Tertio 1135 - “Diversiteit en geloofwaardigheid: struikelstenen van het Europese waardendiscours”

“Diversiteit en geloofwaardigheid: struikelstenen van het Europese waardendiscours”

Als Polen, Hongarije of enkele Balkanstaten op ramkoers liggen met hun Europese collega’s, is er meer aan de hand dan een politiek spel. Dan zijn niet alleen geld en regels in het geding, maar vooral een fundamenteel andere kijk op de samenleving, op politiek en op de onderliggende waarden. Heleen Touquet, houder van de leerstoel “Europese waarden” (UAntwerpen), ziet in het Europese samenwerkingsproject een gordiaanse knoop die morgen nog niet is ontward.

“Ik ben een voorstander van de Europese gedachte, maar niet kritiekloos”, vat de politiek wetenschapper haar kijk samen. “Als je er ernstig over nadenkt, is het vastleggen van gemeenschappelijke waarden een wankel en enigszins utopisch project. Eenheid vinden in de diversiteit en geloofwaardigheid blijken meer dan eens de achilleshiel van ons waardendiscours. ”

“Waarden mobiliseren politici en burgers. Ze zijn indicaties van wat we belangrijk vinden en politiek als prioritair beschouwen”, vervolgt ze. “Het formuleren van gemeenschappelijke waarden past ook in een identiteitsdiscours. ‘We hebben iets gemeenschappelijks, we delen waarden’, is daarbij de constructieve boodschap. Die gedachte is vooral van belang als het minder goed gaat, als er crisis, onzekerheid en angst heerst. Zolang de zaken economisch en politiek voor de wind gaan, zien we gemakkelijker dat we allen wel varen bij samenwerking. Het gevaar bestaat evenwel dat het project wordt misbruikt als een uitsluitingsmechanisme in een wij-zijverhaal en niet als een verbindend instrument. Rechts-populisten plaatsen de waarden in een beschavingsdiscours dat Europa afzet tegen de islam. Marie Le Pen, Geert Wilders, Viktor Orbán en de Recht en Rechtvaardigheidspartij in Polen geven aan de Europese waarden een conservatief-christelijke invulling met de promotie van traditionele familiewaarden en de afwijzing van LGBTQ-rechten. Die stroming promoot zichzelf als voorstander van de enige echte Europese waarden.” 

Heeft Europa het recht zijn waarden ook uit te dragen in de rest van de wereld, waar een ander referentiekader geldt? “Als je waarden propageert maar ze vervolgens zelf niet consequent toepast, verliezen ze hun kracht”, reageert Touquet. “Je moet een zekere mate van geloofwaardigheid nastreven. De huidige crisis rond de rechtsstaat in Polen en Hongarije plaatst vraagtekens bij onze scherpe veroordeling van regimes buiten Europa die het niet al te nauw nemen met the rule of law. En hoe verzoenen we menselijke waardigheid met de pushbacks aan de grenzen? Als je Europese waarden in je buitenlands beleid promoot maar ze zelf niet toepast, ben je onvermijdelijk kwetsbaar voor kritiek. Het probleem is dat de voorwaarden voor toetreding tot de EU bijzonder streng zijn, maar als je eenmaal binnen bent, zijn er nauwelijks sanctiemechanismen. Dat niet elk land buiten de EU gediend is met Europese kritiek op zijn beleid, is begrijpelijk. Ook de koloniale discussie moet in dat kader worden gevoerd.”

Lees het volledige interview in Tertio van deze week.

 

Uitnodiging

Tertio en UCSIA nodigen u uit op de debatavond Historisch geheugen, collectief geweten op donderdag 25 november vanaf 19.30 uur in het Letterenhuis, Minderbroedersstraat 22, Antwerpen. Sprekers zijn Ivo Janssens, Heleen Touquet, Peter Verovšek, Koen Aerts, Rachida Lamrabet en Marjan Verplancke. Programma en inschrijven via www.ucsia.org

In de spotlight: 

“Diversiteit en geloofwaardigheid: struikelstenen van het Europese waardendiscours”

Als Polen, Hongarije of enkele Balkanstaten op ramkoers liggen met hun Europese collega’s, is er meer aan de hand dan een politiek spel. Dan zijn niet alleen geld en regels in het geding, maar vooral een fundamenteel andere kijk op de samenleving, op politiek en op de onderliggende waarden. Heleen Touquet, houder van de leerstoel “Europese waarden” (UAntwerpen), ziet in het Europese samenwerkingsproject een gordiaanse knoop die morgen nog niet is ontward.
» Lees verder

Ook hoge ouderdom biedt kans tot groei en ontwikkeling

De coronacrisis zette het psychisch welzijn van ouderen onder zware druk. Met de campagne “Kopzorgen verdienen zorg” zet de Vlaamse Ouderenraad het thema in de kijker tijdens de Ouderenweek die loopt van 15 tot 21 november. Tertio nr. 1.135 van 10/11/’21 ging te rade bij psycholoog Jessie Dezutter en moraaltheoloog Frits de Lange die beiden wegen aanwijzen voor een betekenisvolle oude dag. 
» Lees verder

Mijlpaal in prille oecumene

Vanuit een wens om eenheid en vrede die klonk na de Eerste Wereldoorlog en tijdens de Lambethconferentie van 1920 – het 10-jaarlijkse topoverleg van anglicaanse kerken –, zochten anglicanen en katholieken toenadering tot elkaar. Daartoe patroneerden kardinaal Désiré-Joseph Mercier en zijn opvolger Jozef-Ernest Van Roey tussen 1921 en 1926 vijf ontmoetingen. Die Mechelse gesprekken blijven een mijlpaal in de oecumene. Ze zetten nog altijd de toon voor de dialoog tussen de zusterkerken. Tertio nr. 1.135 van 10 november 2021 richt de focus op die 100-jarige Mechelse gesprekken.
» Lees verder

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​