Tertio 1109 - Man met bijzondere kijk op kerkopbouw wordt zalige

Man met bijzondere kijk op kerkopbouw wordt zalige

Pater Franciscus Jordan (1848-1918), de stichter van de salvatorianen en de salvatorianessen, wordt op zaterdag 15 mei zaligverklaard. Aanleiding voor de Belgische provinciale overste van de salvatorianen, Michel Coppin, om zijn verdiensten in het licht te stellen. “Eigenlijk wou hij een lekenbeweging starten, geen religieuze congregaties, maar het Vaticaan besliste anders.”

Michel Coppin

Jan Baptist Jordan werd op 16 juni 1848 in een arm boerengezin in het kleine dorpje Gurtweil bij Waldshut in het Zwarte Woud in Duitsland geboren. Ondanks het harde leven thuis kende de jonge Jordan gelukkige kinderjaren. Hij liet niet na thuis en op school allerlei kwajongensstreken uit te halen. Gaan vissen vond hij leuker dan stil op een schoolbank te zitten. Dat baarde zijn moeder heel wat zorgen. Maar dan gebeurde er iets dat het leven van Jordan sterk zou tekenen: zijn vader heeft een ongeval met een paard en zal tot aan zijn vroege dood arbeidsongeschikt zijn. Jordan is 13 jaar wanneer hij zijn eerste communie doet. De catechese over Jezus van Nazareth en de plicht die hij voelt om in de noden van het gezin te voorzien, tekenen hem. Hij wordt heel ernstig en zoekt de nabijheid van Christus. Verder studeren kan niet. Hij werkt mee aan de aanleg van een spoorweg in de omgeving en leert het beroep van schilder. 

Talen en theologie

Duitsland bereidt zich in 1869 voor op een oorlog met Frankrijk. Jordan wordt opgeroepen voor het leger, maar zijn gezondheid is te zwak om actief te worden ingezet. Als rondtrekkend schildergezel komt hij in grote steden terecht. De jongeman ervaart duidelijk hoever de mensen van zijn tijd verwijderd leven van de heilsboodschap van Christus. Die ervaring laat hem niet los, hij wil die keren door te studeren en priester te worden. Daarbij wordt hij flink geholpen door enkele priesters die in de jonge kerel iets bijzonders hebben ontdekt. Op voortreffelijke wijze sluit hij in 1874 zijn studies aan het gymnasium van Konstanz af. Hij kan meteen naar Rome reizen, waar het Eerste Vaticaans Concilie (1870) nog nazindert. Jordan heeft een talenknobbel en begint zijn studies in talen en theologie aan de universiteit van Freiburg. De seminaries waren door de heersende Kulturkampf gesloten. Wie toch priester wilde worden, kon na zijn studies een enkel seminariejaar volgen, voorafgaand aan de priesterwijding. Op 21 juli 1878 wordt Jordan tot priester gewijd. Zijn eremis kan hij niet in zijn geboortedorp vieren en een benoeming in een parochie lijkt door de toenmalige politieke omstandigheden onmogelijk.

Vorming en publicaties

Ondertussen heeft hij deelgenomen aan de Duitse Katholiekendagen van Freiburg, München en Konstanz, en leerde daar heel wat nieuwe initiatieven kennen. Hijzelf zal een grote ijveraar worden voor het Pauluswerk van de Zwitserse kanunnik Joseph Schorderet en nadien voor de Pauselijke Missiewerken in Rome. Het is de tijd dat de kerkmensen hun weg niet vinden met de liberale politieke machten, die de kerk willen beknotten. Meer dan zich tegen die machten te keren, wil Jordan door vorming en publicaties de christenen bekwaam maken hun geloof te begrijpen en ook uit te dragen. Op die manier wil hij hun een sterk kader aanbieden, zodat ze op hun beurt hun geloof met anderen kunnen delen. Iedereen moet de kans krijgen missionaris te worden. De bisschop van Freiburg stuurt Jordan voor verdere studies naar Rome. Hij moet zich vooral in de oude Bijbelse talen bekwamen. Bij de afsluiting van zijn studies wordt Jordan met een missie naar Egypte en het Heilig Land gestuurd. In Libanon vervolledigt hij zijn Arabische taalkennis. Daar heeft hij tijd om over zijn plannen na te denken en die met plaatselijke kerkleiders te bespreken. Hij krijgt steun en wordt begin september 1880 door paus Leo XIII voor een privégesprek ontvangen. De paus is begeesterd door zijn plannen. De jonge Duitse priester wil het kerkgebeuren bij de tijd brengen. Priesters en wetenschappers moesten christenen elk op hun niveau een degelijke vorming geven, catechetisch en humaan. Dat vormingsproces zou bovendien begeleid worden door degelijke publicaties en tijdschriften, zoals Nuntius Romanus (de latere Acta Sedis Apostolicae) voor de theologen, Missionär voor de christelijke families en Manna voor de kinderen. 

 


Pater Franciscus Jordan opende in België drie gemeenschappen: in Welkenraedt, in Hamont en in Athus.  © rr

 

Gehoorzaam

Op 8 december 1881 sticht Jordan met twee metgezellen in de kapel van Santa Brigida in Rome de Societas Apostolica Instructiva die zou instaan voor de vorming van christenen overal ter wereld. Er volgt een lange weg naar goedkeuring door de Romeinse Curie. Die heeft het moeilijk met de ideeën van de stichter. Hij moet zijn oorspronkelijke lekenbeweging kanaliseren tot een mannelijke en een vrouwelijke tak, onder de nieuwe naam “Sociëteit van de Goddelijke Heiland”. Voor een lekentak is er geen plaats meer. Jordan gehoorzaamt met pijn in het hart. Veel jongeren sluiten zich bij hem aan. In Rome genieten ze hun opleiding in het huidige moederhuis, vlak naast het Vaticaan. De studies volgen ze aan de Gregoriana. In 1889 krijgt pater Jordan al een eerste missie aangeboden in Assam (Noordoost-India). In Europa kiest hij Wenen uit voor zijn catechetische project. Hij zendt priester-catecheten naar de arme arbeiderswijken en naar de schippers op de Donau. Hetzelfde jaar start hij zijn project in het noordwesten van de Verenigde Staten en kort daarop in Ecuador en Brazilië. In Duitsland blijft zijn werk verboden wegens de Kulturkampf. In 1900 kan hij in België drie gemeenschappen openen: in Welkenraedt (een uitgeverij met drukkerij), in Hamont (een kleinseminarie en een parochie) en in Athus (een centrum voor christelijke vorming). Zelf bezoekt hij ons land achtmaal. In een vijftig landen vinden de ideeën van pater Jordan ingang. Ook vandaag gebeuren er nieuwe stichtingen. 

Overleden tussen de armen

Tijdens de Eerste Wereldoorlog moeten de Duitsers Italië verlaten en zo trekt Jordan met het generaal bestuur naar het Zwitserse Freiburg. Tijdens de pandemie van de Spaanse griep wordt hij ernstig ziek. Hemzelf blijft de griep bespaard, maar er is voor hem geen plaats in het ziekenhuis. Hij kan alleen terecht in een tehuis voor de allerarmsten. Hij is blij tussen hen te mogen sterven. Op het feest van Maria Geboorte op 8 september 1918 legt hij zijn leven terug in de handen van de hemelse Vader. Het is zijn vurigste hoop dat zijn oorspronkelijke ideeën, om leken als christelijke vormingswerkers op te leiden, zullen worden gerealiseerd. Na de zaligverklaring op 15 mei volgt alvast tot 21 juni 2022 een Jordanjaar in beide congregaties en de met hen verbonden leken om het eigen charisma en die oorspronkelijke ideeën te voeden.  III

www.sds.org

 

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​