Tertio 578 - Paus reikt Joden de hand

Standpunt:

Paus reikt Joden de hand

Peter Vande Vyvere | Het Vaticaan en communicatie, het is niet altijd een geslaagde combinatie. De voorpublicatie van enkele fragmenten uit het tweede Jezusboek van de paus dat donderdag officieel wordt voorgesteld, is evenwel een van de betere mediatieke demarches van het katholieke hoofdkwartier. Niet toevallig lekte de Vaticaanse persdienst uitgerekend de passus waarin Benedictus XVI het Joodse volk van de moord op Jezus vrijpleit. Dat de Duitse paus gevoelig is voor de goede verstandhouding met de Joden is bekend, maar zo’n persoonlijke, doorwrochte analyse die het Joodse volk zuivert van wat het eeuwenlang door christenen is aangewreven – de schuld voor de dood van Gods Zoon – versterkt dat beeld.

Inhoudelijk is het standpunt dat de paus in zijn nieuwe boek verwoordt niet nieuw, noch voor de katholieke kerk, noch voor Benedictus. In Nostra aetate, de verklaring van het Tweede Vaticaans Concilie uit 1965 over de relaties met niet-christelijke godsdiensten, klonk het zo: “Hoewel de gezagsdragers van de Joden met hun aanhangers de dood van Christus hebben doorgedreven, kan toch datgene wat tijdens zijn lijden werd bedreven noch alle toen levende Joden zonder onderscheid noch de Joden van onze tijd worden aangerekend.” Dat bezegelde de breuk met een eeuwenlange, religieus gemotiveerde argwaan voor het Jodendom. De postconciliaire pausen hebben die omslag in woord en daad gestalte gegeven: Nostra aetate zag het licht onder Paulus VI. Johannes Paulus II was tijdens zijn jeugd in Polen met verscheidene Joden bevriend en was de eerste paus die de synagoge in Rome bezocht.

En dan Benedictus XVI: als Duitser werd hij in 1941 zoals alle jongens verplicht zich bij de Hitlerjugend aan te sluiten, maar hij nam daar altijd radicaal afstand van. Toen hij aartsbisschop van München-Freising en later prefect van de Congregatie voor de geloofsleer was, sympathiseerde Joseph Ratzinger met de Katholische Integrierde Gemeinde, een nieuwe beweging die de dialoog met de Joden de hoogste prioriteit geeft. In 2009 reisde hij naar Israël en begin vorig jaar bezocht hij net als zijn voorganger de Romeinse synagoge. Als Duitse paus reageerde hij uiterst alert op de bijna onvermijdelijke incidenten die zich met de Joodse wereld dreigden voor te doen. Een eerste keer nadat hij in 2007 de Tridentijnse ritus van de mis opnieuw meer ruimte had gegeven: snel besliste hij het daarbij behorende ‘gebed ter bekering van de Joden’ aan te passen.

Vervolgens was er de rel bij de opheffing van de excommunicatie van de vier lefebvristische bisschoppen, van wie één – Richard Williamson, van anglicaanse origine – een onversneden negationist bleek. In een emotionele herderlijke brief en in het recente interviewboek Licht van de wereld erkende Benedictus dat de opheffing van de excommunicatie, die nog geen integratie in de katholieke kerk inhoudt, stuntelig werd gecommuniceerd. Bovendien veroordeelde hij de denkbeelden van Williamson krachtig en gaf aan de gebrekkige research over diens achtergrond te betreuren. Neen, de dialoog met het Joodse volk is geen vlekkeloos parcours, maar het jongste boek van Benedictus XVI illustreert dat de toenadering oprecht en reëel is.

Uw reacties zijn welkom op peter.vandevyvere@tertio.be

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​