Tertio 546 - Moeilijk maar heilzaam

Standpunt:

Moeilijk maar heilzaam

Peter Vande Vyvere | Het zijn geen makkelijke tijden voor katholieke gelovigen: de kerk ligt internationaal zwaar onder vuur. Maar daarin schuilt ook een kans tot vernieuwing. De kerk kampt met een golf van misbruikschandalen: in Amerika, Ierland, Nederland, Duitsland en Oostenrijk. Ons eigenste landje haalt met het aftreden van een bisschop en met een spectaculaire gerechtelijke raid tegen de kerk de wereldpers. In de Verenigde Staten sluit het opperste gerechtshof niet uit dat de paus als werkgever verantwoordelijk kan worden gesteld voor pedofiele priesters. Het Italiaanse gerecht richt zijn pijlen op het financiële beleid van de Vaticaanse Congregatie voor de evangelisatie van de volkeren. En in Groot-Brittannië ligt het nakende pausbezoek voor de zaligverklaring van John Henry Newman onder vuur wegens zijn hoge kostprijs voor de overheid.

Tegen die achtergrond – zij het niet rechtstreeks om die redenen – richtte paus Benedictus XVI een nieuw dicasterie op: de Pauselijke raad voor de nieuwe evangelisatie. Die moet de kerk in van oudsher christelijke gebieden die onder ‘godsverduistering’ lijden, inspireren. Ook onze streken dus. Wat mogen we daarvan verwachten? De Franse auteur Olivier Le Gendre ontwikkelt in zijn boek Biecht van een kardinaal – dat onlangs in het Nederlands verscheen – interessante ideeën over de situatie van de kerk en over de meest aangewezen manier om vandaag te (her)evangeliseren. Inderdaad, de kerk gaat – in de hele wereld trouwens – kwantitatief achteruit, boet aan maatschappelijke invloed in en worstelt met de overdracht van het geloof bij jongeren. Maar, waarschuwt Le Gendre terecht, laten we het verleden niet idealiseren. Kijk trouwens naar de pedofiliecrisis: die is in hoofdzaak een kwalijke uitloper van het rijke Roomse leven.

De zogenaamde christelijke samenleving van weleer was geen evangelisch paradijs op aarde, maar het resultaat van veeleer uitzonderlijke sociologische omstandigheden die vandaag niet meer gelden. Een nieuwe evangelisatie moet niet te veel in de achteruitkijkspiegel turen. Strakke orthodoxie, de restauratie van oude gebruiken die met de eigenlijke beleving van het evangelie weinig te maken hebben en de hang naar wereldlijke macht, zijn heilloos. Een echte gelovige, zo laat Le Gendre zijn mysterieuze kardinaal zeggen, is niet iemand die bewaart, maar die uitvindt en tegelijk trouw blijft. In essentie maakt een christen de tederheid van God voelbaar in deze wereld. Paus Benedictus heeft ongetwijfeld gelijk als hij de kerk van de nabije toekomst in onze streken omschrijft als een ‘creatieve minderheid’. Maar als we de denklijn van Le Gendre volgen, is dat geen groepje cultuurpessimisten met een hang naar vroeger, maar een gemeenschap die, gepassioneerd door het evangelie, risico’s durft te nemen om de blijde boodschap van Gods menslievendheid tastbaar te maken.

Is er in deze barre tijden plaats voor een tikkeltje hoop? Dit bijvoorbeeld: het pijnlijk openbarsten van de zweer van het seksueel misbruik is wellicht een fase in de uitzuivering van de kerk. Een kerk die daar komaf mee maakt, wordt geloofwaardiger als teken van Gods menslievendheid. Makkelijk en comfortabel is het allemaal niet, maar eigenlijk is geen enkele tijd dat.

Uw reacties zijn welkom op peter.vandevyvere@tertio.be.

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​