Tertio 561 - Christenen terug naar de catacomben

Bloedbad zet religieuze minderheid nog meer onder druk

Christenen terug naar de catacomben

Twee dagen na het bloedbad in de kathedraal van Bagdad, verklaarde de Iraakse tak van Al-Qaeda vorige week de oorlog aan de christenen. VRT-journalist Lukas De Vos onderzoekt hoe het zover kon komen.Lukas De Vos | Taher Saadallah Boetros was 32. Hij ging voor in een misviering op 31 oktober in de kathedraal Sayidat al-Najat van Bagdad, Onze-Lieve-Vrouw van Eeuwige Bijstand. Toen een zwaarbewapende bende de kerk binnenviel ging hij voor de terroristen staan. “Spaar de gelovigen, neem mijn leven”, zei hij. Een gemaskerde radicaal zette een handwapen tegen zijn hoofd, en schreeuwde: “Bekeer u tot de islam, doden ga ik u toch.” En hij schoot Boetros een kogel door het hoofd. De medecelebrant en de broer van Boetros, net als een huilende baby, ondergingen hetzelfde lot. Toen de veiligheidstroepen probeerden de zowat honderd gegijzelden te ontzetten, liep het fout. De tien overvallers hadden hun actie grondig voorbereid. Ze wilden een massamoord plegen: vijf van hen bliezen zichzelf op toen de politie de kathedraal bestormde, de anderen gooiden granaten in het rond. Balans: 58 doden. De zwaarste tol tegen de christelijke minderheid sinds de val van Saddam Hoessein.Afkeer van andermans godsdienstWat is er misgelopen in Irak dat het zo ver kon komen? Bij de aanval alles. De tien fundamentalistische moslims droegen valse identiteitsbadges en uniformen van een privébeveiligingsdienst. Een tv-station kondigde nog voor de ontzetting van de kerk de operatie al aan. Het politietoezicht was laks, zo niet onbestaande. De commandant van de wijk Karrada is aangehouden, het is nog onduidelijk of hij gewoon slordig was dan wel betrokken bij de aanslag. De bestorming verliep vrij ordeloos, wat de terroristen de tijd gaf zoveel mogelijk christenen af te slachten.Maar het zit veel dieper dan afkeer van andermans godsdienst. Daar dragen de Amerikanen een verpletterende verantwoordelijkheid. Vader en zoon Bush lieten in twee Irakoorlogen het land plat bombarderen. De aanslepende ‘pacificatie’ van het land deed niet alleen sektarisch geweld oplaaien, maar ontwrichtte alle structuren: zelfs het onderwijs en de ziekenzorg – twee uitzonderlijke verdiensten van het Saddambewind – zijn ingestort. Norman Schwarzkopf, die de eerste tankaanval op Irak leidde, zei me ooit: “Ik betreur maar één ding: dat de communicatie met Washington te goed liep. Anders was ik gewoon tot in Bagdad doorgestoten, en had ik Saddam meteen afgezet.” Schwarzkopf had gelijk. De korte pijn had Irak veel leed kunnen besparen.Gefragmenteerde islamWant de ontwrichting van een maatschappij kan niet goedgemaakt worden door van bovenuit “de democratie” op te leggen. De Russen ondervonden het al in Afghanistan, de Amerikanen in Vietnam. En toch stoten ze zich aan dezelfde steen. De samenhang is verdwenen en dat werkt de middelpuntvliedende en radicale krachten in de hand. Geen wreder beul dan wie onderaan de sociale ladder bungelt en natrapt naar wie nog onder hem zit. De islam is uiterst gefragmenteerd, elke Schriftgeleerde of imam kan zijn interpretatie geven aan de wetten. Dat breekt de samenleving in barre tijden zuur op. De aanleiding voor de aanval op de kathedraal klinkt bizar: de terreurgroep die aanleunt bij Al-Qaeda eiste de ‘vrijlating’ van twee nonnen die volgens hen in een koptisch klooster in Egypte werden vastgehouden. Ze zouden zich tot de islam hebben bekeerd. Waarschijnlijker is dat ze wilden scheiden wat de koptische kerk verbiedt, maar nog waarschijnlijker is het een drogreden.Terug naar de barbarijMaar het zegt veel over de terugkeer naar de barbarij die de implosie van Irak heeft uitgelokt. Martelaarschap wordt niet langer beleefd als bij vervolging sterven voor zijn overtuiging, maar als vlucht vooruit naar een absolute machtsaanspraak. De verbrokkeling van de samenleving doet mensen kleven aan simpele, oude waarden. Dat de stamoudsten en de moellahs weer de plak zwaaien, is daar het beste bewijs van. Kind van de rekening worden dan de minderheden, de vreemdelingen, de buitenlanders, de ongewensten. Hoe groter de angst, hoe harder de repressie. Elk autoritaire bewind haalt de voorhamer boven in de vroege fase van zijn ontbinding. Er is een logische band tussen de steniging van ‘overspelige’ vrouwen in Iran en de stelselmatige moordaanslagen op de chaldese christenen in Irak. Ook voor gematigde islamieten is deze ontwikkeling een schrikbeeld. Sjeik Achmed al-Tayyeb, grootimam van Al-Azhar, veroordeelde de aanval scherp. “De islam moet de vrijheid van eredienst waarborgen. Dat soort geweld druist in tegen de sharia”, zei hij. Minister voor mensenrechten Wijdan Mickeil, een christen, woonde de rouwplechtigheid bij. Ook Ammar al-Hakim was er, de leider van een sjiitische partij. Begrijpelijk is ook de klacht van de Syrisch-katholieke aartsbisschop van Mossoel, Basil Casmoussa: “Wij eisen wettelijke bescherming en gelijke rechten, geen mooie beloften.” Maar daarvoor is stabiliteit nodig, en acht maanden na de verkiezingen zit Irak nog altijd zonder regering. Misschien was er zelfs een politieke aanleiding voor de aanslag: aftredend premier al-Maliki had net de steun verworven van zeven parlementsleden uit een kleine sjiitische partij. Soennitische bendeDe moordenaars van Bagdad behoren, zoals zo vaak, tot een soennitische bende, de Islamitische Staat Irak. De soennieten waren de steunpilaar van Ba’ath en Saddam. Wie vertrapt wordt, zoekt een zwakker slachtoffer. Maar berusting is een sterker wapen dan pijn, zei de chaldese kardinaal, Emmanuel III Delly. Overtuiging zit in het hart, niet in het wapen. Geloof ondergronds, niet in monumenten. Vastberadenheid in de catacomben, niet in een paleis. Eigenlijk ligt er maar één oplossing voor de hand: een strikte scheiding tussen godsdienst en staat. Maar daarvoor zit de wind verkeerd, zeker in het Midden-Oosten. 

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​