Tertio 1127 - “Kansarmoede afschaffen werkt beter dan bestrijden”

Achterkrant met Marijke Moens

“Kansarmoede afschaffen werkt beter dan bestrijden”

De Antwerpse vzw ArmenTeKort heeft als missie kansarmoede uit de wereld te helpen. Dat klinkt ambitieus, maar ondertussen telt de organisatie al 1.100 buddyduo’s, waarbij een vrijwilliger op stap gaat met een persoon in kansarmoede. Marijke Moens, met Theo Vaes bezieler van het project, verkiest te spreken over kanszoekende en kansbiedende buddy’s: “Het gaat om een uitwisseling tussen gelijkwaardige mensen”.

Liza Cortois

Ruim 20 jaar ben ik als vrijwilliger actief bij de voedselbedeling van Dakant. Op het einde van de dag had ik telkens een voldaan gevoel, maar na een tijdje begon ik daar toch vragen bij te stellen: hielp ik de mensen echt verder? Hoe langer ik dat deed, hoe duidelijker ik patronen zag. Mensen kwamen naar ons met hun kinderen. Enkele jaren later kwamen die kinderen alleen naar de voedselbedeling, en weer een tijd later kwamen ook zij met hun kinderen. In plaats van hen te helpen, bestendigden we hun situatie. Ik ben toen eens aan de andere kant van de tafel gaan staan en heb ervaren dat het helemaal niet zo leuk is voedsel te ontvangen. Je voelt je afhankelijk en je verliest een stukje autonomie. Met Theo Vaes, toenmalig voorzitter van Dakant, zocht ik naar iets waarmee we die mensen echt vooruithielpen. We hebben met experten in armoedebestrijding gepraat, bezochten talrijke armoedeorganisaties en gingen in dialoog met de mensen in kansarmoede. We hebben toen de vzw ArmenTeKort opgestart.

Verbinding maken

Ondertussen staat onze opleiding op poten en kennen we de kracht van de gelijkwaardige verbinding tussen twee mensen. We trachten zowel kansbiedende als kanszoekende buddy’s in ons verhaal mee te nemen. De kansbiedende vrijwilligers leiden we op. Door in gesprek te gaan met mensen in kansarmoede, leren ze wat kansarmoede is. Heel weinig van onze vrijwilligers hebben, behalve een bedelaar op straat, ooit iemand in kansarmoede gezien, laat staan met hem of haar gepraat. We stappen af van de rol van hulpverlener. We leggen hun uit bij welke sociale organisaties ze daarvoor terechtkunnen. In de opleiding leren ze vaardigheden om onbevooroordeeld en vanuit gelijkwaardigheid verbinding te maken met mensen die verbinding kwijt zijn: met zichzelf, met familie, met de maatschappij. Die vertrouwensband schept ruimte om krachten te mobiliseren. De kanszoekende buddy’s leren ArmenTeKort meestal kennen via hulpverlenersorganisaties zoals inloophuizen, CAW, OCMW... Die organisaties geven taal aan ons verhaal.

 


“In de opleiding leren de vrijwilligers onbevooroordeeld en vanuit gelijkwaardigheid verbinding te maken met mensen die verbinding kwijt zijn”, vertelt docent en bezieler van ArmenTeKort Marijke Moens.  © Katie Verkinderen

 

Daten op kantoor

We gebruiken een aantal parameters om de buddy’s met elkaar te matchen, zoals leeftijd, gender en woonplaats. Maar belangrijker zijn persoonlijkheid en interesses. De eerste afspraak van de buddy’s
– we noemen dat ‘de date’ – is bij ons op kantoor. Voor beide partijen is dat een spannende gebeurtenis, dat voel je. We stellen ze aan elkaar voor en vertellen wat we verwachten. Na de ‘date’ beslissen ze of er een klik is. Nadien krijgen ze volledige autonomie: wanneer ze afspreken, hoe vaak, waar, wie ze betrekken, dat is hun keuze. We geloven in de kracht van mensen. Maar we volgen ze wel intensief op. Normaal duurt een traject 2 jaar. We zien dat sommigen er sneller aan toe zijn nieuwe stappen te zetten. Dan laten we ze ook los. Er gebeurt vaak iets dat we niet hadden voorzien: velen blijven elkaar zien. Het afrondingsgesprek is meestal niet het einde.

Bredere beweging

Onze missie is kansarmoede afschaffen. We geloven dat we dat kunnen als we de juiste dingen doen. Daarvoor zijn twee dingen belangrijk: krachten mobiliseren bij mensen in kansarmoede en de juiste middelen inzetten. Voor het eerste hebben we de buddywerking: we willen kanszoekenden opnieuw doen geloven in zichzelf. Daarnaast hebben we een bredere beweging bij ArmenTeKort. Om die beweging te voeden, moeten we de beleidsmakers overtuigen. Vervolgens hebben we actoren nodig die een verschil kunnen maken: we hebben projecten rond onderwijs, tewerkstelling, welzijn en wonen. Het middenveld en netwerken zoals Beweging Tegen Armoede en Beweging.net proberen we ook mee te krijgen. Als vierde actor zijn er de burgers. Mensen die onze opleidingen volgen, ontwikkelen een ander sociaal bewustzijn. Zij zijn ons platform voor verandering. 

Het project ArmenTeKort is een 10-jarig actieonderzoek. Alles wordt in kaart gebracht en gemeten. Uiteindelijk willen we aantonen dat kansarmoede afschaffen goedkoper is dan ze te bestrijden. In de praktijk zien we mooie resultaten. John is bijvoorbeeld een jongen die bij ons kwam aankloppen. Hij vertelde dat hij één vriend had, zijn kat. Hij zat in een milieu van drugsgebruikers, was uitgevallen op school en kwam bijna niet buiten. Hij was 23 jaar, maar je voelde direct dat hij heel wat talenten had. Hij heeft het traject doorlopen, ondertussen zit hij aan de universiteit in het tweede jaar psychologie en heeft hij een relatie. Wij zien dagelijks dat als de goesting er is en iemand absoluut gelooft dat het kan, het vaak ook lukt. Soms zijn het grote veranderingen, soms zijn het kleine stapjes.

Veranderde blik

Tijdens het traject zie ik beide buddy’s groeien. De kanszoekende krijgt nieuwe perspectieven en gaat weer geloven in zichzelf. Je ziet in zijn blik dat hij is veranderd. De kansbiedende ontwikkelt een ander sociaal bewustzijn en leert vaardigheden die van hem een beter mens maken. Een vrijwilliger zei me op het einde van de opleiding: ‘Marijke, ik moet je bedanken, maar mijn vrouw is je nog meer dankbaar’. Getuige mogen zijn van dat veranderingsproces geeft me energie. Voor die twee paar fonkelende ogen na de eerste date doe ik het. Het gaat natuurlijk niet altijd geweldig, soms komt er iemand niet opdagen of mislukt een traject. Maar dat pakken we aan tijdens de opleiding: we leren de mensen niet alleen het negatieve te zien, maar te focussen op wat er wel lukt, op de stappen die wel worden gezet. Ik geloof dat elke mens talenten heeft, maar dat je ze moet ontdekken en erin geloven. We helpen de buddy’s dat proces te stimuleren en elkaar daarin te ondersteunen. Ik ben van nature een optimist, maar voor veel mensen is het een leerproces om het positieve te zien. En zelfs al zijn er meerdere mislukkingen, als je in iemands leven iets ten goede kan veranderen, is dat het allemaal waard.”  III

Op 18 september om 18 uur is er een speciale infosessie op het ArmenTeKort Zomerfeest in De Blikfabriek, Krugerstraat 232, in Hoboken. www.armentekort.be

 

Bio

Marijke Moens (1957) is ergotherapeut. Ze werkte 30 jaar met kwetsbare kinderen en was praktijklector aan de Artesis Plantijn Hogeschool. Daarnaast is Moens langdurig actief geweest in het vrijwilligerswerk, meer bepaald in de voedselbedeling. Ze richtte met Theo Vaes ArmenTeKort op in 2013. Het project loopt door tot eind 2023. Tegen dan hopen ze 5.000 buddyduo’s te hebben samengebracht. 

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)