Tertio 557 - De kracht van hedendaagse kunst

Standpunt:

De kracht van hedendaagse kunst

Koenraad De Wolf | Controversieel en weinig populair. Hedendaagse kunst lijkt alleen maar voer voor een select kransje van ingewijden. Met de jaren nam de kloof met het grote publiek alleen maar toe. Door de commercialisering en de toegenomen impact van de media is kunst in de ogen van velen een synoniem met extravagante dingen. Kunst lijkt op zijn best wanneer iets sensationeels valt te beleven. Denk aan de plakken ham van Jan Fabre op de zuilen van de Gentse Universiteitsaula en de Cloaca of de ‘kakmachine’ van Wim Delvoye. De vorm krijgt alle aandacht, niet de inhoud. Toch roept de marginalisering van hedendaagse kunst vragen op. Draagt iedere vorm van kunst niet een spiegel van de tijdgeest in zich? Zo laat een middeleeuwse piëta de vroomheid van die tijd aanvoelen. Bovendien gunnen kunstenaars ons door hun verbeeldingskracht een blik op de toekomst. De expressionisten brachten in de jaren 1920-’30 de nakende Tweede Wereldoorlog in beeld. Zo etaleert het schilderij Guernica van Pablo Picasso uit 1937 op ongeziene wijze de wreedheid van de oorlog.

Ook nu reflecteren kunstenaars over wat in de maatschappij leeft. De Man die de wolken meet van Jan Fabre op het dak van het SMAK in Gent geeft op een poëtische manier uitdrukking aan de pogingen van de mens om de natuur te beheersen. Toch is veel hedendaagse kunst in de ban van nihilisme en negativisme. Waarom? Zij toont een spiegel van onze individualistische samenleving die in al haar geledingen ontspoort. De waarheid is dat wat in onze wereld gebeurt, niet altijd mooi is om naar te kijken. Maar niemand wil dat geweten hebben. Kunstenaars zijn zoals de kanarievogels in de koolmijnen. Ze slaan alarm bij een tekort aan zuurstof.

Alarmsignalen. Die zie je in overvloed op de schitterende tentoonstelling Silence disturbed – Stilte gestoord in het psychiatrisch centrum in Duffel (zie blz. 12). Die toont hedendaagse kunst op haar best. Met een klein budget wordt met kunst van hoog niveau het taboe rond psychiatrie op de korrel genomen. Het resultaat blijft aan je ribben kleven.  Maar er is meer. In Duffel werd de ‘éénprocentsregel’ optimaal benut. In alle door Vlaanderen gesubsidieerde gebouwen moet één procent besteed worden aan de integratie van een kunstwerk. In Duffel kwamen twee permanente werken tot stand die een originele invulling geven aan de zoektocht naar zingeving. The Stone garden van Orla Barry en de lattenstructuur van Aeneas Wilder brengen iedere dag spontaan mensen samen in een eigentijdse sacrale context.

Dat is levende kunst met een rijke inhoud. Wat een contrast met de zielloze decoratieve werken in andere zorginstellingen – omdat het nu eenmaal ‘moet’. Welke kansen blijven zo niet onbenut om op een eigentijdse manier gestalte te geven aan zingeving? Al te vaak haalt zielloze middelmatigheid het van authentieke hedendaagse kunst, wier bezielende en enthousiasmerende kracht nog altijd wordt miskend. Duffel fungeert als een zeldzame, maar krachtige lichtbaken.

Uw reacties zijn welkom op koenraad.dewolf@tertio.be.

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​