Tertio 547 - Dikke mist over Turkije

Vizier:

Dikke mist over Turkije

Over de mogelijke toetreding van Turkije tot de Europese Unie wordt de scheiding der geesten almaar groter. Terwijl de Britse premier David Cameron in Ankara een vurig pleidooi hield voor de Turkse toetreding, verklaarde de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Guido Westerwelle – ook op bezoek in Turkije – dat het land daar lang niet klaar voor is. Turkije zelf zendt ook tegenstrijdige signalen uit.

Miel Swillens | De roman Sneeuw van Nobelprijswinnaar Orhan Pamuk speelt zich af in een claustrofoob en innerlijk verscheurd Turkije. Kemalisten en islamisten vechten een bitter en gewelddadig conflict uit. De volgelingen van Mustafa Kemal, bijgenaamd Atatürk, dromen van een modern en seculier Turkije. De aanhangers van de politieke islam dromen van een wereldwijd kalifaat. Beide dromen zijn onverzoenbaar. De dichter Ka, het hoofdpersonage in Sneeuw, loopt in die strijd verloren als in een kafkaiaans doolhof. “Je zegt dat Europa het antwoord is, maar dan pap je aan met islamisten die alles haten waar Europa voor staat”, slingert een politieman Ka naar het hoofd.

Die dubbelzinnigheid typeert Turkije vandaag. In The New York Times vraagt columnist Thomas Friedman zich af of Turkije nog wel bereid is een bemiddelende rol te spelen tussen Oost en West. Met enige ironie merkt hij op dat de Turkse regering meer geïnteresseerd lijkt in toetreding tot de Arabische Liga dan tot de Europese Unie. Of beter nog, aansluiting zoekt bij de as Hamas-Hezbollah-Iran. De Turkse premier, Recep Tayyip Erdogan, is de populairste leider in de Arabische wereld. Dat heeft hij niet te danken aan zijn inzet voor democratie of mensenrechten, maar aan zijn ‘Israël bashing’ en aan zijn lof voor Hamas. De heftige uitvallen tegen de Joodse staat volgen elkaar in snel tempo op en het lijdt geen twijfel dat het dubieuze flottielje dat de blokkade van Gaza wou doorbreken stiekem door de Turkse regering werd gesteund. De Turken krijgen nu ook van hun premier te horen dat Israël achter de aanvallen van de Koerdische PKK zit. Dat Erdogan die absurde complottheorie gelooft, is onwaarschijnlijk. Maar zo verstevigt hij zijn aanhang bij radicale moslims in Turkije en elders in de wereld.

Eerder was er het warme welkom dat de Soedanese president, Omar al-Bashir – aangeklaagd wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid –, in Ankara te beurt viel. Erdogan wees kritiek daarop van de hand met het merkwaardige argument dat moslims zich onmogelijk schuldig kunnen maken aan genocide. Ook met de Iraanse stokebrand Mahmoud Ahmadinejad bakt Erdogan zoete broodjes, al zet hij daardoor zijn goede relaties met de Verenigde Staten op het spel.

Wat wil Turkije? Wil het lid worden van de Europese Unie of ambieert het de rol van regionale grootmacht en leider van de islamitische wereld? Zoveel is duidelijk: Turkije kampt met een identiteitscrisis. Aan de lange mars naar het Westen, ingezet door Atatürk, lijkt een einde te komen. Het stokkende toetredingsproces tot de Europese Unie speelt daarbij een rol. Maar belangrijker is dat met het aantreden van de AKP-partij en haar charismatische leider de islamitische grondstroom binnen de Turkse samenleving weer aan de oppervlakte verscheen. Atatürk schafte het kalifaat af en brak de politieke macht van de islam. Met verve propageerde hij een moderne, westerse levensstijl, waartoe ook het drinken van alcohol en de ongedwongen omgang met – hoofddoekloze – vrouwen behoort. De islamitische levenswijze is wel het laatste wat ‘de vader des vaderlands’ voor Turkije wenste. Als agnost en ‘imamvreter’ was hij ervan overtuigd dat in een verlicht Turkije de mensen zich van de moskee zouden afkeren. Maar zijn poging om de maatschappelijke impact van de islam terug te dringen lijkt mislukt. De vraag is of Turkije de weg wil teruggaan naar een verleden dat door Atatürk werd veroordeeld. Neemt Erdogan wraak op Atatürk? Dat zal de toekomst uitwijzen.

Maar hoe ook. Turkije, trouwe bondgenoot van het Westen. Turkije, bruggenbouwer tussen Oost en West. Turkije, toekomstige lidstaat van de Europese Unie. Rond dat alles hangt nu een dichte mist die uit de Bosporus opstijgt.

Uw reacties zijn welkom op redactie@tertio.be.

Bericht

Operatie Kelk onder het scalpel
Er is een nieuwe evolutie in de juridische afwikkeling van Operatie Kelk – de grootscheepse huiszoekingen in het aartsbisdom, bij kardinaal Godfried Danneels en bij de Commissie-Adriaenssens. Het parket-generaal van Brussel heeft de Kamer van Inbeschuldigingstelling (KI) – die uit drie raadsheren van het Hof van Beroep bestaat – ‘gevat’ om de wettelijkheid en regelmatigheid van het onderzoek te toetsen. De zaak staat vrijdag op de agenda van de KI. Inhoudelijk weten we voorlopig niets, alleen dat het parket-generaal ‘vragen’ heeft over het onderzoek die het wil laten bekijken door de KI. Die kan op haar beurt verschillende besluiten trekken: de hele operatie toch geldig verklaren, het hele onderzoek of bepaalde onderzoeksdaden nietig verklaren of de huidige onderzoeksrechter van de zaak halen. (PVV)

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​