Tertio 571 - Profeet met zaligmakende visie

Vizier:

Profeet met zaligmakende visie

‘Santo Subito’ was het niet, maar paus Benedictus XVI zal zijn voorganger Johannes Paulus II wel al op 1 mei 2011 zalig verklaren. Een kans om vernieuwd kennis te maken met een groot tijdgenoot.

Jan De Volder | Bij die beslissing gaat de aandacht uit naar technische aspecten: de wonderbaarlijke genezing van een Franse religieuze die net als hij aan parkinson leed, de snelheid van de zaligverklaring, de snelste ooit in de moderne kerkgeschiedenis. Maar belangrijker is het in te zoomen op de betekenis van een groot man die de overgang van de 20ste naar de 21ste eeuw als weinig anderen heeft getekend. Mijn gedachten gaan terug naar die ontroerende dagen in Rome in april 2005, toen honderdduizenden uren stonden aan te schuiven om hem een laatste eer te bewijzen. Ik denk aan die VRT-journaliste die zich verbaasd afvroeg: “Is er iets dat wij in België hebben gemist?” En of. Er is veel dat onbegrepen is gebleven van de man en zijn boodschap, en niet alleen buiten de kerk.

Het pontificaat van Johannes Paulus II viel in ons land samen met de crisis van het cultuurkatholicisme en het doorzetten van een vergaande secularisering. De twee pausbezoeken aan ons land tonen die evolutie. Het enthousiasme van de menigtes in die zonovergoten meidagen van 1985 deed velen denken dat het katholieke België nog stond als een huis. Die illusie werd snel doorgeprikt, ook al omdat zijn oproep tot een nieuwe evangelisatie maar flauwtjes werd opgepikt. Toen de paus tien jaar later Damiaan in Brussel kwam zalig verklaren, illustreerde de ijzige stortregen de verkilling die was opgetreden. Vooral Vlaanderen had zijn omslag “los van Rome” gemaakt door een eenzijdige focus op zaken als de affaire-Gaillot, het neen aan vrouwenwijding, voorbehoedsmiddelen enzovoort.

Dat maakte velen blind en doof voor het profetische van de boodschap van Johannes Paulus II. Algemeen gezegd ging het om een intransigente geloofsbeleving die niet bereid was om waardevolle aspecten van de eeuwenlange traditie zomaar te dumpen voor de waan van de dag of culturele tendensen die hun duurzaamheid nog moesten bewijzen. Dat betekende ook dat het christelijke geloof vaker in botsing kwam met de mainstream westerse cultuur die almaar meer doorsloeg naar een gemakzuchtig hedonisme of een ongelovig cynisme. Wel bleef hij altijd de dialoog met die westerse cultuur voeren.

Johannes Paulus II was vooral een kerkleider die met geloof en visie naar de tekenen des tijds bleef kijken, wetend dat God de geschiedenis niet had verlaten en dat de geest verrassingen in petto heeft. Dat bleek toen hij sprak over een Europa van de Atlantische Oceaan tot aan de Oeral, nog voor de revolte van de geest in zijn geliefde Polen de doodsstrijd van het zielloze communisme inluidde. Tegelijk was hij kritisch voor de uitwassen van de westerse, kapitalistische variant van het materialisme lang voor de bankencrisis van 2008 iedereen duidelijk maakte dat de economie nood had aan meer ethiek.  

Al in 1986 riep hij in Assisi de leiders van de wereldgodsdiensten samen als een krachtig antwoord op de botsende beschavingen, een analyse die toen nog moest worden geboren. Het is geen toeval dat Benedictus XVI een kwarteeuw later opnieuw oproept om naar Assisi te komen, nu religieuze minderheden op veel plaatsen lijden onder gewelddadige intolerantie en gebrek aan godsdienstvrijheid. Maar ook voor Johannes Paulus II betekende de dialoog met anders- en niet gelovigen nooit de relativering van Jezus, Zoon van God, al werd dat vaak wel zo uitgelegd.

Johannes Paulus II staat voor een kerk die zich niet op de sacristie concentreert – wellicht zelfs wat te weinig, maar Wojtyla was dan ook geen bestuurder –, maar een die krachtig tot het hart van mensen en landen wil spreken. Zijn onverwoestbare reislust, zijn ijver om de meest verschillende individuen en de massa’s te ontmoeten – zo treffend beschreven door bijvoorbeeld Andreas English in Johannes Paulus II, het geheim van Karol Wojtyla, een aanrader – getuigt van zijn geloof in de universaliteit van het evangelie van Jezus. En dat de katholieke kerk, en het pausdom bij uitstek, dienaars zijn van de eenheid van de menselijke familie. Een boodschap die in onze geglobaliseerde maar zo gefragmenteerde tijd nog niets aan betekenis verloren heeft, integendeel.  

Uw reacties zijn welkom op jan.devolder@tertio.be.

Bericht

Voedselcrisis zet Noord-Afrika op stelten
Tunesië blijft in de ban van sociale en politieke onrust. Naast de werkloosheid en het autoritaire regime – althans tot vorige vrijdag – zijn vooral de piekende voedselprijzen de katalysator van het protest. “De toekomst oogt somber”, zegt Nele Claeys van Vredeseilanden, “want in 2011 lijkt een verdere stijging van de voedselprijzen onafwendbaar. Alleen duurzaam investeren in familiale landbouw kan het tij doen keren.”

Koenraad De Wolf | De voedselprijzen schieten wereldwijd pijlsnel omhoog. De verwachte graanopbrengst voor de periode 2010-2011 wordt voortdurend neerwaarts herzien, terwijl de consumptie blijft stijgen. Zoals in 2008 slaan de stijgende voedselprijzen het hardst toe in de landen die sterk afhankelijk zijn van de voedselimport, vooral in Noord-Afrika en het Midden-Oosten. Hoe komt dat? “Aan de basis ligt de jarenlange structurele verwaarlozing van de landbouw”, zegt Nele Claeys van Vredeseilanden. “Die gaat hand in hand met een vlucht van het platteland naar de stad. Helaas versterken de wijzigende klimaatomstandigheden en het verder oprukken van de woestijn die neerwaartse spiraal nog. Door de import van (goedkoop) voedsel – waaraan de ‘importbourgeoisie’ een aardige cent verdient –, kan de lokale landbouw nog minder concurreren, waardoor die verder aan belang inboet.”

Corruptie en censuur
Toen de voorbije weken, mede als gevolg van speculatie, de voedselprijzen spectaculair bleven stijgen, was het hek van de dam. De groeiende voedselonzekerheid leidde her en der tot rellen en instabiliteit. In Noord-Afrika is de toestand nog explosiever door de torenhoge werkloosheid en de autoritaire regimes met hun wijd verspreide corruptie en censuur. Eind vorige week ontvluchtte de Tunesische president, Zine El Abidine Ben Ali, zijn land. Maar de onrust deint stilaan ook uit naar de omliggende landen.

“Die vicieuze cirkel doorbreken vereist een duidelijke politieke keuze: investeren in de familiale landbouw”, vervolgt Claeys. “En dat vraagt – wat overigens iedere economische sector nodig heeft – investeringszekerheid met stabiele en kostendekkende prijzen over een langere periode. De import moet worden gestabiliseerd door taksen te innen waardoor de eigen landbouw duurzamer en performanter kan worden gemaakt. De overheid hoort minstens 10 procent van haar budget uit te trekken voor landbouw – waar dat in de Democratische Republiek Congo amper 1 procent bedraagt.”

Familiale landbouw
Een goed voorbeeld is Ghana, een van weinige democratische landen in Afrika. “Dat investeerde de voorbije jaren fors in landbouw en doet het in deze crisis lang niet slecht. De toekomst ligt – ik kan het niet genoeg onderstrepen – in kleine familiale landbouwbedrijven. Het potentieel van de landbouw is zeer groot, maar dat vereist een dynamisch beleid dat stoelt op transparantie, democratisering en het ondersteunen van boerenorganisaties.” 

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​