Tertio 1136 - Geen vrede en naastenliefde zonder gerechtigheid

Geen vrede en naastenliefde zonder gerechtigheid

Paus Franciscus duidde kardinaal Dominique Mamberti (1952) aan als zijn speciale gezant voor de viering van het 150-jarige bestaan van Pro Petri Sede, een organisatie die steun verleent aan paus en kerk in de traditie van de pauselijke zoeaven (zie Tertio nr. 1.048 van 11/3/’20). In aanloop naar het feest op 27 november in de basiliek van Koekelberg ontmoette Tertio de Corsicaanse kardinaal die prefect is van de Apostolische Signatuur, een van de drie rechtbanken van de Romeinse Curie.

Emmanuel Van Lierde

Net als de Rota Romana en de Penitentiaria Apostolica is de Signatura Apostolica gevestigd in het Palazzo della Cancelleria, het Paleis van de Kanselarij, gelegen in de buurt van het bekende Campo de’ Fiori in Rome. “Paus Franciscus definieert de Penitentiaria als ‘het tribunaal van de barmhartigheid’. Die rechtbank is verantwoordelijk voor het vergeven van zonden, het opheffen van censuur en het verlenen van dispensaties en aflaten. Biechtvaders kunnen daar advies inwinnen en jaarlijks richt de Penitentiaria een cursus in voor priesters over de biecht”, vertelt kardinaal Dominique Mamberti terwijl hij Tertio rondleidt in de Signatura. 

“De Romeinse Rota is het hoogste canonieke gerechtshof dat in tweede of derde aanleg ten gronde oordeelt over een materie die binnen zijn bevoegdheid valt, zoals de nietigverklaring van huwelijken. En de Apostolische Signatuur, dat is de meest complexe rechtbank. Ze vormt tegenover de Rota het Hof van Cassatie, maar ze oordeelt niet over de grond van de zaak, wel of er geen schendingen van de wet of procedurefouten waren tijdens het proces. Dat nagaan is ‘een proces over het proces’ voeren. Tegelijk is de Signatuur het enige administratieve tribunaal met universele jurisdictie in de katholieke kerk, een soort Raad van State belast met het onderzoeken van beroepen tegen decreten, uitgevaardigd door de Dicasteries van de Romeinse Curie. Het gaat daarbij niet om de wenselijkheid van een wet, maar over de rechtmatigheid ervan, het nagaan of een decreet niet in strijd is met andere wetten. Tot slot hebben we opdrachten die elders de bevoegdheid zijn van het ministerie van Justitie. Ik denk aan het toezicht op de werkzaamheden van de kerkelijke rechtbanken wereldwijd.”

Harmonie herstellen

“De zaken die we behandelen, zijn divers: priesters die door hun bisschop worden ontslagen uit een functie en het daarmee niet eens zijn, religieuzen die beslissingen van hun oversten aanvechten, gelovigen die zich verzetten tegen de herbestemming van hun kerk… Alles passeert hier de revue, behalve de delicta graviora, de ernstige misdrijven die de exclusieve bevoegdheid zijn van de Congregatie voor de Geloofsleer”, vervolgt de prefect. Zoals elke organisatie of instelling heeft de kerk eigen spelregels om alles in goede banen te leiden, maar is haar eerste en laatste wet niet de liefde? “Het doel van het kerkelijk recht is het heil van alle zielen, zo concludeert ook de laatste canon in het wetboek. Het valt op dat het kerkelijk recht in veel middelen voorziet om de strengheid te milderen, al wil dat niet zeggen dat de gerechtigheid naar de achtergrond verdwijnt. In zijn encycliek Caritas in Veritate schrijft Benedictus XVI: ‘Wie de ander met naastenliefde tegemoet treedt, is allereerst rechtvaardig jegens hem. De gerechtigheid is op geen enkele wijze vreemd aan de liefde, ze is evenmin een alternatieve of parallelle weg naast de liefde: de gerechtigheid is onafscheidelijk van de liefde, ze maakt er deel van uit’. Bij een toespraak tot de Apostolische Signatuur in 2011 merkte hij voorts op dat de rechtsinstrumenten bedoeld zijn om dialoog te creëren en herstel te bewerken binnen de geloofsgemeenschap. Als de geestelijke wapens van gebed, naastenliefde, boetedoening en vergeving niet baten, is de rechterlijke weg aangewezen om de harmonie en de vrede in onze gemeenschap te herstellen. Dat is ook wat het beroemde principe Opus iustitiae pax betekent: het pelgrimerende volk van God op aarde kan haar roeping als ‘liefdesgemeenschap’ niet waarmaken als ze de vereisten van de rechtvaardigheid niet respecteert. Gerechtigheid bewerkt vrede.”

 


Kardinaal Dominique Mamberti.  © evl

 

Diplomatieke posten

Het pontificaat van Franciscus getuigt volgens Mamberti van een enorme juridische bedrijvigheid. “De paus is tegelijk wetgever en opperste rechter. Voor Vaticaanstad voerde hij allerlei hervormingen door opdat die staat zou beantwoorden aan de internationale normen en standaarden inzake financiën en economie. Ook aan het kerkelijk recht bracht hij al veel wijzigingen aan. Zo vaardigde hij op 1 juni een nieuw strafwetboek – boek VI van het kerkelijk wetboek – uit, wat al jaren in de steigers stond.” Vooraleer in 2014 prefect van de Apostolische Signatuur te worden, was Mamberti in diplomatieke dienst van de Heilige Stoel. Hij was werkzaam in de nuntiaturen van Algerije, Libanon, Soedan, Eritrea en Somalië en bij de permanente vertegenwoordiging van de Heilige Stoel bij de VN in New York. Van 2006 tot 2014 was Mamberti in het Staatssecretariaat “de buitenlandminister” die instaat voor de relaties met de staten. “Tijdens die diverse diplomatieke posten mocht ik de vitaliteit van de kerk ervaren, alsook haar eenheid in verscheidenheid. Ik werd vooral getroffen door het getuigenis van zoveel christenen die in moeilijke omstandigheden leven of die vervolgd worden wegens hun geloof. Als christenen in seculiere landen meer verbonden zouden leven met die vervolgde gelovigen, zouden ze volgens mij de kracht om te verkondigen herwinnen”, stelt de Fransman die in 2015 tot kardinaal werd gecreëerd.

Tibhirine

“Veel ervaringen zijn me dierbaar als ik op mijn loopbaan terugblik, maar het is toch mijn eerste diplomatieke bestemming die me het meest tekent: Algerije van 1986 tot ’90. Er waren niet zo veel priesters en religieuzen, wat maakte dat ik ze allemaal kende. Kort daarna, tijdens de burgeroorlog, werden 19 van hen vermoord. Iedereen herinnert zich de monniken van Tibhirine door de film Des hommes et des dieux, maar vergeten we ook uw landgenoot niet, witte pater Charles Deckers die deel uitmaakte van de gemeenschap aan de basiliek Notre-Dame d’Afrique, gelegen naast de nuntiatuur. Hun heiligverklaring vond 3 jaar geleden plaats. Voor mij is het bijzonder te kunnen bidden op voorspraak van heiligen die ik persoonlijk mocht kennen. Ze hebben allen op mij een grote indruk nagelaten”, getuigt de kardinaal.

Op 27 november gaat hij namens de paus voor in de eucharistie bij het anderhalve eeuwfeest van Pro Petri Sede. De Belgische pauselijke zoeaven – vrijwilligers die tussen 1861 en 1870 met de Zwitserse wacht de Pauselijke Staten beschermden – hebben die vereniging opgericht. “De zoeaven hebben niet alleen dapper gevochten voor de paus, maar blonken ook uit in de zorg voor de Romeinse bevolking tijdens de cholera-epidemie van 1867. Als de leden trouw willen blijven aan hun wortels, dan zijn ze allereerst geroepen te getuigen van een christelijk leven in gemeenschap met de opvolger van Petrus. Daarnaast dragen ze met hun financiële steun bij aan de ‘missionaire zending’ van de kerk wereldwijd. Om hen te bedanken en te bemoedigen, kom ik naar Brussel”, besluit de prefect.  III

www.propetrisede.org

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​