Tertio 577 - Europa bibbert bij Arabische lente

Vizier:

Europa bibbert bij Arabische lente

In Europa worden de omwentelingen in Noord-Afrika en het Midden-Oosten vooralsnog met meer angst dan enthousiasme gevolgd. Waarom eigenlijk?

Jan De Volder | De opstand van de Arabische en berberse bevolking tegen hun corrupte autocraten blijft verbazen. Het is nog te vroeg om de afloop te voorspellen, wel is duidelijk dat de geopolitieke kaart van Noord-Afrika en het Midden-Oosten grondig wordt herschikt. De gebeurtenissen in het Middellandse Zeegebied hebben een direct effect op de Europese Unie. Het valt op dat de regeringen, en waarschijnlijk ook de publieke opinie, de evolutie vooral met dichtgeknepen billen lijken te volgen. Italië sloeg vorige week alarm over de vluchtelingenstroom die mogelijk op gang komt zodra de Noord-Afrikaanse situatie escaleert. Velen vragen zich af of het vertrek van de dictators niet de gevreesde islamisten in de kaart speelt. Dan zijn er nog de vele economische belangen. Al die bekommernissen zijn legitiem, maar benepen.

Want ze bekijken de gebeurtenissen al te veel met een twintigste-eeuwse bril, terwijl wat zich afspeelt een van die positieve verrassingen kan zijn die de geschiedenis soms in petto heeft. In 2003 wilde George Bush nog met geweld de dictator verdrijven uit Irak en de democratie opleggen – met wat voor desastreuze resultaten –, terwijl het nu de Arabieren zelf zijn die het heft in handen nemen. 2011 lijkt steeds meer op het 1989 van de Arabische samenlevingen. De hoofdrolspelers van de opstanden zijn vooral jongeren: 61 procent van de Egyptenaren, 58 procent van de Libiërs en 74 procent van de Jemenieten zijn jonger dan 30. Het is een moedige generatie die goed is opgeleid en geglobaliseerd is, die de lethargie van de oudere generatie heeft afgeschud en nu vooral droomt van een toekomst met meer vrijheid, democratie en rechtvaardigheid. Moet dat Europa niet als muziek in de oren klinken?

Geen islamistische revolutie
Misschien verwerven sommige islamistische bewegingen die jarenlang met onze oogluikende goedkeuring stevig werden onderdrukt door die autoritaire regimes, politiek wat meer invloed. Toch is het veeleer onwaarschijnlijk dat zij de grote winnaars worden, want de jonge generatie bekijkt hen vooral als ‘oude mannen met een baard’. Het is niet omdat de manifestanten op vrijdag samen bidden of in hun enthousiasme “Allah Akbar” roepen, dat het daarom om een islamistische revolutie zou gaan. “Als de Moslimbroeders vandaag zo rustig zijn, is dat niet uit tactische overwegingen, maar omdat ze niets te zeggen hebben”, stelt alvast de Franse islamkenner Olivier Roy verderop in dit nummer (zie blz. 5). Zijn rake analyses hadden het al vaker bij het rechte eind.

Sfeer van broederlijkheid
Ook voor het samenleven met de niet-islamitische minderheden hoeven de omwentelingen niet per se slecht nieuws te zijn, zoals velen nochtans voorspellen. Van het Tahrirplein in Caïro hoor je hoe langer hoe meer ontroerende verhalen. De sfeer van broederlijkheid tussen islamitische en christelijke jongeren bijvoorbeeld: die laatsten trotseerden het verbod van de oude koptische leider, paus Shenuda III, die tot het laatst bleef zweren bij Mubarak. Dan is er dat verhaal van die synagoge op het Tahrirplein die jarenlang werd beschermd door de ordetroepen. Maar tijdens de weken van de opstand nam het volk die bescherming over. Aan de synagoge werd niet geraakt. Meer nog, er waren amper anti-Israëlische of antiwesterse slogans te horen.

Nu zijn alle ogen op Libië gericht. Hoewel de Libische leider, Mouammar Khadafi, in gewetenloosheid en waanzin zijn gelijke niet kent, zijn ook zijn dagen geteld. Zeker nu de Veiligheidsraad hem met een nooit geziene unanimiteit naar het Internationaal Strafhof verwijst. Hoe de zaken ook lopen en hoe onzeker de toekomst ook is, die jongeren die verandering nastreven, hebben recht op alle Europese solidariteit en steun. Heeft ons oude continent daartoe nog de wil en de creativiteit?

Uw reacties zijn welkom op jan.devolder@tertio.be

Berichten

Het succes van de verontwaardiging
Jan De Volder | Indignez-vous! - wees verontwaardigd – is de titel van een pamfletje dat een merkwaardig verkoopsucces kent in Frankrijk: honderdduizenden exemplaren vlogen al de deur uit. Het boekje dat 3 euro kost, telt een 30 pagina’s, maar de kerntekst beslaat maar 13 bladzijden. Auteur is de 93-jarige Stéphane Hessel, een linkse intellectueel die in het verzet ging en de concentratiekampen overleefde. Na de oorlog schreef hij als diplomaat mee aan de Universele verklaring van de rechten van de mens (1948). Zijn engagement bleef later onversneden ondiplomatisch.

“Het basismotief van de Weerstand was verontwaardiging”, stelt Hessel. Met dit geschrift roept hij zijn landgenoten op om opnieuw de kracht van de verontwaardig te vinden. Redenen genoeg: de groeiende kloof tussen heel rijk en heel arm, de behandeling van Romazigeuners en mensen zonder papieren, de dictatuur van de financiële markten en de staat van de planeet, kortom alles waar het Sarkozy-Frankrijk voor zou staan. Een bijzondere bron van zijn verontwaardiging is de toestand in de Gazastrook die de krasse negentiger onlangs bezocht. Al is hij een voorstander van geweldloze actie, hij brengt begrip op voor verdrukten die toch tot geweld overgaan. De slotboodschap is een oproep tot een “vreedzame opstand tegen de massamedia die onze jeugd niets anders voorhouden dan massaconsumptie, minachting voor de zwaksten en voor de cultuur, een algemene amnesie en de genadeloze concurrentie van iedereen tegen iedereen”.

Wat ligt aan de basis van het succes? De tekst is niet geweldig geschreven, de ideologische referenties zijn wat belegen en de inhoud is niet erg origineel. Een van die typisch Franse hypes die buiten de zeshoek onbegrijpelijk  wordt? Of zou de grondboodschap – de verontwaardiging – toch aanknopen bij een latent gevoel van velen? Zoals verontwaardiging en hoop op een betere toekomst nu duizenden in Noord-Afrika de moed doet vinden de dictatuur te weerstaan in een Arabische ‘lente’? Dat bij ons die snaar moet worden bespeeld door een ouderling die nog weet wat dictatuur, oorlog en onrecht is, zegt misschien veel over ons Europese continent in winterslaap, zonder veel ambitie. De toekomst zal uitwijzen of dit pamflet een onbegrijpelijke Franse eendagsvlieg was of de voorbode van een hernieuwd Europees engagement. 

Geen anglicaanse zegen voor homohuwelijk
Volgens de anglicaanse aartsbisschop Rowan Williams van Canterbury is de Church of England niet van plan haar kerken open te stellen voor de inzegening van homoseksuele relaties. Dat berichtte de Sunday Telegraph. Het Britse parlement zette daartoe onlangs het licht op groen. Volgens Williams blijven homoseksuelen welkom in de anglicaanse kerken. “Maar wij kunnen niet aanvaarden dat de leer over het kerkelijk huwelijk wordt afgezwakt, ook niet als de regering dat beveelt.” (Kerknet)

‘Oprecht gelovigen niet meer thuis bij het CDA’
Volgens André Rouvoet, de voorman van het Nederlandse Christen-Unie, zit de CDA in morele verlegenheid. De christendemocraten zouden hun stem onvoldoende verheffen tegen de paarsplusneigingen van het kabinet-Rutte. “Ik ken geen enkele katholiek wiens hart sneller gaat kloppen bij het zien van dit regeerakkoord”, stelde Rouvoet, volgens wie oprecht gelovigen zich niet langer thuis voelen bij het CDA. Rouvoet deed zijn uitspraken in Katholiek Nieuwsblad in de aanloop naar de verkiezingen van de provinciale staten die vandaag, 2 maart, plaatsvinden. (KN) 

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​