Tertio 531 - Paus in woelige tijden

Vizier:

Paus in woelige tijden

Paus Benedictus XVI staat op 19 april vijf jaar aan het hoofd van de katholieke kerk. Een balans.

Jan De Volder | Elke woensdagmorgen houdt paus Benedictus XVI zijn algemene audiëntie. Voor duizenden pelgrims geeft hij dan een stevige uiteenzetting over de grondvesten van het katholieke geloof, vaak aan de hand van een of andere figuur uit de kerkgeschiedenis. Van buitenaf kan deze paus worden gezien als een brokkenpiloot: zijn omstreden uitspraak over de islam in Regensburg, homoseksuele seminaristen, de affaire-Williamson, de aanpak van het kindermisbruik. Aan Benedictuscontroverses ontbrak het de afgelopen vijf jaar alvast niet.

Maar de internationale pers mag dan moord en brand schreeuwen, excuses of uitleg eisen voor dit of dat, Benedictus XVI zal onverstoorbaar, met zachte stem en op zijn bekende professorale wijze, de geloofswaarheden onderwijzen. Dat is wellicht het beeld van dit pontificaat: de wat timide en teruggetrokken, intellectuele paus-leraar die zich niet op stang laat jagen door de waan van de dag, maar die met rustige vastberadenheid zo goed en zo kwaad als dat gaat de kerk tracht te leiden in de 21ste eeuw, met Gods woord en de traditie van de kerk als kompas. Daarbij doet hij weinig modieuze of mediatieke toegiften om het publiek ter wille te zijn.

Na vijf jaar zijn de hoofdlijnen van dit pontificaat duidelijk: zijn teksten en prediking zijn één grote catechese, waarin geloof en rede hand in hand gaan, en die wijzen op de beslissende betekenis van Jezus Christus, Zoon van God, in de geschiedenis van de mensheid. Ook in de liturgie wil hij dat het mysterie van Jezus, mens én God, meer centraal staat. “De mensen terugvoeren tot God” is de grote prioriteit van zijn pontificaat, schreef hij in zijn brief aan de bisschoppen van 10 maart 2009. Paus Ratzinger is geen revolutionair, ook geen contrarevolutionair. Diegenen die een ‘theo-conservatieve’ revolutie in de kerk hoopten of vreesden, kwamen bedrogen uit. Toch hervormt hij mondjesmaat. De voorspelde grote liturgiehervorming is er (nog) niet gekomen.

Het eerherstel van de oude Latijnse ritus van Pius V – die de traditionalisten zo dierbaar is – met het motu proprio Summorum Pontificum van 7 juli 2007 was totnogtoe de belangrijkste stap. Dan nog gaat de toenadering met de volgelingen van Lefebvre niet heel snel, ondanks de controversiële opheffing van de excommunicatie van hun vier bisschoppen op 21 januari 2009. Paus Benedictus XVI is immers niet van plan de erfenis van het Tweede Vaticaans Concilie uit te verkopen, al ziet hij dat Concilie meer in de lijn van de grote traditie van de kerk dan als een totale breuk daarmee. Maar zolang de lefebvristen zelf geen enkele concessie doen, zit de toenadering op een dood spoor.

Van de curiehervorming – een kleinere en performantere curie – die van hem verwacht werd, kwam niet veel in huis. Het bleef bij een timide poging om de Raad van de Cultuur en de Raad voor de Interreligieuze Dialoog samen te voegen, maar ook dat werd weer ongedaan gemaakt. Net als zijn voorganger bestuurt deze paus niet echt. Als zijn aandachtspunt daar al zou liggen, speelt de gevorderde leeftijd niet echt in zijn voordeel. Maar een manager of bestuurder zal Benedictus XVI nooit zijn. Het nadeel is zeker dat de juiste mensen niet altijd op de juiste plaats zitten en dat je de indruk hebt dat hij niet altijd door zijn medewerkers wordt ingelicht en gesteund zoals je zou mogen verwachten. Van inborst en karakter is deze paus meer een intellectueel en bedachtzame professor. Dat zie je ook in de uitoefening van zijn ambt. Hij blijft veeleer timide, ontbeert het charisma van zijn voorganger in de omgang met de massa. Maar wie hem ontmoet, is steevast onder de indruk van zijn minzaamheid en nederigheid.

Populair is deze paus niet echt. Maar ook zijn voorganger Johannes Paulus II werd dat pas echt na zijn dood. Bij leven kreeg hij ook bakken – vaak niet gerechtvaardigde – kritiek over zich. Op dat punt lijken de tijden alvast niet veranderd.

Uw reacties zijn welkom op jan.devolder@tertio.be.

Berichten

Devillé over seksueel misbruik
Priester Rik Devillé beweert in De Standaard van vorige maandag dat de Belgische kerkverantwoordelijken amper een fractie van de klachten over kerkelijk seksueel misbruik ernstig nemen. Maar 15 van de 300 klachten die in de jaren 1992-1998 door zijn ‘werkgroep mensenrechten in de kerk’ werden behandeld, kregen naar zijn zeggen een behoorlijke opvolging. Devillé effende destijds met zijn werkgroep de weg om misbruikslachtoffers ernstiger te nemen. Zijn initiatief was een voorloper van de ‘commissie voor klachten over seksueel misbruik in pastorale relaties’. Toch bevreemdt zijn actuele mediademarche. Jeugdpsychiater Peter Adriaenssens, de huidige voorzitter van de commissie, benadrukte recentelijk dat de kerkelijke aanpak met een contactpunt en een onafhankelijke commissie andere ‘beroepsgroepen’ tot voorbeeld strekt. Hopelijk wijst Devillé miskende slachtoffers naar de commissie door, want dát – en niet de krant - is de aangewezen instantie om recht te doen geschieden. (PVV)

Videowedstrijd ‘Geloven (be)weegt’
Het Interdiocesaan Pastoraal Beraad (IPB) bestaat veertig jaar en dat wordt gevierd op 5 juni met de feestzitting ‘IPB (be)weegt’. Samen met de godsdienstdidactische website Thomas (Theologie, Onderwijs en Multimedia: Actieve Samenwerking) van de faculteit Godgeleerdheid van de K.U.Leuven richt het IPB bij die gelegenheid een videowedstrijd in onder het motto ‘Geloven (be)weegt’. Jong en oud kunnen in hun omgeving op zoek gaan naar mensen die zich in kerk of samenleving vanuit hun geloof inzetten. Over het engagement en de inspiratie van die gelovigen maken de deelnemers een filmpje dat na inzending gepost wordt op YouTube en te zien is op de website www.gelovenbeweegt.be. Zo wordt zichtbaar hoe geloven mensen beweegt en tegelijk krijgen die christenen erkenning voor hun anders onzichtbare inzet. Het IPB en Thomas wensen zo het christen-zijn uit de privésfeer te halen. Tijdens de feestelijke studie- en ontmoetingsdag van 5 juni worden de makers van de beste filmpjes beloond met prijzen in zes categorieën. (EVL)

Ook religieuze leiders omgekomen in Pools vliegtuigdrama
Polen beleeft een week van nationale rouw nadat zaterdag bij een vliegramp naast president Lech Kaczynski veel andere prominenten omkwamen. Bij de ramp met het regeringsvliegtuig bij Smolensk in Rusland kwamen ook legerbisschop Tadeusz Ploski en vicekanselier Jan Osinski van het legerbisdom om het leven. Ook de orthodoxe aartsbisschop Miron Chodakowski en de protestantse legeraalmoezenier bevonden zich onder de 97 dodelijke slachtoffers. (Kerknet)

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​