Tertio 1141-42 - “Onzevader ontstond op breuklijn tussen joden- en christendom”

“Onzevader ontstond op breuklijn tussen joden- en christendom”

“Vergeef ons onze schulden”, vermeldt het Onze Vader. Peter Tomson ontdekte dat dat gebed zich bevindt op de breuklijn tussen jodendom en christendom. Beide godsdiensten delen gemeenschappelijke wortels, maar aan weerszijden heerst nog altijd onbegrip. Zo wordt de apostel Paulus vaak gezien als de grote scheurmaker. Tomson pleit voor eerherstel: “Paulus wilde dat de kerk er zou zijn voor joden en niet-joden en dat de relatie met het jodendom bleef openstaan”. 

“De woorden van het Onze Vader wijzen op joodse achtergronden”, begint Peter Tomson. “De rabbijnse literatuur bestaat uit een grote verzameling van overgeleverde teksten die allemaal verschillend zijn en uit kleine eenheden bestaan. Die zijn moeilijk systematisch te bestuderen, maar dankzij de computer hebben we vandaag wel meer mogelijkheden om dingen te vinden. Er bestaan enkele gelijksoortige gebeden als het Onze Vader, en meer algemeen vind je in de joodse gebeden verwante uitdrukkingen. Het gebed met de meeste overeenkomsten is het zogenaamde Achttiengebed. Oorspronkelijk bestond het uit achttien beden, maar dat zijn er negentien geworden, wat toont dat niets in het rabbijnse jodendom systematisch is. Het Onze Vader is daar een parallel van.”

 

Wat zijn de belangrijkste overeenkomsten? 

“Zowel het Achttiengebed als het Onze Vader bestaan uit drie delen. Het eerste is de nadruk op Gods heiligheid, op Zijn koninkrijk en Naam. Dan volgt een bede die over de mens gaat: over ons dagelijks brood, onze schulden en onze verzoeking of bekoring, en ten slotte een doxologie: de lofzegging. Die opbouw vind je ook terug in andere joodse gebeden. En dat is natuurlijk pikant of curieus, want het is het gebed dat Jezus ons leerde. Tegelijk moet je vaststellen dat de centrale concepten die Hij gebruikte, verwant zijn met, of ontleend aan de traditie van de Talmoed.”

 

Niet verwonderlijk, als je weet dat Jezus in die traditie stond. Waarom is dat besef binnen het christendom zo op de achtergrond geraakt?

“Dat is een lang verhaal. Het zit zo verweven in onze christelijke traditie, waar ook wij op onze beurt weer in verweven zijn. Dat is moeilijk anders te zien, tenzij je via de studie van teksten en bronnen enige afstand krijgt tot de eigen traditie. De titel van het artikel dat ik in 2011 in het Nederlands Theologisch Tijdschrift publiceerde,  luidt: ‘Het Onze Vader op de breuklijn van jodendom en christendom’. De term breuklijn is ontleend aan de geologie. Als een continentale plaat onder spanning staat, ontstaat er een breuk. Dan krijg je vulkanen of aardbevingen. Het Onze Vader is ontstaan op de breuklijn tussen jodendom en christendom.”

Verder lezen? Vraag een gratis proefnummer aan of neem een abonnement.

In de spotlight: 

Schulden mogen niet onhoudbaar groot worden

Jan Smets,  die begin 2019 met pensioen ging als gouverneur van de Nationale Bank van België,  onthult aan het begin van zijn boek Economie en het Goede Leven dat hij als jongeling gefascineerd was door Schuld en boete, de magistrale roman van Fjodor Dostojewski. “Als je Schuld en boete leest, zie je dat het leven van het hoofdpersonage gedomineerd wordt door wat hij heeft meegemaakt. Dat is wat niet mag gebeuren, ook niet in de economie”, merkt Smets op in Tertio nr. 1.141 van 22 december. 
» Lees verder

“Grote oerangst van gedetineerde geen mens meer te mogen zijn”

Siska Deknudt (1960) werd 6 jaar geleden aalmoezenier in de gevangenis van Beveren waar langgestraften verblijven. Ze onderschrijft dat straf soms nodig is en ze is niet blind voor het gevaar dat sommige gedetineerden kunnen betekenen voor de samenleving. “Maar met iemand 10 of 20 of 28 jaar op te sluiten in een regime van straf en wantrouwen, bereik je weinig tot niets”, merkt ze op in Tertio nr. 1.141-42 van 22/12/’21. 
» Lees verder

“Onzevader ontstond op breuklijn tussen joden- en christendom”

“Vergeef ons onze schulden”, vermeldt het Onze Vader. Peter Tomson ontdekte dat dat gebed zich bevindt op de breuklijn tussen jodendom en christendom. Beide godsdiensten delen gemeenschappelijke wortels, maar aan weerszijden heerst nog altijd onbegrip. Zo wordt de apostel Paulus vaak gezien als de grote scheurmaker. Tomson pleit voor eerherstel: “Paulus wilde dat de kerk er zou zijn voor joden en niet-joden en dat de relatie met het jodendom bleef openstaan”. 
» Lees verder

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​