Tertio 555 - Katholieke universiteit meer dan ooit nodig

Standpunt:

Katholieke universiteit meer dan ooit nodig

Peter Vande Vyvere | Het academisch jaar aan de K.U.Leuven ging maandag met de bekende rituelen van start. Voor de ‘K’ – de katholieke identiteit – van de universiteit wordt het een belangrijk jaar. Van oktober tot februari buigen professoren en onderzoekers van verschillende disciplines zich namelijk over de vraag wat het betekent een katholieke universiteit te zijn. De interdisciplinaire denktank Metaforum leidt het denkproces: hoe verstaat de universiteit zichzelf als katholiek en wat betekent dat voor haar dienst aan kerk en samenleving? Zonder meer een boeiend initiatief. Dat het mee is ingegeven door de actuele kerkcrisis doet daar geen afbreuk aan. Al kan het natuurlijk twee richtingen uitgaan. Ofwel wordt het een stap richting grotere ontvoogding en afstandname van het katholieke gedachtegoed annex kerk. Ofwel vernieuwt de universiteit haar engagement ten aanzien van het katholicisme: wil ze zich op een actuele manier door de katholieke inspiratie laten inspireren en is ze als allround wetenschappelijk centrum zelf een inspirator voor de kerk.

De vorige grootkanselier, kardinaal Godfried Danneels, heeft zich altijd voor goede relaties tussen de kerk en ‘de beide Leuvens’ ingezet, ook ten tijde van spanningen met Rome over bio-ethiek. De nieuwe grootkanselier, aartsbisschop André-Joseph Léonard, sprak zich (onder meer in dit blad) in dezelfde zin uit. De kerkleiding beseft dat twee ‘complete universiteiten’ die onder katholieke vlag varen, een zeldzaamheid vormen en voor de intellectuele voeding en maatschappelijke inbedding van de kerk een enorme kans inhouden. Al is nuchterheid geboden: onder katholieke vlag varen, is een ding, maar de vlag moet natuurlijk wel de lading dekken. Dat is in de huidige maatschappelijke context niet evident. Ook aan de K.U.Leuven deden ontkerkelijking en pluralisering hun intrede. De universiteit leeft van overheids- en privésubsidiëring en oriënteert zich – voor concurrentie én samenwerking – op de mondiale universitaire wereld. Ze heeft, kortom, de K niet ‘nodig’ om te functioneren. In de discussie met de centrale kerkleiding over bio-ethische vragen bijvoorbeeld, klonk niet zelden een zekere zelfgenoegzaamheid door: “Als de kerk niet meestapt, is dat haar probleem…”

De uitdaging bestaat er voor de universitaire wereld in te ontdekken welke meerwaarde de (levende) katholieke traditie kan hebben voor haar project. Het zou een tegendraadse en moedige daad kunnen zijn aan te tonen dat er in die traditie – in haar sociale leer, haar filosofisch denken, haar waardering voor de rede – een onontgonnen schat voor actuele reflectie en meer humaniteit schuilt. Dat zou trouwens de begrijpelijke, maar wat obsessionele actuele focus op ‘misbruik bij ambtsdragers’ corrigeren. De katholieke universiteit kan er met andere woorden toe bijdragen dat “de christelijke gedachte een publieke, stevige en universele aanwezigheid verwerft in het geheel van maatschappelijke pogingen om een hogere cultuur te bevorderen”. Zo droomden de concilievaders het ten tijde van Vaticanum II in Gravissimum educationis, hun verklaring over de christelijke opvoeding. Mag de katholieke gemeenschap op die welwillendheid van de K.U.Leuven rekenen? Dit blad zal het met belangstelling volgen.

Uw reacties zijn welkom op peter.vandevyvere@tertio.be.

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​