Tertio 484 - ‘Christendom is niet anti-intellectueel’

Gesprek met winnaar Henri Nouwen Manuscriptprijs Kris De Boel

‘Christendom is niet anti-intellectueel’

Kris De Boel is leraar Latijn en Grieks, maar  won met zijn boek Brieven aan mijn zoon de Henri Nouwen Manuscriptprijs 2008. De brievenroman bundelt de mails van een vader aan zijn zoon die priester wil worden.

Peter Vande Vyvere | Een vader ontvangt van zijn twintigjarige zoon Wouter, een student Frans en Italiaans, een e-mail vanop diens Italiaans vakantieadres. Daarin bekent hij dat hij zich tot het priesterschap geroepen voelt. Daarop schrijft de vader zijn zoon lange brieven waarin hij zichzelf existentieel en religieus typeert en waarin hij tegelijk de levenskeuze van zijn zoon uitdaagt: stevig geloof moet de toets van de grote vragen van onze cultuur doorstaan, vindt hij. De brieven knopen aan bij drie grote geschriften uit de Europese literatuur: Plato’s Symposion, Dantes Inferno en Primo Levi’s Ik was een mens. Drie exemplarische werken over de menselijke zoektocht naar respectievelijk schoonheid, waarheid en goedheid.

De auteur van dit verhaal – de winnaar van de Henri Nouwen Manuscriptprijs 2008 – is Kris De Boel, leraar klassieke talen aan de Sint-Bavohumaniora in Gent. Schrijven zit hem in het bloed. Als jongeman publiceerde hij jeugdnovelles in de reeks Vlaamse Filmpjes van de uitgeverij Averbode. Over zijn ervaringen als vrijwilliger in het jeugdwerk in Italië schreef hij Jong zijn in Turijn. Vandaag redigeert hij het schoolblad van de Sint-Bavohumaniora waar hij sinds 1991 leraar Latijn en Grieks is. Hij publiceerde ook verscheidene bijdragen over onderwijs en cultuur. Een stukje in Tertio wekte zijn interesse voor de Manuscriptprijs. “Ik voelde de aandrang opnieuw iets van enige omvang en consistentie te schrijven”, blikt hij terug. In juli vorig jaar, tijdens de schoolvakantie, zette hij zich aan het werk.

Liefde voor Italië
Brieven aan mijn zoon is een fictief werk dat, hoe kan het anders, gebruik maakt van biografisch materiaal. Neen, De Boel heeft geen zoon die zich op het priesterschap voorbereidt – zijn kinderen zijn zeventien, zestien en dertien. Maar ja, hij is een onversneden Italiëfreak, houdt van grote, ‘klassieke’ literatuur en leest gepassioneerd over filosofie en theologie. Zowel zijn liefde voor Italië als zijn fascinatie voor het christendom dateert uit de overgangstijd tussen zijn universitaire studies en zijn professionele leven. Hij woonde toen een jaar in Turijn waar hij in de parochie van een jonge priester met jongeren werkte – vooral kinderen van Zuid-Italiaanse migranten, arbeiders in de Fiatfabrieken. De bewuste priester was niet in de eerste plaats een intellectueel, maar veeleer een bevlogen ‘doener’, het type gelovige waar de zoon uit het brievenverhaal naar opkijkt.

De vader daagt zijn zoon uit, doen met denken te bevruchten. “Ik koos als literaire aanraders voor de zoon bewust geen uitdrukkelijk religieuze geschriften”, zegt De Boel. “Die zoon zindert van religieuze bevlogenheid en de rol van de vader is het laten klinken van een tegenstem. Hij werpt de ernstige vragen op waar een gelovige in deze cultuur mee te maken krijgt: Plato’s Symposion is voor mij het interessantste werk uit de wereldliteratuur over de liefde. Dantes Hel brengt het landschap en de grenzen van de ‘christelijke waarheid’ in kaart en Primo Levi verzet zich in Ik was een mens tegen een dolgedraaid sciëntistisch-rationeel wereldbeeld.” De Boels literaire constructie draagt de sporen van zijn ervaring als docent filosofie en klassieke talen. “Je moet jonge mensen met de canon, met de groten uit onze culturele traditie confronteren. Ik huiver voor de anti-intellectualistische tendens in het onderwijs die al te exclusief op de leefwereld van de jongeren focust. De leerlingen zelf houden ook niet van die navelstaarderij.”

En hoe zit het met hun religieuze gevoeligheid? Komt er – zoals sommige sociologen beweren – een nieuwe generatie van religieus onbevangen en geïnteresseerde jongeren aan? De Boel relativeert: “Je moet hun religieuze ontvankelijkheid noch overdrijven, noch onderschatten. ‘Katholiek’ associëren ze spontaan met het instituut en dat ligt moeilijk. Als je even doorboomt, zijn ze bereid het niet-zaligmakende van een atheïstische levenshouding te beamen. En als je het christendom naast de islam legt, krijg je ze – helaas niet altijd om de juiste redenen – makkelijk op je hand. Ze bewegen zich als shoppers in het religieuze landschap.”

Om die nogal oppervlakkige houding te counteren en meer diepgang te wekken, moeten leerkrachten en ouders levensbeschouwelijk stelling durven te nemen, vindt De Boel. Zomaar afstandelijk de mogelijkheden op een rijtje zetten, werkt niet. “Ik beken me in de klas uitdrukkelijk als katholiek. Jongeren kunnen zich maar levensbeschouwelijk ontwikkelen als ze zich kunnen identificeren met of afzetten tegen een model. Tieners bouwen een gefundeerde mening en levenshouding op in confrontatie met ijkpunten buiten hun allerindividueelste leefwereld. Alleen dan wordt de vraag ‘En wat denk jij?’ zinvol.”

Verfrissend geluid
Geloof vergt hoe dan ook een sprong voorbij de rede, meent de Gentse classicus, maar je mag dat niet omkeren, als zou geloof alleen iets zijn voor wie niet nadenkt. “Het christendom is niet anti-intellectueel. Daarin volg ik alvast de huidige paus, Benedictus XVI, die benadrukt dat het christendom en met name het katholicisme, geloof en rede intens op elkaar betrekt.” Van die overtuiging is Brieven aan mijn zoon doortrokken. Het boek brengt een verfrissend geluid in de vloed subjectieve getuigenisliteratuur die de spirituele boekenmarkt overspoelt.

Prijsuitreiking en boekvoorstelling op 27 mei om 20 uur in de Oude Abdij, Drongenplein 27, Drongen. Aanmelden voor 25 mei via tel.: 051/42.42.75 of stefanie.decraemer@lannoo.be.

Kris De Boel, Brieven aan mijn zoon. Over schoonheid, waarheid en goedheid, Lannoo, Tielt, 144 blz., € 14,95.
Bestellen kan via www.tertio.be. 

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​