Tertio 572 - Zorgnet Vlaanderen past voor euthanasie light

De mening van...

Zorgnet Vlaanderen past voor euthanasie light

De Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging lanceerde vorige week het idee om aparte ‘euthanasieklinieken’ op te richten in België. Peter Degadt legt uit waarom Zorgnet Vlaanderen daar niet voor te vinden is en hij weerlegt een aantal karikaturen over katholieke ziekenhuizen.Peter Degadt | De euthanasiekliniek: het voorstel kwam uit Nederland overgewaaid. Elke euthanasievrager zou er binnen een drietal dagen op zijn wenken kunnen worden bediend. In deze ‘kliniek’ zouden vooral psychiatrische patiënten – eindelijk – kunnen worden ‘geholpen’. Het zou ook de plek worden waar hulp bij zelfdoding kan worden geboden. Maar daarvoor moet de wet nog even worden aangepast, zo luidde de toelichting. De verwachte steun vanuit politieke hoek bleef uit.Ultieme transferOok Zorgnet Vlaanderen – als  koepelorganisatie van meer dan vijfhonderd zorginstellingen – stelde dat euthanasieklinieken geen goed idee zijn. Mensen wensen thuis te sterven, in het woonzorgcentrum waar ze verblijven, of in het ziekenhuis waar ze zijn opgenomen. Het onderbreken van de eindelevensfase en het organiseren van een ‘ultieme transfer’ roept de herinnering op aan het nog altijd lezenswaardige boek van Hugo De Ridder uit 1992.De onderliggende boodschap is evenwel relevanter dan het voorstel zelf. Aparte klinieken zijn nodig omdat de “katholieke ziekenhuizen in Vlaanderen euthanasie verbieden”. Is dat zo?  “Ja, want wij kennen mensen die…” Dat kan tellen als wetenschappelijke basis voor een gedegen standpunt. Als toemaatje wordt daarbij steevast vermeld dat die ziekenhuizen “de euthanasiewet overtreden”. En blijkbaar wordt de euthanasiewet ook in de thuiszorg niet toegepast, want aparte klinieken moeten soelaas bieden.De Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging houdt ervan de oude tegenstellingen tussen katholieken en vrijzinnigen nieuw leven in te blazen. Katholieken weigeren euthanasie. Zij betuttelen de patiënt, ontnemen hem zijn recht op zelfbeschikking en laten hem afzien om het heilige respect voor het leven maar niet te hoeven schaden.Zorg bij het levenseindeDat is volstrekte onzin. De voorzieningen aangesloten bij Zorgnet Vlaanderen passen de euthanasiewet wel degelijk toe. Het is onjuist te blijven verkondigen dat onze voorzieningen verboden worden de wet toe te passen. Het is bovendien unfair tegenover de honderden zorgverstrekkers, artsen, verpleegkundigen, ethische commissies die in de concrete praktijk gestalte geven aan menswaardige zorg bij het levenseinde.Waar ligt dan wel het verschil? Voorzieningen aangesloten bij Zorgnet Vlaanderen kiezen voor een integrale zorgbenadering bij het levenseinde. In die levensfase worden heel wat beslissingen genomen met een hoog en complex ethisch gehalte. Denk bijvoorbeeld aan beademing stopzetten, een patiënt niet meer opereren, niet reanimeren, enzovoort. De evolutie van de medische technologie confronteert ons met haar weldaden, maar ook met haar begrenzingen. Medische hardnekkigheid moet worden vermeden. Maar ook euthanasie banaliseren is een foute en gevaarlijke keuze. Een boekje opstellen met voorschriften van wat wel en wat niet mag, is simplistisch en dekt de complexe realiteit niet. Daarom is – meer dan ooit – een ethische visie de leidraad. In die ethische visie vertrekken wij van een solidair mensbeeld. Wij huiveren voor het mensbeeld van de “eenzame fietser die, kromgebogen over zijn stuur, zichzelf een weg baant”, zoals Boudewijn De Groot het zong. De mens is een sociaal wezen, en vindt zingeving in interactie met zijn omgeving. We gaan ervan uit dat mensen onder elkaar solidair blijven in goede en kwade dagen. Patiënten moeten weten dat zij er niet alleen voor staan, zeker op een ogenblik dat zijzelf niet meer in staat zullen zijn de keuzes autonoom te maken. Wij ijveren voor een warme samenleving die de zekerheid biedt dat mensen ook in die levensfase zullen kunnen rekenen op een omgeving die hen draagt. Artsen en verpleegkundigen stappen als ‘skilled companions’ mee in dat integrale zorgpad.De laatste keuzesEuthanasie is voor ons niet uitgesloten, maar de laatste keuze. Voor de palliatieve zorg wegen we eerst af of er geen betere alternatieven zijn, zoals pijnbestrijding, comfortzorg, palliatieve sedatie. Dat overleggen we met de patiënt (indien mogelijk) en met de naastbestaanden. Omdat de zorgrelatie intens en interactief is, vormt die de beste garantie voor de patiënt dat zijn wensen, zijn mening over wat hij als zinvol of niet zinvol zou ervaren, ook in die moeilijke momenten waar worden gemaakt. Ook dat maakt deel uit van het integrale zorgpad.Financiële bonusEn inderdaad, euthanasie “op verzoek” van een psychiatrische patiënt, daar zijn we niet zo voor te vinden. Menig psychiater kan voorbeelden aanhalen van patiënten die om euthanasie vroegen en, na behandeling en begeleiding, komen bedanken dat er op hun toenmalige vraag niet werd ingegaan. Bepaalde politici vinden het een goed idee om een financiële bonus toe te kennen aan voorzieningen die “de euthanasiewet toepassen”, of een sanctie voor wie dat niet doet. Niet zo’n zuivere gedachte vinden wij dat, een bepaalde ethiek en een bepaalde – overigens foute – opvatting over de wet afkopen met geld.Wij twijfelen eraan of de hedendaagse breuklijn in Vlaanderen nog tussen “katholieken” en “vrijzinnigen” ligt. Dat is althans niet onze ervaring op het terrein. Wel ligt de echte breuklijn tussen het neoliberale individualistische mensbeeld en een solidaire visie op mens en samenleving. Wij kiezen voor goede, integrale zorg in een warme samenleving. Onze voorzieningen vragen daar geen ‘financiële bonus’ voor. Zij beschouwen het gewoon als hun intrinsieke opdracht.Peter Degadt is gedelegeerd bestuurder van Zorgnet Vlaanderen.In De mening van… kunnen lezers en medewerkers van Tertio hun visie kwijt op een actueel onderwerp. Hun mening geeft niet noodzakelijk de visie van de redactie weer. ColumnGroen grasJan De Volder | De vaderlandse actualiteit te kunnen bekijken van op een comfortabele afstand, is altijd een weldoende ervaring. Dat bedacht ik me opnieuw toen ik vorige week enkele dagen in Italië doorbracht.De cappuccino en cornetto binnen handbereik, klik ik op het Belgennieuws. Hebben we een regering? Bijlange niet. Enige doorbraak in de onderhandelingen? Allesbehalve. Ik proef de dagelijkse portie pessimisme, de dag erna afgewisseld met een licht optimistische noot. Ik lees dat Bart en Elio en Johan met zijn drieën gaan vergaderen. Hm. In dat druilerig en troosteloos Brussel. Nota bene in de Senaat, waar de muren en het tapijt droeve herinneringen koesteren aan zoveel dovemansgesprekken en vruchteloze discussies. Ik zou ze met plezier naar Rome uitnodigen, waar ook de januarilucht blauw is en de winterzon toch al de belofte van de lente inhoudt. Zouden hun gesprekken niet beter vlotten, als Bart net goedgezind terugkomt van een wandeling over het Forum Romanum en Elio een bord orechiette fatte in casa met een heerlijke amarone heeft mogen nuttigen? Ver van het journalistengild dat als konijnen naar de Wetstratese lichtbak zit te kijken? Een recept voor geslaagde onderhandelingen bevat discretie en een aangenaam kader, iets waar de Brusselse salons allang niet meer aan voldoen.Voor de rest zie ik op de nieuwssites vooral het lichte nieuws, weliswaar in een ernstige verpakking, waar ons cultuurgebiedje zo stilaan een patent op heeft verworven. De jongens van Basta zijn er blijkbaar in geslaagd de oplichterij van belspelletjes op tv te doorprikken. Kan me nauwelijks voorstellen waar het over gaat, maar zwaarwichtig moet het wel zijn gezien de aandacht die het genereert. En kijk eens aan, Bart De Wever doet, weliswaar met spijt in het hart, niet mee aan de finale van de Allerslimste Mens ter Wereld. Van ver lijkt ons land soms op een groot scoutskamp.Er komt een betoging tegen de politieke impasse. Het begin van een volksopstand op zijn Tunesisch? Een heilzaam ontwaken van de publieke opinie uit haar apathische winterslaap? Laat de burger volgende keer alvast wat beter uitkijken in het stemhokje, bedenk ik me. De wereld draait voort en Belgenland, waar het nog altijd uitzonderlijk goed leven is, maakt zich druk om zijn luxeproblemen. Voor de ernstigste uitdagingen rekenen we op Europa. Zijn we zeker dat het daar beter vlot? Eens kijken wat voor zinvols de Italiaanse pers ons te bieden heeft. De eindeloze appetijt van keizer Silvio en zijn bunga-bungafeestjes. Ruby, Berlusconi’s luxehoertje, zou vier miljoen euro zwijggeld hebben gevraagd. Het Vaticaan vraagt meer legaliteit en moraliteit. Ondertussen is het ook in Rome troosteloos beginnen te regenen. Het gras lijkt alleen maar groener aan de overkant. 

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​