KU Leuven. Dat model stelt dat de groei-economie uit het oog is verloren waar het werkelijk om draait: een economie ten dienste van de ontplooiing van iedere mens, binnen de grenzen van de planeet. Die economie moet voorzien in de basisvoorwaarden van een menswaardig leven, zoals proper water, voldoende voedsel, duurzame energie, kwaliteitsvol onderwijs en goede gezondheidszorg. Die voorwaarden vormen in de visualisering van de donuteconomie de binnenste cirkel en de sociale drempel voor een menswaardig leven. De buitenste cirkel vormt het “ecologische plafond” aan die groei, dat er op een eindige planeet ontegensprekelijk is. Tussen de binnen- en buitengrens – midden in de donut – bevindt zich de veilige en rechtvaardige plek voor een menswaardig leven.

Versoberen 

Daar geraken is een reusachtige onderneming, weet de teamcoördinator politiek. De verschillende stappen die moeten worden gezet, zijn volgens haar evenwel duidelijk. “Ten eerste moeten we beter delen en herverdelen.” Dat betekent minder en duurzamer consumeren, trager leven en meer inzetten op circulaire economie en hernieuwbare energie. “Wij zijn ervan overtuigd dat door te versoberen de levenskwaliteit net zal toenemen, bij ons en vanzelfsprekend in het Zuiden. In het Westen verliezen we ons in een eindeloze ratrace en zitten we vast in het individualisme in plaats van gezamenlijk te handelen. We produceren vandaag meer welvaart dan in de jaren 1970. Maar we werken veel harder en worden er uiteindelijk ongelukkiger van. Waarom doen we dat in godsnaam?” 
 


In de binnenste cirkel, de “sociale drempel”, staan de basisvoorwaarden voor een waardig leven. De buitenste cirkel wordt gevormd door “het ecologische plafond” dat de grens aan economische groei aangeeft.  © bd

Ook de machtsverhoudingen tussen het rijke Westen en armere landen in Afrika, Latijns-Amerika en Azië moeten we herdenken: “Veel handelsrelaties hebben koloniale verhoudingen gereproduceerd. Dat geldt ook voor internationale instellingen zoals de Wereldbank, het Internationaal Monetair Fonds en zelfs de VN”. Daarnaast verdient zorgende arbeid volgens Suetens meer waardering: “Die arbeid wordt voornamelijk door vrouwen geleverd, zowel in het gezin als in ziekenhuizen, rusthuizen en kinderopvang. Zonder die zorg zou de samenleving niet kunnen draaien. We willen naar een samenleving waar er meer tijd overblijft voor die gemeenschappelijke zorg. Vandaag staat de samenleving ten dienste van de economie, terwijl het omgekeerd zou moeten zijn”. Daartoe is beleid nodig dat focust op de essentiële economie, namelijk gezondheidszorg, onderwijs, voedselvoorziening en energie: “Het is niet belangrijk dat die economie groeit, wel dat ze voorziet in de noden van alle bewoners”. 
 


Katelijne Suetens.  © bd

Bewustwording

Door de coronapandemie sijpelt de urgentie van een systeemverandering steeds meer in, volgens Suetens. “De privatisering van publieke diensten zoals zorg heeft haar grenzen getoond. Te lange internationale ketens stellen ons plots voor het probleem dat mondmaskers en paracetamol alleen in Azië worden gemaakt. Ook stellen we vast dat voedselsystemen die op lokale agro-ecologische voedselproductie focussen en dus zoveel mogelijk proberen samen te werken met de natuur en de diversiteit van de bodem respecteren, het beter doen en weerbaarder zijn dan industriële landbouw.” Suetens noemt corona “de kanarie in de koolmijn”: “Dit is nog een min of meer beheersbaar virus. Wanneer de klimaatdomino’s omvallen, zoals het smelten van de poolkappen, het stijgen van de zeespiegel en het opwarmen van de oceanen, draai je dat niet meer terug. De gevolgen zullen veel erger zijn als we zo blijven voortgaan”. Als er een ding duidelijk is geworden door de pandemie is het volgens haar “dat we onze wil niet zomaar kunnen opleggen aan een eindige planeet”.  III

www.broederlijkdelen.be/nl/delen-doet-goed

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​