Tertio 575 - Multiculturalisme tussen droom en werkelijkheid

Vizier:

Multiculturalisme tussen droom en werkelijkheid

De multiculturele droom heet failliet te zijn. Maar wat wordt daarmee bedoeld? En hoe kan Europa zijn toekomst dan vorm geven?

Jan De Volder | Het is al een tijdje bon ton te verkondigen dat het multiculturalisme heeft gefaald. Op korte tijd zeiden Angela Merkel, David Cameron en Nicolas Sarkozy, de leiders van de belangrijkste Europese staten, iets in die zin. Maar wat bedoelen en beogen zulke uitspraken? Wellicht verraden ze ontgoocheling over het besef dat de inpassing van aanzienlijke aantallen vreemdelingen, vaak met een andere culturele en religieuze achtergrond, in de Europese samenlevingen veel meer voeten in de aarde heeft dan gedacht. De vaststelling dat derdegeneratiemigranten – en dan vooral de moslims – zich niet vanzelf integreren, maar soms zelfs het Westen verwerpen als reactie, gaat in tegen alle gangbare sociologische voorspellingen van de jaren 1970-1980. Maar stellen ze ook niet de doodlopende weg van het cultuurrelativisme vast? De ideologie van het ‘multi-culti-enthousiasme’ ging gepaard met een vergaande relativering van de geschiedenis en waarden, in het idee dat alle culturen gelijkwaardig zijn en dat veel van de westerse traditie verwerpelijk was. Maar in plaats van de inpassing van migranten te vergemakkelijken, bemoeilijkte dat discours dat net: hoe kun je je integreren in samenlevingen die zelf desintegreren? En waarom zou je? Migranten in de Verenigde Staten zijn daarin in het voordeel: Amerika twijfelt minder aan zichzelf.

Wat schieten onze politici nu op met hun ontgoochelde analyse? Iedereen beseft dat een terugkeer naar vervlogen etnisch-cultureel homogene samenlevingen contraproductief dagdromen is. Europa maakt nu eenmaal een diepgaand proces van verandering door dat met immigratie te maken heeft, maar evenzeer met de globalisering en Europese eenmaking. Overigens zijn alle culturen ter wereld min of meer aan gelijkaardige processen onderworpen. De wereld wordt meervoudiger en de mensheid moet daarmee leren omgaan, met vallen en opstaan. De echte uitdaging van de 21ste eeuw is de opbouw van een beschaving van het samenleven, en niet alleen in Europa.

Toch is niet alles kommer en kwel. Er moet gezegd en herhaald worden dat ook veel nieuwkomers een meerwaarde betekenen, en een injectie van vitaliteit geven aan een verouderend Europa. Zowel op micro- als op macroniveau kan dat tot vruchtbare kruisbestuivingen leiden. Het eenvoudigste voorbeeld is dat van de topsport: van gouden schoen Mark Boussoufa tot hinkstapspringster Svetlana Bolshakova, velen zijn van buitenlandse origine. Maar de wederzijdse interactie werkt ook op diepere niveaus.

Mark Van de Voorde, publicist en raadgever van premier Leterme, heeft gelijk als hij deze week in zijn column op Rknieuws.net verwijst naar de interreligieuze dialoog. De naturel waarmee vertegenwoordigers van jodendom, islam en christendom samen ontbeten en praatten in Antwerpen tijdens de World Interfaith Harmony Week van begin februari, sprak boekdelen. Al blijft er daar veel werk aan de winkel, toch was zoiets tien jaar geleden veel moeilijker.

Een nieuw Europa staat in de steigers, maar de geboorte verloopt niet zonder barensweeën. Dat Europa hoeft niet noodzakelijk slechter te zijn dan het voorbije, maar het heeft wel nood aan een ‘supplément d’âme’. Europa stond al voor veel hete vuren: bijvoorbeeld toen Germaanse stammen het Romeinse Rijk ten val brachten of toen twee wereldoorlogen Europa naar de afgrond voerden. Maar als het telkens opnieuw kon rechtstaan, heeft dat veel te maken met zijn spirituele kracht en met de eenheid dat vooral het christelijke substraat creëerde. Om het Europa van de toekomst vorm te geven en niet toe te geven aan doemdenken, moeten we dringend weer aanknopen met die spirituele krachtbronnen van ons continent en onze cultuur. Daar varen ook alle niet-christenen wel bij.

Uw reacties zijn welkom op jan.devolder@tertio.be

Bericht

Vragen bij schoten op Romazigeuner 
Het algemene klimaat tegenover Romazigeuners is niet gunstig in Europa. Tegen die achtergrond moet het onderzoek naar het incident zaterdag in Antwerpen, waarbij agenten een zigeuner doodschoten, grondig worden gevoerd.

Jan De Volder | Een dag na het incident heersen nog grote verslagenheid en verontwaardiging onder de zigeuners van de Klaverbladdreef achter het Antwerpse Schoonselhof. Het bloed van Moïse Modest (34) tekent nog donker af op het asfalt. Zijn auto en woonwagen zijn in beslag genomen, zijn lichaam nog niet vrijgegeven door het parket, zijn weduwe en vijf kinderen terug naar hun standplaats in Lille overgebracht. “Natuurlijk moest Moïse worden ontwapend, hij was door het dolle heen”, vinden de zigeuners. “Maar waarom moest hij worden neergeschoten als een hond? Waarom duurde het meer dan veertig minuten voor de ambulance hem meenam?” Het kamp in Wilrijk wordt vooral bevolkt door leden van de Franse zigeunerclan Modest. Vaak ongeletterde, maar vreedzame mensen die koppig hun eenvoudige zigeunerbestaan leiden. Moïse die in Lille woonde, kwam af en toe op bezoek. Dat hij zaterdagochtend door het lint is gegaan, staat buiten kijf. Familieleden die hun voornaam en foto liever niet in het blad willen, beschrijven hoe hij plots in zijn woonwagen begon te tieren, in het rond begon te schieten, maar zonder iemand te viseren, en hoe ze hem daarna eigenhandig hadden ontwapend.

Toen de politie, blijkbaar gealarmeerd door de buren, in twee auto’s kwam aangereden, rende de man in razernij naar buiten. Hij zwaaide met een machetemes dat hij zowel tegen zichzelf als tegen de politie richtte. De agenten maanden de man met getrokken vuurwapens en van op een afstand van minstens zeven meter aan zijn mes te laten vallen. Ook de familie riep hem daartoe op. Toen hij dat niet deed, losten een vrouwelijke en een mannelijke politieagent volgens de getuigen drie schoten: twee in de buik, een in de heup.

Parketwoordvoerder Paul Van Tigchelt stelt dat de politie in de confrontatie met een wapengevaarlijke man gemachtigd is te schieten. Toch zijn de vragen gewettigd: waren er geen andere middelen om de man die alleen een machetemes had, te ontwapenen? Als er dan toch moet worden geschoten, waarom dan niet in de benen? En is er niet veel te lang gewacht met de man hulp te bieden – volgens enkele zigeuners gaf de politie hem nog klappen op het hoofd toen hij al bloedend op de grond lag?

Hopelijk geeft het onderzoek dat het parket heeft ingesteld snel uitsluitsel over de gebeurtenissen en over de vraag of de orde- en hulpdiensten correct hebben gehandeld. Politiemensen hebben het niet altijd gemakkelijk en lopen soms gevaar. Toch bestaat de indruk dat sommigen al te gemakkelijk tot disproportioneel geweld overgaan. Zigeuners zijn allicht niet allemaal heiligen, maar ook zij hebben recht op een menselijke en correcte behandeling. Deze mensen die al moeten optornen tegen vooroordelen en een stigma, moeten door het recht meer dan ooit correct worden behandeld. 

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​