Tertio 526 - Pluraal samenleven

Standpunt:

Pluraal samenleven

Jan De Volder | Vijfduizend Koerden betoogden zaterdag in Brussel tegen de inval bij Koerdische tv-zenders en verenigingen twee dagen eerder in ons land. De Turkse regering in Ankara toonde zich opgezet met de politie-actie die de link tussen terreur en de Koerdische emancipatiestrijd belicht. Minder opgezet was Ankara met de beslissing van een Amerikaanse commissie in het Huis van Afgevaardigden om de massamoorden op de Armeniërs tijdens de Eerste Wereldoorlog als ‘genocide’ te bestempelen. Beide gebeurtenissen tonen aan hoe moeilijk het hedendaagse Turkije – dat zichzelf graag als lekenstaat en democratie bestempelt – het blijft hebben met intern pluralisme. Dat geldt tegenover niet-islamitische groepen – christelijke minderheden hebben het er niet onder de markt – maar ook voor niet-Turkse groepen zoals de Koerden.

Dat omgaan met interne pluraliteit is de lakmoesproef voor een democratie die zichzelf respecteert. En zeker voor de toetreding tot de Europese Unie. Of de slachtpartijen onder Armeniërs en andere christelijke bevolkingsgroepen in 1915-1916 de status ‘genocide’ verdienen, is geen historische detailkwestie. De Turken verdedigen zich door te verwijzen naar de oorlogsomstandigheden, maar de geschiedenis leert dat het wel vaker de oorlog is – zoals bij de judeocide door de nazi’s of de Tutsi’s in Rwanda – die de voorwaarden voor een grootschalige liquidatie van niet-gewenste bevolkingsgroepen mogelijk maakt. Waar het in wezen om gaat, is de vraag of de Turkse elite in staat is tot zelfkritiek als het gaat om zijn verleden én heden. Wie al eens aan wat debatten met Turken deelnam, weet dat dit niet voor de hand ligt. Het probleem is daarbij niet zozeer de moslimcultuur, wel het extreme nationalisme.

Ook in het naburige Irak is de vraag of de prille democratie er meer kan dan verkiezingen organiseren, en leert omgaan met intern pluralisme en respect voor minderheden. De parlementsverkiezingen van zondag mogen er ondanks de dodelijke aanslagen toch een succes worden genoemd. Maar de vraag blijft hoe sjiieten, soennieten en Koerden – allemaal moslims – met elkaar in vrede en rechtvaardigheid in een staat kunnen leven. Ook het lot van kleinere minderheden – zoals de chaldeeuwse katholieken die het de afgelopen weken weer zwaar te verduren kregen – hangt daarvan af.

De Europese democratieën kunnen voor hun buurlanden een voorbeeld zijn van hoe respectvol om te gaan met minderheden en met fundamentele concepten als vrijheid van godsdienst, pers en vereniging. Met die moeizaam verworven erfenissen moeten we zorgvuldig omgaan. Het succes van de Partij van de Vrijheid van Geert Wilders dat helemaal op zijn anti-islamhouding lijkt gebouwd, in een ooit zo tolerant land als Nederland, baart daarbij zorgen. Er zijn zo van die dingen waar Europa niet van mag terugkomen. Juist in naam van de vrijheid.

Uw reacties zijn welkom op jan.devolder@tertio.be.

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​