Tertio 575 - Godsdienst meer dan levensbeschouwing

Standpunt:

Godsdienst meer dan levensbeschouwing

Peter Vande Vyvere | Het rapport over de herfinanciering van de godsdiensten en levensbeschouwingen mag dan in zijn financiële voorstellen evenwichtig en aantrekkelijk lijken (zie Tertio  nr. 574), er vallen zeker ook ernstige kanttekeningen bij het werkstuk te maken. Juristen stellen vast dat het rapport op verscheidene punten afstand neemt van belangrijke verworvenheden in kerk-staatverhoudingen in ons land. Door godsdiensten en levensbeschouwingen te verplichten zich aan de vzw-wetgeving te onderwerpen en zich in één representatief orgaan te verenigen, grijpt de wetgever in de grondwettelijk verankerde scheiding van kerk en staat in. Terwijl die de overheid precies verbiedt zich met de interne organisatie van een godsdienst te moeien (zie blz. 4).

De komende weken zoomt dit blad in op de belangrijkste knelpunten van het document. Maar nu al loont het de moeite de nieuwe definitie voor godsdiensten en niet-confessionele levensbeschouwelijke organisaties kritisch onder de loep te nemen. Die zouden nu wettelijk allemaal ‘levensbeschouwing’ heten en dat is “een geheel van fundamentele waarden en inzichten, ontwikkeld en duurzaam beleefd door een gestructureerde gemeenschap waarbij een brede of algehele levenszingeving wordt vooropgesteld en men tot een feitelijke en rituele beleving ervan wordt uitgenodigd”.

Dat de wetgever met een veelheid van godsdiensten en levensbeschouwingen rekening wil houden, is begrijpelijk. Toch herkent iemand die een van de monotheïstische godsdiensten aanhangt, zich nauwelijks in deze term en deze definitie. De reden is eenvoudig: in het monotheïstische geloof staat de relatie met de transcendente God centraal. De termen ‘godsdienst’ en ‘eredienst’ reflecteren die notie. De term ‘levensbeschouwing’ niet. Ook in de voorgestelde definitie vind je geen spoor van wat voor het gros van de gemeenschappen die voor overheidsfinanciering in aanmerking komen, absoluut cruciaal is. ‘Rituele beleving’? Ook het vrijzinnige lentefeest is daar een perfecte illustratie van. De bijeenkomst van de verenigde tarotkaarters desgevallend ook.

In de definitie van het nieuwe rapport vormt de term ‘levenszingeving’ het zwaartepunt. Dat speelt natuurlijk ook in het katholieke geloof een rol. Als iemand het geloof leert kennen, het sacramenteel viert en in het leven van alledag beleeft, krijgt het leven onmiskenbaar zin. Maar wezenlijk geloof je niet vanuit een of andere vage zinvraag, maar vanuit de ontmoeting met een liefhebbende God, die zich in Jezus Christus openbaarde en dat vandaag in de Geest nog doet.
De ‘fundamentele waarden en inzichten’ waarvan sprake, vormen daar slechts een afgeleide van. Voor gelovigen zijn moraal (‘levens’-oriëntatie) en leer (‘beschouwing’) slechts in functie daarvan belangrijk. De klemtoon op het Europees verdrag voor de rechten van de mens (EVRM) wekt de indruk dat het wel degelijk de bedoeling is religie als louter moraal en doctrine te beschouwen en slechts te gedogen in de mate die met het EVRM overeenstemt. De monotheïstische godsdiensten zijn meer dan – al dan niet te subsidiëren – dienstverleners op een concurrentiële zingevingsmarkt. De wetgeving die hen aanbelangt, dient dat te weerspiegelen.

Uw reacties zijn welkom op peter.vandevyvere@tertio.be

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​