Tertio 1143 - Buitengewone kansen voor kwetsbare jongeren

Achterkrant met Koen Knevels

Buitengewone kansen voor kwetsbare jongeren

Het geactualiseerde leerplan godsdienst voor opleidingsvorm 2 (OV2) en 3 (OV3) van het buitengewoon secundair onderwijs (BuSO) wordt op 11 januari gelanceerd. Koen Knevels (1966), directeur van het BuSO Sint-Elisabeth in Peer-Wijchmaal en voormalig godsdienstleraar, is vurig voorstander van het vak godsdienst in het buitengewoon onderwijs: “Ook onze leerlingen worstelen met kleine en grote levens- en geloofsvragen”.

Liza Cortois

Twaalf jaar was ik godsdienstleraar in het Technisch Instituut Sint-Jozef in Overpelt. Ik gaf les in de drie graden, zowel in het beroeps (BSO) als in het technisch secundair onderwijs (TSO). Ik heb er mooie ervaringen gehad en ging geen enkele dag met tegenzin naar school. Ontelbare keren kon ik ervaren dat ik er als godsdienstleraar wel degelijk mocht zijn. Als je authentiek leeft en voorleeft, dan word je aanvaard door de jongeren. Ze zijn niet zo onverschillig als men soms denkt of als ze laten uitschijnen. Dat moet je kunnen doorprikken. Ze willen worden beluisterd en dat mag je niet zomaar onder de mat vegen. We krijgen in het onderwijs kansen om iets te betekenen voor jongeren en dat geeft veel voldoening.

Resolute keuze

Nadien stelde ik me kandidaat om directeur te worden in het BuSO Sint-Elisabeth in Peer-Wijchmaal. Uit de profielbeschrijving bleek dat het een resolute keuze voor kwetsbare jongeren was. Als godsdienstleraar sprak mij dat extra aan. In het evangelie staan immers degenen met beperkingen, de armeren en de zwakkeren centraal. Christus is op de eerste plaats voor hen gekomen. Het is ontroerend te zien dat onze leerkrachten die missie ook trouw zijn. Wanneer het bijvoorbeeld koud wordt en sommige leerlingen onvoldoende warme kledij hebben, dan zijn er die voor hen een warme trui meebrengen. Zulke leerkrachten hebben we nodig in het BuSO, die de daad bij het woord voegen. Ondertussen ben ik 20 jaar directeur en ben ik eveneens nog nooit met tegenzin naar school vertrokken. 

Opleidingsvormen

In het BuSO bestaan vier opleidingsvormen (OV) die we in onze school allemaal inrichten. Dat is uitzonderlijk. In OV1 worden de leerlingen voorbereid om later in een dagcentrum of woonvorm te leven of te wonen. OV2 bereidt voor op wat we vroeger de beschutte of beschermde werkplaats noemden, maar wat ondertussen het maatwerkbedrijf heet. Daarvoor is nauwkeurigheid en flexibiliteit nodig, dat is niet te onderschatten arbeid. OV3 heeft als finaliteit het gewone arbeidscircuit. Wij hebben bijvoorbeeld een opleiding voor kappersmedewerkers, voor logistiek medewerkers in ziekenhuizen en rusthuizen, voor confectiemedewerkers en winkelmedewerkers. Sinds 2012 hebben we ook OV4 op onze campus in Pelt, waar we de leerplannen van het gewoon onderwijs volgen. We hadden geen plaats meer in Wijchmaal door ons grote leerlingenaantal. Maar we kregen zoveel aanvragen dat we ons maatschappelijk verplicht voelden die opleidingsvorm aan te bieden. 


“Ik vind het uitermate belangrijk een zingevend mens-, wereld- en godsbeeld mee te geven”, zegt schooldirecteur Koen Knevels.  © rr

Inclusie

Onze doelgroepen zijn talrijk en complex. In OV1 zitten zowel zwaar en matig mentaal beperkte jongeren, als normaal functionerende jongeren die niet in een maatwerkbedrijf zullen kunnen werken. Daarnaast bieden we een plek voor jongeren met een autismespectrumstoornis, gedragsstoornissen, maar ook met een socio-emotionele knoop of voor slechtziende en blinde leerlingen. Wij zetten hard in op inclusie, omdat onze diversiteit zo groot is. De leerlingen moeten elkaar aanvaarden, wat niet altijd vanzelfsprekend is. Wij werken met pedagogische eenheden van ongeveer zes leerlingen. Wij hebben een bevoorrechte omkadering omdat het om kleine groepen gaat, waardoor het vertrouwen groot is en de lessen persoonlijk zijn. De confrontatie gaat dieper, maar de kansen zijn groter. ‘De leerling staat centraal’, is op onze school geen dode letter. In Sint-Elisabeth stimuleren we het welbevinden van kwetsbare jongeren, willen we hen helpen zich maximaal te ontwikkelen en hen goed voorbereiden op de toekomst. We kijken niet alleen naar de formaliteiten en de verplichtingen, maar vooral naar de persoon. Op onze school krijgt elke jongere buitengewone kansen. Als katholieke dialoogschool hechten we grote waarde aan openheid voor diepere levensvragen. We verwelkomen iedereen, ongeacht de levensbeschouwing of religie. We willen dat personeelsleden, leerlingen en ouders zich thuis voelen op onze school. 

Geloofsvragen

Toen ik zelf nog godsdienstleraar was, heb ik aan de lijve ondervonden dat leerlingen het belangrijk vinden om alles te kunnen bespreken en bevragen. Ook de leerlingen van het BuSO worstelen met kleine en grote levens- en geloofsvragen. De leerkracht godsdienst vertelde me bijvoorbeeld dat enkele leerlingen vragen hadden over de dood. De aanleiding was het overlijden van de grootmoeder van een leerling. Hij vroeg waar zijn oma nu was en of hij haar nog zou terugzien. Een andere leerling vroeg waar zijn gestorven vriend van een andere godsdienst nu was. De leerkracht antwoordde dat gelovigen ervan overtuigd zijn dat zowel de oma als die vriend verder leven bij God. Bij Hem is iedereen welkom. Over algemene onderwerpen kunnen ze bij velen terecht. Maar met diepere vragen over zichzelf, hun toekomst, de zin van het leven, de dood en het hiernamaals, over Jezus en God is dat minder vanzelfsprekend. Godsdienst biedt daarvoor de ruimte. Bij de godsdienstleraar kunnen ze uit hun hart spreken. Als gelovige vind ik het uitermate belangrijk hen een goed en zingevend mens-, wereld- en godsbeeld mee te geven.

Nieuw leerplan

Voor het geactualiseerde leerplan godsdienst voor het BuSO is er wat meer afstemming gekomen met het gewone onderwijs. En terecht, want die jongeren delen dezelfde leefwereld. Ik heb enkele hoofdstukken die de inspecteur-adviseurs schreven, mogen nalezen. Ik voel me heel goed bij het concept. Een moeilijkheid voor de godsdienstleerkrachten in het BuSO is dat er geen handboeken bestaan in Vlaanderen. Het nieuwe leerplan biedt tips en concretiseringen. De godsdienstleraars in Vlaanderen hebben geluk met de Thomaswebsite van de KU Leuven, waar extra aandacht is voor godsdienst in het BuSO. Enkele jaren geleden gaf ik nog eens godsdienst ter vervanging van een afwezige leerkracht. Een van mijn stokpaardjes is de parabel van de arbeiders in de wijngaard. De arbeiders die er aan het einde van de dag bijkomen, krijgen evenveel loon als diegenen die zich van ’s morgens vroeg hebben uitgesloofd. Uiteindelijk werd de boodschap dat God evenveel geeft aan hen die minder mogelijkheden hebben, goed begrepen door bijna alle leerlingen. Als je Bijbelverhalen heel duidelijk en correct duidt, kan iedereen er inzicht in krijgen.”  III

Het geactualiseerd leerplan BuSO wordt gelanceerd tijdens de Didachè-studiedag van 11 januari: https://www.kuleuven.be/thomas/page/didache-onderwijs-2022-buso/

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​