Tertio 470 - Op leven en dood

Vizier:

Op leven en dood

Eluana Englaro, die maandagavond overleed, werd de symboolfiguur van de euthanasiediscussie in Italië. Ging de Italiaanse kerk bij haar verdediging van het zwakste leven niet in overdrive?

Jan De Volder | De strijd om het recht op leven of dat op sterven van Eluana Englaro mondde in Italië uit in een politieke strijd tussen de regering van Silvio Berlusconi en de katholieke kerk aan de ene kant, en  president Giorgio Napolitano en de rechterlijke macht aan de andere. Het dispuut deed denken aan de vele juridische verwikkelingen rond het sterven van  de Amerikaanse comapatiënte Terri Schiavo in 2005. Waarover ging het? Eluana Englaro raakte zeventien jaar geleden in coma na een auto-ongeval. Al die jaren werd ze liefdevol en kundig verzorgd door de zusters van een katholiek ziekenhuis in Lecco. Haar vader, die haar dagelijks ging bezoeken, vroeg echter al meer dan tien jaar dat de kunstmatige voeding- en vochttoediening werd stopgezet zodat ze zou kunnen sterven. Volgens hem zou dit ook de wens van zijn dochter zijn geweest.

Na een jarenlange juridische strijd kreeg de vader uiteindelijk gelijk  van het hoogste gerechtshof.  Dat besliste dat Eluana het soort persoon was dat een dergelijke behandeling zou willen staken. Euthanasie is in Italië verboden, maar patiënten hebben wel het recht behandeling te weigeren. Vorige week werd Englaro onder protest van pro-lifeactivisten naar een ziekenhuis in Udine gebracht, waar men wel de voeding wilde afkoppelen. Dat was buiten Berlusconi gerekend. Zijn centrum-rechtse regering trachtte nog een spoeddecreet door het parlement te loodsen, dat het staken van voedsel- en vochttoediening  verbood. Dat botste niet alleen op het verzet van de linkse oppositie, maar ook op dat van president Napolitano, een ex-communist. In welke mate het wetgevende initiatief plaatsvond op aangeven van kerkleiders is onduidelijk, duidelijk is wel dat de kerk, zoals wel vaker, Berlusconi’s aanpak toejuichte.

De Italiaanse bisschoppen zetten met Vaticaanse steun zwaar in tegen wat ze als een mogelijke wettelijke opening naar euthanasie beschouwden. Ze voerden een principiële strijd voor het behoud van het leven tegen iedere prijs. Kardinaal Ennio Antonelli, voorzitter van de Pauselijke raad voor de familie en voorheen aartsbisschop van Firenze, formuleerde het zo: “Eluana verkeert in een vegetatieve staat, maar ze is geen plant. Ze is een persoon die slaapt. Wanneer een persoon slaapt of gehandicapt is, behoudt ze al haar waardigheid.” Hij pleitte voor een “intelligente, genereuze en volgehouden inspanning voor het leven”. De principiële discussie doet bij ons wenkbrauwen fronsen. Ook in katholieke kringen gaat men al langer pragmatisch om met levensbeëindiging. “Al sinds 1995, dus nog voor de euthanasiewet, adviseren wij in een geval van onomkeerbare vegetatieve staat  dat de kunstmatige voeding- en vochttoediening na een half jaar tot een jaar door de artsen kan worden stopgezet,” zegt Paul Schotsmans van het Centrum voor Biomedische ethiek en recht van de KU Leuven.  Naar Belgisch recht gaat het hier overigens niet om euthanasie, maar om ‘laten sterven’.

Schotsmans gaat nog verder. Volgens hem gaat het verbieden van de stopzetting van de voedsel- en vochttoediening in tegen Evangelium vitae en de langere katholieke traditie. “Al van de tijd van Pius XII adviseert men dat men bij terminale patiënten geen disproportionele middelen mag inzetten om het leven te rekken. Dan is er sprake van therapeutische verbetenheid.” De zusters die Eluana jarenlang verzorgden, zagen het anders. Ze pleitten ervoor Eluana bij hen te laten. “Laat ons de vrijheid hebben om lief te hebben en onszelf te geven aan iemand die zwak is.” Naast de vraag over de verdediging van het zwakke leven, rijst de vraag wat in zo’n geval de liefde  gebiedt te doen: het leven van een mens liefdevol in stand houden of het liefdevol uit handen geven?

Uw reacties zijn welkom op jan.devolder@tertio.be.

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​