Tertio 553 - Crisis nodigt uit tot liefdevolle aanwezigheid

De mening van...

Crisis nodigt uit tot liefdevolle aanwezigheid

Doorgaans benaderen de media het verhaal van misbruik in de kerk op een oppervlakkige en eenzijdige manier, vindt therapeute Kristin Vanschoubroek. Ze is ervan overtuigd dat een andere benadering mogelijk en nodig is.

Kristin Vanschoubroek | Vaak doen de media niets meer dan uiting geven aan persoonlijke of collectieve verontwaardiging, kwaadheid en pijn. Nochtans heeft dit gebeuren ook een diepere betekenis en geeft het ons de kans te groeien in liefde en mededogen. Het kan ons een stap voorwaarts doen zetten in ons bewustwordingsproces, zowel persoonlijk als maatschappelijk.

Het is belangrijk dat we nu de moed hebben om door de duisternis te gaan en die te verdragen. Blijkbaar is de tijd er rijp voor. Het rapport van de commissie-Adriaenssens helpt ons de omvang en de ernst van het gebeuren te zien. Menselijk lijkt iedereen te verliezen: de slachtoffers moeten (opnieuw) door de pijn van het gebeuren, de daders worden ontmaskerd en aan de schandpaal gezet. Maar we doen er goed aan ook de lichtkant ervan te zien. Het geeft hoop als we weten dat het toelaten van de duisternis de weg is naar het licht. Als we dat perspectief verliezen, kunnen wij en de samenleving ten prooi vallen aan cynisme en wanhoop. Dat de slachtoffers spreken, is een zeer goede zaak. Jarenlang hebben ze hun leed in het verborgene en soms zelfs in het onbewuste moeten dragen. Het is heel belangrijk dat we hen serieus nemen en steunen. Het is moedig dat ze spreken: het is de weg naar bewustwording, bevrijding en heling voor hen, maar evenzeer voor ons allemaal.

Dat de daders worden ontmaskerd, is ook een goede zaak. Het gaat hier om de ontmaskering van macht die verkregen wordt door het hiërarchische systeem waarop het instituut kerk is gebouwd. Het blootleggen van de misbruiken moet verder gaan dan ‘de rotte appels’ verwijderen, zoals sommigen suggereren. Wil de kerk weer een kerk van mensen worden, dan moet ze haar eigen structuur fundamenteel ter discussie stellen. Het is de vraag of de kerk dit zal doen. Ook inhoudelijk krijgt de kerk klappen. Een kerk die vooral dogmatisch is en zegt wat anderen moeten doen, ook over seksualiteit, krijgt nu de boemerang in haar gezicht. Ook op dat vlak is de kerk aan vernieuwing toe. De mystieke kant van de boodschap, de ervaring van geliefd te zijn, wie je ook bent en wat je ook mispeuterd hebt, moet van onder het stof worden gehaald.

De daders komen, door het objectieve rapport van het misbruik door de commissie-Adriaenssens, oog in oog te staan met hun daden en de gevolgen ervan voor de slachtoffers. Dat kan niet anders dan een zeer pijnlijke confrontatie zijn. Ook zij hebben steun nodig. Steunen wil zeker niet zeggen ‘goedpraten’ of ‘onderdak geven’. Het is niet omdat je een geestelijke bent dat je van een gunstiger statuut gebruik kunt maken. Het wil wel zeggen dat er een liefdevol draagvlak moet zijn waarop ze de afschuwelijke gevolgen van hun daden kunnen plaatsen. Dat geldt voor alle mensen die een misdaad begingen.

Spiritueel kunnen we zeggen: het geloof in God als een liefdevolle aanwezigheid kan wie een zware misdaad beging, redden. Want wat als dat er niet meer is? Hoe kun je dan een misdaad met zulke zware gevolgen te boven komen? Die liefdevolle aanwezigheid kunnen wij mensen waarmaken. Is dat niet de betekenis van de incarnatie van God in de persoon Jezus? In deze tijd komen vele mensen tot het besef dat wij allen dragers zijn van het christusbewustzijn en dat het aan elk van ons is om de weg te gaan van onvoorwaardelijke liefde. We kunnen dit niet langer buiten ons plaatsen en overlaten aan ‘God’ of hoe je de essentie van het bestaan ook noemt. Het is helend voor heel het gebeuren en voor de samenleving als er mensen zijn die deze weg willen gaan en liefdevol aanwezig kunnen zijn bij de slachtoffers en de daders, al is het in gedachten of in gebed. Mensen die de innerlijke dualiteiten in zichzelf hebben opgeheven en zich ervan bewust zijn dat wij één grote familie zijn. Mensen die in het reine zijn met hun eigen kleinheid en beperkingen en daardoor geen nood meer hebben om te oordelen of zelfs niet meer kunnen oordelen. Mensen die weten wat mededogen is en dat beoefenen. De mystieke kant in elk van ons kan worden aangesproken.

Kristin Vanschoubroek is psychotherapeute en voorzitter van vzw La  Verna, beweging voor bewustzijn, inspiratie en verbondenheid.

Transparante en kordate aanpak voortzetten

Vervolg van blz. 1.

Seksueel misbruik is niet alleen een drama dat de kerk raakt. Het raakt de hele samenleving. Daarom moeten ook andere instanties hun verantwoordelijkheid nemen. Zo werkt het katholiek onderwijs aan een actieplan om om te gaan met seksueel misbruik en kondigde minister van Welzijn Jo Vandeurzen aan dat er binnen de Centra voor algemeen welzijnswerk (CAW) aanspreekpunten rond seksueel misbruik of vertrouwenscentra voor volwassenen moeten komen.

Erkenning, heling en verzoening
Toch vinden de bisschoppen en religieuze oversten het noodzakelijk dat wie dat wenst, ook binnenkerkelijk gehoor krijgt. Daartoe hopen de bisschoppen weldra, zoals het rapport van de commissie-Adriaenssens suggereerde, met een Centrum voor erkenning, heling en verzoening te beginnen. “We zoeken daartoe vier onafhankelijke experten die vanuit consultaties met alle betrokkenen de statuten en de werkwijze van zo’n centrum uitwerken. Zij moeten een draagvlak van vertrouwen creëren en brengen maandelijks in het openbaar verslag uit van hun vorderingen tot het Centrum operationeel wordt”, kondigde Johan Bonny, bisschop van Antwerpen, aan. “Peter Adriaenssens verklaarde zich principieel bereid om vanuit zijn therapeutische expertise met dat Centrum mee te werken.”

Voorlopig komt er wel een infopunt – geen meldpunt – waar slachtoffers met hun vragen terechtkunnen (tel.: 02/509.97.43 en info.misbruik@kerknet.be). Ze kunnen zich ook wenden tot de eerstelijnshulp van het CAW-onthaal of een klacht indienen bij de federale magistraat Lieve Pellens (tel.: 02/557.77.31). Léonard herhaalde trouwens zijn oproep aan daders om zich kenbaar te maken, al zijn zij niet spontaan geneigd dat te doen.

Deontologische code
De bisschoppen stellen voor dat de in beslag genomen dossiers van de commissie-Adriaenssens die normaal terugbezorgd moeten worden, onder verzegelde bewaring op een neutrale plaats worden gedeponeerd. Wie dat wenst, kan daar dan zijn of haar dossier ophalen en zich daarmee wenden tot het nieuwe Centrum of een andere instantie naar keuze. Nu behartigen de bisschoppen en de oversten zelf de actuele klachten waarvan zij op de hoogte zijn en ze begonnen al een beroepscode voor priesters, diakens, parochieassistenten en pastoraal werkers op te stellen. Zo’n deontologische code zou er ook moeten komen voor allen die in christelijk verband werken met kinderen en jongeren. Daarnaast zien de bisschoppen pastorale mogelijkheden om met woorden, gebaren en rituelen bij te dragen aan de heling en verzoening van slachtoffers. “Seksueel misbruik ondergraaft alles wat over God, het evangelie of christen-zijn kan worden gezegd. De enorme pastorale schade vraagt om pastorale heling”, zei Harpigny.

Duidelijke straf
De bisschoppen zijn niet de enigen die een krachtig signaal moeten geven. Harpigny verwacht ook van Rome een strenger optreden. Niet alleen moeten de plaatselijke kerkleiders de procedures van het kerkelijk recht voor zware delicten volgen, Rome moet daar ook iets mee doen. Zo verwondert de bisschop van Doornik zich over de pauselijke windstilte sinds 23 april, de datum van het ontslag van Roger Vangheluwe. “Ook al speelden de feiten zich af in een familiale en niet in een pastorale relatie, toch kent Rome de gevolgen die dat voor de Belgische kerk teweegbracht en moet daarom een duidelijke straf opleggen voor dat grote kwaad. Rome moet reageren, zoniet lijkt het alsof Vangheluwe gewoon met vakantie is”, vindt Harpigny. Volgens de nuntiatuur zou een straf niet lang meer op zich laten wachten.

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​