Tertio 523 - Kerken cruciaal voor leefbare steden

Vizier:

Kerken cruciaal voor leefbare steden

Wie het nieuws volgt, krijgt snel een somber beeld van de toekomst van onze steden. Maar is dat terecht?

Jan De Volder | Twee globale fenomenen enten zich op de stad. Voor het eerst in de geschiedenis woont meer dan de helft van de wereldbevolking in de stad. Daarnaast is er de onstuitbare migratie. In de globaliserende wereld mengen talen, culturen, godsdiensten en nationaliteiten zich snel. De homogene samenleving behoort tot het verleden, en dat zie je eerst in de stad.

Dat het samenleven tussen mensen van uiteenlopende komaf niet zomaar van een leien dakje verloopt, hoeft geen betoog meer. De tijd dat we daar alleen idyllisch over deden, ligt al even achter ons. Nu moeten we ons hoeden voor het andere uiterste. De cultuur van het samenleven gestalte geven is de uitdaging van de 21ste eeuw.
 
Het maatschappelijke debat over Kuregem kan tot positieve resultaten leiden als enkele lessen worden getrokken. Veiligheid is een basisrecht. Van onveiligheid is iedere burger het slachtoffer, de zwaksten het meest. Dat inzicht won bij links ook veld, met dank aan Luckas Vander Taelen. Dat Vlaams parlementslid van Groen! stak met enkele gewaagde opiniestukken zijn nek uit. Kordater optreden van de politie is nodig. Ook kleine misdrijven moeten worden bestraft. Vooral het gerecht moet beter presteren, hervormingen dringen zich op. Schermen met nultolerantie kan de publieke opinie sussen, maar ‘law and order’ kan nooit het enige antwoord zijn. De overheid moet op alle niveaus – wellicht zijn er in Brussel wat te veel – een stedelijke politiek ontwikkelen, die onderwijs, sociale voorzieningen, een mix van de bevolking, werkgelegenheid, ontspanning en een propere buurt garanderen. Utopisch? Geenszins: Amsterdam, Lyon en Berlijn kunnen mooie voorbeelden voorleggen. Schaarbeek ging er de afgelopen jaren onbetwistbaar op vooruit. Uitwisseling van succesvolle voorbeelden is onontbeerlijk.

Kerken en verenigingen spelen een cruciale rol. Al hebben kerkverlating en immigratie de katholieke rangen uitgedund, de kerk moet blijven investeren in de stadswijken. Daar kan ze leren wat het betekent een creatieve minderheid te zijn die het verschil maakt. Wat een priester als Jan Claes in een wijk als Kuregem betekent, is onbetaalbaar. Dat geldt niet alleen voor pastoors: in elke wijk bestaan gezinnen, groepen en individuen die als een boom de grond bijeenhouden. Ze kunnen niet genoeg gewaardeerd en ondersteund worden.

Voor respectvol samenleven kan de islam een bondgenoot zijn. Als iets in het debat van de afgelopen weken tegen de borst stuit, dan wel het gemak waarmee sommigen criminelen, migranten en moslims op een hoop smijten. Het islamgeloof voedt gelovigen op tot eerzame burgers. Migrantenjongeren die voor het meeste problemen zorgen, zijn gewoonlijk diegene die aan elke opvoeding – ook van kerk, moskee en ouders – ontsnappen. Steekvlamjournalistiek helpt een debat op gang te brengen. Maar vooral accurate verslaggeving zonder veralgemening, verbloeming of hysterie is nodig. Zonder in een goednieuwsshow te vervallen, moet er oog zijn voor positieve ontwikkelingen en rolmodellen. Die worden te gemakkelijk als soft opzij geschoven.

Vorige woensdag vond er in Antwerpen – een stad waar de helft van de kinderen van vreemde komaf is maar die het qua samenleven niet slecht doet – een uniek initiatief plaats: ploegen van vier jongeren met een andere geloofsovertuiging namen het in een originele gocartrace tegen elkaar op. Daarna luisterden de deelnemers naar het getuigenis van een pastor en een imam uit Nigeria, die elkaar vroeger naar het leven stonden en nu een boodschap van verzoening uitdragen. Ongezien en hoopgevend, maar heeft iemand daar – met uitzondering van Het Nieuwsblad op Zondag – iets van vernomen in de nationale media? Maar ja, het had onverwacht gesneeuwd die dag.

Uw reacties zijn welkom op jan.devolder@tertio.be.

Berichten

NIET FRAAI
Jan De Volder | Op 9 februari stuurde het Vaticaanse Staatssecretariaat een merkwaardig bericht de wereld in. Het loochende alle betrokkenheid van de directeur van de Osservatore Romano, Gian Maria Vian, en van de staatssecretaris, kardinaal Tarcisio Bertone, bij het ontslag van de hoofdredacteur van Avvenire. Merkwaardig, omdat het Staatssecretariaat het nodig vond officieel te reageren op roddels in de Italiaanse media. Merkwaardig omdat het Staatssecretariaat zich ook indekt met de steun van de paus. Zelden gezien en voor niet-Italianen amper te volgen.

Waarover gaat het? Eind augustus 2009 nam Dino Boffo, hoofdredacteur van Avvenire, de krant van de Italiaanse bisschoppen, ontslag. Hij was in opspraak gekomen na enkele artikels in de regeringsgezinde krant Il Giornale. Die had hem beticht van stalking van de vrouw van de man “met wie hijzelf een relatie had”. Van in het begin waren er vermoedens dat de (valse) aantijgingen tegen Boffo uit kerkelijke kringen zelf kwamen. Vittorio Feltri, de directeur van Il Giornale, gaf dat in december met zoveel woorden toe. In de Italiaanse pers waren er speculaties over betrokkenheid van Vian, directeur van de Osservatore Romano en diens mentor, de staatssecretaris zelf. Dat die laatste zich geroepen voelt zich publiek te verdedigen, toont aan hoe hoog het zit.

Op de achtergrond speelt een almaar openlijker conflict tussen Angelo Bagnasco, de voorzitter van de Italiaanse bisschoppenconferentie, en Bertone, als staatssecretaris de ‘nummer twee’ van de wereldkerk. Inzet is de controle over de Italiaanse kerk en wie de politieke lijnen uitzet. Dat conflict verdeelt de Italiaanse kerk almaar meer in twee kampen. En Boffo stond in het kamp-Bagnasco. De katholieke kerk is altijd een huis met vele kamers geweest en enige interne discussie moet niet meer verwonderen dan nodig. Maar slagen onder de gordel als diegenen die men elkaar nu uitdeelt, zijn zelden gezien. Fraai is anders.  

ALS JE JE LEVEN VOLTOOID VINDT
Joris delporte | Een burgerinitiatief in Nederland pleit ervoor hulp bij zelfdoding niet langer strafbaar te stellen, en dat voor alle 70-plussers die “klaar zijn met het leven”. Of in de omschrijving van de initiatiefnemers: voor burgers die niet ondraaglijk lijden maar hun leven als “voltooid” ervaren. Het menselijke bestaan gereduceerd tot een reeks werkwoordtijden. Senioren die hun levenslust verliezen, mogen snel voltooid verleden tijd worden. Ruim 40.000 burgers delen die mening en hebben hun handtekening gezet onder het initiatief.

Gelukkig lijkt het ondenkbaar dat de huidige kabinetsploeg het voorstel overneemt. Daarvoor bevat het Nederlandse regeerakkoord te veel christelijke accenten. Toch is het initiatief te duchten, want de tekst oogt zelfs voor een tegenstander behoorlijk uitgebalanceerd. Zo breken de pleitbezorgers van absolute zelfbeschikking zelf een lans voor uitgebreide screening van de “kandidaten”. Ook staan ze een “zorgvuldige” werkwijze voor, waarbij de “hulpverleners” automatisch een “second opinion” vragen.

Alle ingebouwde veiligheidsmechanismen ten spijt, valt een pak bezwaren in te brengen. De ondergrens van zeventig jaar is ronduit stuitend. Wie dan al “klaar is met het leven” kampt bijna altijd met psychisch of fysieke leed dat minstens te verzachten valt. Bovendien lijkt het geen goede zaak om die vorm van stervenshulp niet aan artsen toe te vertrouwen, in tegenstelling tot euthanasie. Medici blijven het best geplaatst om pakweg een depressie vast te stellen bij een oudere met een doodswens. Want daar wringt net het schoentje. Een doodswens is - om in taalkundige termen te blijven - geen kwestie van werkwoordstijden, maar van verborgen boodschappen. Wie sterven wil, zegt bijna altijd dat hij zich alleen voelt of niet de hulp krijgt die hij verdient.

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​