Tertio 1125 - Paus Franciscus reist naar Hongarije en Slowakije

Paus Franciscus reist naar Hongarije en Slowakije

Paus Franciscus brengt van 12 tot 15 september een bezoek aan Slowakije na een korte tussenstop in de Hongaarse hoofdstad Boedapest. Het bezoek van Franciscus aan beide landen is zijn tweede buitenlandse reis dit jaar na zijn historische bezoek aan Irak in maart. Het is zijn eerste trip sinds zijn medische ingreep begin juli. 

Ludwig De Vocht

Het is al de vierde maal dat een paus naar Slowakije trekt. Johannes Paulus II reisde er naartoe in 1990, kort na de val van het IJzeren Gordijn. Slowakije was toen nog een deel van Tsjecho-Slowakije, dat op 1 januari 1993 geweldloos werd opgesplitst in Tsjechië en Slowakije. Johannes Paulus II ging er zowel in 1995 als in 2003 opnieuw op visite. Paus Franciscus had in maart op de terugvlucht uit Irak voor het eerst laten verstaan dat hij na een kort verblijf in Hongarije in september ook Slowakije wou bezoeken. Daarmee ging hij in op een uitnodiging van de Slowaakse president Zuzana Čaputová, die in december vorig jaar door Franciscus in audiëntie was ontvangen. De 48-jarige Čaputová, die in 2017 stichtend lid was van de sociaal-liberale partij Progressief Slowakije, werd na de presidentverkiezingen van maart 2019 de eerste vrouwelijke – meteen ook de jongste – president van het land. Met de paus besprak ze eind vorig jaar thema’s die beiden na aan het hart liggen, zoals sociale rechtvaardigheid, migratie en zorg voor de schepping.

Affront

Het oorspronkelijke bericht dat Franciscus op 12 september in de Hongaarse hoofdstad Boedapest alleen de slotviering van het 52ste Eucharistische Wereldcongres zou bijwonen om daarna meteen door te reizen naar Slowakije voor een driedaags bezoek, schoot de Hongaren in het verkeerde keelgat. Het pauselijke voornemen werd gezien als een affront aan het adres van de Hongaarse premier Viktor Orbán die sinds begin juli het voorzitterschap van de Visegrad-4 waarneemt (zie Tertio nr. 1.120-1.121 van 28/7). Het Vaticaan maakte enkele weken later bekend dat de paus zowel Orbán als president János Áder zal ontmoeten in het Museum voor Schone Kunsten waar hij ook de Hongaarse bisschoppen en de joodse gemeenschappen zal spreken. 

Diplomatiek succes

Na de slotviering in Boedapest reist de paus meteen door naar de Slowaakse hoofdstad Bratislava, waar hij wordt verwelkomd op het presidentieel paleis en waar hij op de nuntiatuur de Slowaakse parlementsvoorzitter Boris Kollár en premier Eduard Heger zal ontmoeten. Een van de weinige vooraanstaande politici die kort na de officiële bekendmaking van de pausreis op 4 juli commentaar leverde, was voormalig parlementsvoorzitter Frantisek Miklosko. Hij sprak van een diplomatiek succes voor president Čaputová. Slowakije komt uit een politiek troebele periode, maar bevindt zich ondanks de verkiezingsoverwinning van Čaputová nog niet in rustig vaarwater. In 2017 vonden in de hoofdstad Bratislava protesten plaats tegen de corruptie in het land. De moord op onderzoeksjournalist Ján Kuciak en diens verloofde op 25 februari 2018 leidde de daaropvolgende maand tot het vertrek van premier Robert Fico, die werd opgevolgd door Peter Pelegrini. De parlementsverkiezingen van 2020 werden gewonnen door de tegen corruptie agerende OL’aNO-partij van Igor Matovič, die premier werd. Hij trad begin april van dit jaar af nadat hij een geheime deal had gesloten voor 2 miljoen doses van het Russische Spoetnik V-vaccin. Hij werd als premier afgelost door zijn minister van Financiën Eduard Heger, die bij de bevolking op iets meer vertrouwen kan rekenen dan Matovič. 

 


De Slowaakse president Zuzana Čaputová werd in december in audiëntie ontvangen door paus Franciscus.  © Slovak President’s Office

 

Verdeeldheid

Volgens voormalig parlementsvoorzitter Mik- losko zijn de Slowaakse katholieken verdeeld als gevolg van het ontslag van Róbert Bezák, de aartsbisschop van Trnava in juli 2012. Dat ontslag heeft volgens hem “het vertrouwen van velen in het Vaticaan geschonden”. Paus Benedictus XVI benoemde Bezák in 2009 tot aartsbisschop, maar ontnam hem om onduidelijke redenen 3 jaar later zijn ambt. Volgens de voormalige parlementsvoorzitter heeft dat bij “seculiere mensen een uitgesproken aversie tegen de kerk veroorzaakt”. Hij sprak de hoop uit dat Franciscus “een weg naar een zekere verzoening” zou zoeken. 

Volkstelling

De eerste terloopse aankondiging in maart van het pauselijke bezoek aan Slowakije viel halverwege de elektronische volkstelling die midden februari van start ging en waarbij de Slowaken onder meer gevraagd wordt naar hun godsdienst. Tot dusver werden door de staat erkende kerken en religieuze gemeenschappen in Slowakije gefinancierd op basis van het aantal geestelijken. Een wet uit augustus 2019 bracht daar verandering in en maakt de financiering afhankelijk van het aantal leden. Bij de volkstelling van 2011 gaf 62 procent aan katholiek te zijn en 6 procent protestant. Moslims moesten bij het vakje “godsdienst” toen “anders” aankruisen, omdat de islam niet vermeld stond. In de volkstelling van dit jaar werd zowel de islam, het boeddhisme, het hindoeïsme als niet-geregistreerde religieuze gemeenschappen opgenomen. De wet bepaalt dat een religieuze gemeenschap 50.000 actieve gelovigen moet tellen om voor registratie in aanmerking te komen. Wanneer over 10 jaar een nieuwe volkstelling plaatsvindt, wordt op basis van de resultaten de overheidsdotatie verhoogd of verlaagd. 

Bedevaart

Franciscus zal in Slowakije net als Johannes Paulus II in 1995 deelnemen aan de nationale bedevaart naar het Mariabedevaartsoord in Šaštín. De eucharistieviering in de basiliek van Onze-Lieve-Vrouw van Zeven Smarten vindt plaats op 15 september, de feestdag van de patrones van de basiliek. De zeven sterren in het logo van de pausreis verwijzen naar de zeven smarten. Het logo toont een weg die naar het kruis leidt, binnen een hart dat verwijst naar de liefde van Sint-Jozef voor Jezus en van Maria, de patrones van Slowakije. 

Roma

De paus zal naast Bratislava en Šaštín ook Košice bezoeken, evenals het iets noordelijker gelegen Prešov, twee steden in het oosten van Slowakije. In Prešov volgt hij op de ochtend van 14 september de Goddelijke Liturgie van Johannes Chrysostomos. Later op de dag ontmoet hij in Košice eerst vertegenwoordigers van de Roma en daarna houdt hij een toespraak tot jongeren in het Lokomotiva Stadium. De aartsbisschop van Košice, Bernard Bober, zei begin vorige maand naar aanleiding van de Europese herdenkingsdag van de Roma-Holocaust op 2 augustus dat de paus zich bewust is van de problemen van de minderheden en dat hij de bewoners van Lunik IX, een verarmde Roma-woonwijk, zal ontmoeten. In Slowakije leven naar schatting 400.000 Roma, van wie ruim 20 procent in bittere armoede, in meer dan 600 sloppenwijken.  III

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​