Tertio 542-543 - Drager van hoop voor beproefd bisdom

Jozef De Kesel wordt bisschop van Brugge

Drager van hoop voor beproefd bisdom

Pas had hij zijn intrek genomen in Mechelen om er – na acht jaar Brussel – hulpbisschop voor Vlaams-Brabant en Mechelen te worden. En nu wordt Jozef De Kesel (63) de nieuwe bisschop van Brugge. De Oost-Vlaming beschikt dan ook over het geknipte theologische en kerkelijke profiel voor de situatie waarin het bisdom Brugge zich bevindt.Peter Vande Vyvere | Ondanks de pijnlijke situatie van de raid op het aartsbisdom van de dag voordien, had de voorstelling van de nieuwe bisschop vorige vrijdag iets vreugdevols. Dat er zo snel een benoeming kwam voor het geteisterde bisdom, dat de keuze viel op iemand die een brede ervaring en groot respect geniet, stemde duidelijk blij. Ook de nieuwe bisschop zelf lijkt er moed op te hebben. Al geeft hij toe dat de vreugde niet onverdeeld is. Om te beginnen is het ‘geschuif’ waar hij het voorwerp van is, menselijk gezien geen pretje. Hij was graag in Brussel, functioneerde er ook goed en kreeg van aartsbisschop André-Joseph Léonard de moeilijke taak het vicariaat Vlaams-Brabant en Mechelen te leiden. Een lastige taak omdat de kerk daar in vergelijking met elders in Vlaanderen arm is aan vitale gemeenschappen, personeel en goed lopende initiatieven.Vlaams-Brabant treurtNiet weinigen zagen destijds in De Kesel een ernstige kanshebber voor de aartsbisschoppelijke zetel. Quod non. Zijn snelle overplaatsing van Brussel naar Vlaams-Brabant wekte vervolgens verbazing. Toen bekend werd dat de aartsbisschop in Brussel een nieuw ‘neo-catechumenaal seminarie’ stichtte, zagen sommigen daarin een motief voor de overplaatsing van De Kesel: mogelijk verkoos de aartsbisschop een adjunct voor Brussel die beter bekend is met de beweging van de neocatechumenale weg en zijn seminarie. “Ik zag niemand die beter geschikt is dan hij om het vicariaat Vlaams-Brabant en Mechelen te leiden”, benadrukte Léonard evenwel herhaaldelijk. Weinigen overigens die dat betwistten. In elk geval was De Kesel vast van plan zich volop aan zijn nieuwe taak te wijden. En de kerk in Vlaams-Brabant verwelkomde hem van harte en met nieuwe hoop. Velen voelen er immers aan dat nieuwe bezieling welkom is en maakten zich sterk dat dit met de gedegen visie en doelgerichte, maar minzame beleidsstijl van De Kesel mogelijk werd. Het vicariaat Vlaams-Brabant is wellicht de enige ‘verliezer’ bij de nieuwe benoeming. Een nieuwe startWinnaar – als die term op zijn plaats is – is alvast het bisdom Brugge. Dat verwoordde ook Koen Vanhoutte, sinds het ontslag van bisschop Roger Vangheluwe de alom gewaardeerde diocesane administrator van het bisdom. Bij de voorstelling van De Kesel sprak hij de overtuiging uit dat de Brugse kerk met deze “ervaren herder en bekwame theoloog die bekend staat om zijn minzame en wijze manier van leidinggeven” een nieuwe start kan maken. Een en ander is snel gegaan en dat is natuurlijk goed voor een bisdom dat getraumatiseerd is door de schokkende geschiedenis van zijn voormalige bisschop. Dat de nieuwe bisschop iemand van buiten het bisdom zou worden, stond in de sterren geschreven. De Brugse kerk heeft er alle belang bij iemand aan het hoofd te hebben die de cesuur incarneert met het vroegere beleid dat – al werd het mee vormgegeven door bekwame en integere priesters – onvermijdelijk met de vorige bisschop wordt geassocieerd. Dat de blik van Rome in die omstandigheden naar De Kesel gaat, verwondert niet. Voor een snelle benoeming kwam hij zeker in aanmerking, want zowel de nuntius als de Congregatie voor de bisschoppen en mogelijk zelfs de paus kenden zijn ‘dossier’ dat een belangrijke rol speelde in de recente procedure voor de benoeming van een aartsbisschop.Trouwe en profetische kerkBovendien oogt het profiel van bisschop De Kesel erg geschikt voor de actuele ‘kerksociologische situatie’ van het bisdom Brugge. In 1992 werd hij – destijds docent theologie in Gent en Leuven – door de toenmalige nieuwe bisschop van Gent, Arthur Luysterman, aangetrokken als verantwoordelijke voor vorming. Luysterman, een uitstekend organisator, stond voor de taak het bisdom Gent structureel aan te passen aan de toenemende ontkerkelijking. De Kesel zorgde daarbij voor de theologische onderbouw. Hij gaat er vanuit dat de ‘christenheidssituatie’ – waarbij het christendom de overkoepelende levensbeschouwing van nagenoeg de hele samenleving is – niet de noodzakelijke biotoop van de kerk vormt. Verwijzend naar de Bijbel, naar de vroege kerk en naar de jonge kerken vandaag, argumenteert hij dat ook een kerk die niet meer ‘alles’ is, maar te midden een veelheid van religies en overtuigingen figureert, van grote betekenis kan zijn voor de samenleving. Bevrijd van de noodzaak al te veel compromissen met de dominante cultuurstromingen en de heersende overheid te sluiten, kan zo’n kerk, al is ze bescheidener en kleiner, van een grote vitaliteit getuigen en haar zending mogelijk zelfs trouwer en profetischer vervullen dan in een zogenaamd ‘katholieke cultuur’. Ze moet actief deelnemen aan de grote debatten van onze tijd en die kritisch en constructief verrijken vanuit haar eigen bronnen. Ze moet een reëel teken van Gods liefde voor armen en kwetsbaren proberen zijn te midden van een soms genadeloze samenleving. Dat discours zorgde in de jaren 1990 in Vlaanderen voor een soort ‘ontkramping’ bij veel kerkbetrokkenen die de afkalving van het cultuurkatholicisme met zijn alom tegenwoordige kerk vooral als verlies en soms zelfs als het begin van het einde beleefden. Juiste man op juiste momentUitgerekend in het bisdom Brugge is zo’n boodschap vandaag nog uiterst relevant. De ‘evidente kerkelijkheid’ kalfde daar minder snel dan elders af: er zijn nog iets meer priesters – zelfs een eigen seminarie –, een wat hogere kerkpraktijk en meer vitale geloofsgemeenschappen dan elders. Maar natuurlijk voltrokken de secularisering en de pluralisering zich ook daar en de gebeurtenissen met de voormalige bisschop zullen dat proces alleszins niet vertragen. Mee daarom is de nieuwe bisschop de juiste man op het juiste moment. Niet alleen zijn kerkvisie, maar ook acht jaar van veel positieve ervaringen in de minderheidskerk van de hoofdstad, kunnen een injectie van hoop geven aan een beproefd bisdom dat snakt naar een nieuw élan.

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​