Tertio 577 - Authentieke leiders

Standpunt:

Authentieke leiders

Peter Vande Vyvere | Rechtsfilosoof René Foqué maakt verder in dit nummer een even scherpe als fundamentele diagnose van de politieke malaise in ons land. Terwijl de politiek het algemeen belang voor ogen moet hebben, is zij in de ban van een soort marktdenken onder invloed van opiniepeilingen, electoraal opbod en populisme.

Daar vallen twee belangrijke oorzaken voor aan te wijzen: de traditionele partijen slagen er niet langer in een samenhangende en aansprekende visie op het algemeen belang te ontwikkelen waardoor hun inhoudelijk profiel verwatert. En de media dreigen politiek te reduceren tot een marktproduct van de amusementsindustrie. Spelletjesprogramma’s, flitsende gespreksformats en infotainment leiden tot een banalisering van de politiek zodat die haar wezenlijke roeping – de zorg voor het algemeen welzijn – uit het oog verliest. Om zich waar te maken, moet de politicus de volatiele electorale markt en de media bespelen.

Foqué maakt een vlijmscherpe, maar correcte analyse: “Op het ogenblik dat het electoralisme de wet dicteert, zijn de politieke leiders inwisselbaar voor de sexy babes uit de reclamespots. Authentiek leiderschap vereist dat je ‘out of the box’ van je eigen gelijk kunt denken en je sterk kunt inleven in de positie van de ander – ook als je het daar niet mee eens bent.” En hij pleit al even terecht voor een ‘voluntaristisch leiderschap’ dat op basis van diepgang en lange termijn werkt.

De inwisselbaarheid van algemeen en particulier belang staat haaks op de christelijke sociale leer: elk handboek katholieke sociale ethiek legt uit dat de politieke gemeenschap de ‘meest volmaakte verwerkelijking’ van het algemeen welzijn moet zijn. Dat klinkt misschien wel wat bevlogen, maar in de kern is het juist. De sporen van oplossing die de Leuvense rechtsfilosoof aandraagt, grijpen in op een omvattender en fundamenteler niveau dan dat van de (partij)politiek. Er is niets minder dan een cultuuromslag, een diepgaande mentaliteitswijziging nodig. Eén: het onderwijs moet kinderen dringend leren de eigen driften en verlangens opzij te zetten in functie van het algemeen belang. Een eenzijdig inductief, ervaringsgericht leren dreigt kinderen en jongeren in hun narcisme te bevestigen, in plaats van hen eruit te bevrijden.

Tweede fundamentele bijdrage aan een oplossing is het loswrikken van de media uit het halsstarrige marktdenken ten voordele van bijdragen die het kritische vermogen van de burgers stimuleren. Hier ligt een grote uitdaging voor de openbare omroep en dus voor het Vlaams parlement dat dezer dagen hoorzittingen houdt ter voorbereiding van de nieuwe beheersovereenskomst van de VRT. Krijgen ernst, diepgang, traagheid en grote cultuur – die altijd iets visionairs heeft – meer kansen op het scherm?

En last but not least: in plaats van te investeren in spin doctors en marketeers moeten de politieke partijen voor hun studiediensten kritische intellectuelen aantrekken en die vervolgens ook ernstig nemen. De aanwerving van Jürgen Mettepenningen in CD&V is een interessante testcase. Benieuwd of de gps deze keer werkt.

Uw reacties zijn welkom op peter.vandevyvere@tertio.be

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​