Tertio 537 - Bisschoppen bekennen schuld

Standpunt:

Bisschoppen bekennen schuld

Peter Vande Vyvere | Een maand na het ontslag van bisschop Roger Vangheluwe publiceerden de Belgische bisschoppen een pastorale brief over seksueel misbruik in de kerk. De krachtlijnen ervan leest u hiernaast (zie blz. 3), de integrale tekst via www.kerknet.be/kerkinvlaanderen. Is dit de brief die nodig was of is het allemaal ‘too little, too late’?

Het genre van de publieke verontschuldiging – zowat een derde van de hele brief – is delicaat. Altijd gaat zoiets voor sommigen te ver, voor anderen niet ver genoeg. In elk geval bekennen de bisschoppen in concrete, duidelijke taal dat ze de meldingen van kindermisbruik in het verleden verkeerd aanpakten. Ze vragen om vergeving en beloven beterschap. Twee soorten verwachtingen bij het lezen van de brief zijn uit den boze. Ten eerste dat de zaak nu achter de rug is en dat de kerk stilaan weer over kan gaan tot de orde van de dag. Ten tweede dat dit schrijven de oplossing inluidt van alle kerkproblemen – onze persoonlijke frustratie op kop. Een realistische verwachting beweegt zich daar tussenin. We mogen alleszins aannemen dat de kerkverantwoordelijken voortaan het professionele werk van de ‘commissie voor seksueel misbruik in pastorale relaties’ ter harte nemen. We mogen ook effect verwachten van de preventieve maatregelen die de bisschoppen aankondigen: een betere screening van kandidaten voor het kerkwerk en een gedegen supervisie van alle pastoraal werkenden. Natuurlijk zijn zulke maatregelen nooit waterdicht, evenmin als de beloofde deontologische code. Maar het zijn goede stappen.

Een wat veronachtzaamde, maar intrigerende passage in de brief is de bekentenis dat seksueel misbruik ook te maken heeft met de manier waarop gezag wordt uitgeoefend. De kerk moet dat willen veranderen, schrijven de bisschoppen. Het gaat hier ongetwijfeld over de nagenoeg exclusief mannelijke, celibataire en klerikale gezagsuitoefening in de kerk. Het is in die constellatie dat kindermisbruik – een mannenzaak – en de ontkenning en toedekking ervan – het presbyterium als een gesloten en zichzelf beschermende groep – hebben plaatsgehad. Pleit dat niet voor een gezond evenwicht in het beleid van de kerk, een mix van celibataire en gehuwde clerici én leken, mannen én vrouwen? Moet de gehuwde priester niet ernstig worden overwogen, zoals de Oostenrijkse bisschoppen bepleiten? Moeten diakens niet meer echte verantwoordelijkheid krijgen? Moeten niet op alle niveaus gelovige leken, ook vrouwen, reële beleidsbevoegdheid krijgen? Het is echt niet gezond dat celibataire priesters in elk dispuut per definitie aan het langste eind trekken (dat gold namelijk ook al te vaak bij seksueel misbruik). Dat alles sluit heus niet uit dat de priester een specifieke plek in de kerk behoudt.

Dit tragische moment in de kerkgeschiedenis vormt een unieke kans om de gezagsuitoefening in de kerk te herijken en uit te zuiveren. Een kans, maar ook een uitdaging: leken, mannen en vrouwen die de dienst van de leiding in de kerk waarnemen, moeten – net als de priesters – spiritueel gevormde en verankerde mensen zijn. Maar als dat lukt, doen we in dit tijdsgewricht een stap vooruit in plaats van achteruit.

Uw reacties zijn welkom op peter.vandevyvere@tertio.be.

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​