Tertio 548 - En nu anders

Standpunt

En nu anders

Peter Vande Vyvere | Eindelijk. Het olielek in het BP-boorplatform Deepwater Horizon in de Golf van Mexico is sinds deze week definitief gedicht. Sinds 20 april liepen maar liefst 4,9 miljoen vaten olie in zee. Met als gevolg een milieuramp waarvan de consequenties nog niet te overzien zijn. Het gevaarte waar het allemaal fout liep, bevindt zich anderhalve kilometer onder het wateroppervlak. Dat alleen al verklaart waarom de reparatie geen sinecure was. En toch klonk in de berichtgeving nauwelijks verholen ongeduld en ergernis door omdat het zo lang – meer dan drie maanden – duurde voor ingenieurs erin slaagden het lek te dichten.

Een deel van het ongenoegen slaat op de oorzaken van het ongeval: winstdenken ten koste van de veiligheid en het negeren van verscheidene waarschuwingen. Een ander deel van de wrevel werd veroorzaakt door het gebrekkige crisismanagement van voormalig topman Tony Hayward. Maar er speelt nog iets: we zijn zo gewend aan de zegeningen van ons technisch en wetenschappelijk kunnen, dat we amper nog onmacht tegenover de natuurelementen tolereren. Eenzelfde ongeloof en ongeduld doet zich voor bij de bosbranden in Rusland: hoe kunnen droogte en warmte zo’n impact hebben en hoe kunnen de branden zo’n omvang krijgen dat de gevolgen zelfs grote steden last berokkenen? Onze technisch-wetenschappelijke beheersing is zo gesofisticeerd, dat we de precariteit – de broosheid en kwetsbaarheid – van het bestaan uit het oog dreigen te verliezen. Zulke rampen schudden ons uit onze almachtsdroom wakker.

Het levensgevoel ‘dat we het allemaal wel beheersen’ hangt zeker ook samen met een tanend godsbesef dat altijd een zekere afhankelijkheid veronderstelt. We houden er spontaan een louter binnenwerelds referentiekader op na, een ‘immanent frame’ noemt de Canadese filosoof Charles Taylor dat, waarin geen ruimte is voor het onbeheersbare. Natuurlijk moeten we niet nostalgisch doen over het magische wereld- en godsbeeld van weleer, waarin natuurgeweld en rampen bange mensen ertoe brachten de goden gunstig te stemmen. Maar we moeten beseffen dat we het in onze ‘onttoverde’ wereld moeilijker hebben met wat aan onze beheersing ontsnapt. En een reëel gevaar is alleszins dat we daardoor onvoorzichtiger zijn, want wat kan ons deren?

Een gezonde religiositeit en een gerijpt scheppingsgeloof, zoals in de joods-christelijke traditie, kunnen wel degelijk helpen de juiste gevolgen te trekken uit een ramp als die met de Deepwater Horizon. Het besef van de menselijke beperktheid en van het gavekarakter van de werkelijkheid nodigt uit tot grote zorgvuldigheid. Concreet: zolang diepzeeboringen om olie en gas te winnen nodig blijven, zijn uiterste omzichtigheid en verantwoordelijkheid geboden. Bovendien betekent een goed beheer van de schepping dat we dringend moeten investeren in milieuveiliger energiebronnen. Daar kan vandaag niemand meer omheen.

Uw reacties zijn welkom op peter.vandevyvere@tertio.be.

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​