Tertio 580 - Christenen ginder en moslims hier

Vizier:

Christenen ginder en moslims hier

Christenen in islamlanden hebben het vaak niet onder de markt. Wat houdt die vaststelling in voor onze omgang met de moslims?

Jan De Volder | Iedere mainstreammoslim zal u uitleggen dat islam verwant is met het begrip ‘salam’, vrede. Hij of zij zal u zeggen dat de moslim anderen en zeker de mensen van het Boek – joden en christenen – respecteert – alvast in zoverre zij hem respecteren – en dat er sowieso ‘geen dwang is in de godsdienst’.  Als dat zo is – uit mijn omgang met hen heb ik geen reden om hen niet te geloven – zitten die moslims met een stevig probleem. Er is teveel geweld in naam van de islam. En echt niet alleen uit zelfverdediging tegen een reële dreiging, maar even vaak tegen weerlozen. Het dossier (blz. 7-9) focust op de christelijke minderheden in moslimlanden. In maar weinig islamlanden waarborgt de overheid echte godsdienstvrijheid. En dan nog kennen die maatschappijen vele vormen van sociale druk en min of meer subtiele vormen van discriminatie tegen niet-islamitische minderheden. Bij geweld door extremisten treedt de overheid niet altijd effectief op om daders te vervolgen. Bij zo'n dossier passen enkele voorafgaande bemerkingen. Er is het gevaar te focussen op de uitwassen. Een aanval op christenen in het Nigeriaanse Jos, het Egyptische Assiut of het Indonesische Purwakarta sluit niet uit dat in diezelfde landen miljoenen christenen in redelijk goede verstandhouding met hun moslimburen leven.

Bovendien kunnen we blind blijven voor de discriminatie en het geweld die moslimminderheden ondervinden. Het christelijke Rusland springt met moslims in de Kaukasus niet zachtzinnig om. En de vuurkracht van westerse landen, zoals in Afghanistan en nu ook in Libië geëtaleerd, kan twijfel zaaien over de goede bedoelingen van naties die nog gemakkelijk met het christendom worden vereenzelvigd. Ten slotte mogen we niet vergeten dat ook gematigde moslims heel vaak slachtoffer worden van extremistisch geweld. Zelfs na die bedenkingen moet je erkennen dat de democratieën naar westers model superieur zijn wat betreft de godsdienstvrijheid. Daar kunnen moslims ongehinderd hun geloof beleven en wordt dat ook beschermd door het recht en de overheid. Als er al beperkingen zijn, zoals het Franse hoofddoekenverbod, gelden die voor alle godsdiensten. Al leeft er onder de westerse bevolkingen ook angst voor de moslims – politici die de anti-islamsnaar bespelen, kunnen altijd op bijval rekenen –, toch ging de rechtstaat nergens overstag. Met enige reserve misschien voor het Zwitserse minarettenverbod.

We moeten ons afvragen hoe wij er het best mee omgaan dat veel christenen in moslimsamenlevingen zich bedreigd voelen. Sommigen pleiten ervoor de moslims lik op stuk te geven. Onze principiële godsdienstvrijheid zou naïef zijn en de ‘islamisering van Europa’, overigens een spookbeeld, versterken. Tegenover moslims zou een principiële achterdocht, zo het al geen vijandigheid is, rechtmatig zijn.

Er is evenwel een redelijk en zinvol alternatief. De westerse landen moeten intensief de godsdienstvrijheid bepleiten en uitdragen. Gelukkig doen ze dat de jongste jaren almaar meer. Bovendien is er de hoop dat de vrijheid die moslimmigranten in westerse samenlevingen ondervinden, ook positieve invloed heeft in de herkomstlanden. Volgens de Amerikaanse sociologe Peggy Levitt is die waardeoverdracht volop bezig. De Arabische lente zou er een rechtstreeks gevolg van zijn. “De komst van islamitische emigranten naar het Westen en hun deelname aan westerse samenlevingen [kan] mogelijkerwijs bijdragen aan de morele liberalisering en democratisering van sterk islamitische landen”, schreef de Nederlandse socioloog Daan Weggemans in Trouw. “De roep om vrijheid die wordt gehoord, vindt voor een belangrijk deel zijn oorsprong in de verhalen en ervaringen van migranten.” Als die dynamiek wordt bevestigd, wordt de vruchtbaarheid van een belangrijk evangelisch en humanistisch principe bewezen: behandel de ander zoals je zelf behandeld wil worden.

Uw reacties zijn welkom op jan.devolder@tertio.be

Bericht

Europees Hof mag geen cultureel vandalisme plegen
Het arrest-Lautsi van de Grote Kamer werd verwelkomd door een groot aantal lidstaten en door het Vaticaan. Natuurlijk is het goed dat het eerdere arrest is verbroken en dat het Hof erkent dat staten in beginsel zelf beslissen hoe ze omgaan met religie. Er blijft echter een nare bijsmaak.

Jelle Flo | Italië vierde vorige week, op 17 maart, zijn honderdvijftigste verjaardag. Op 18 maart kwam het Hof, zoals het een bedilzieke stiefmoeder betaamt, een dag te laat om als geschenk terug te geven wat het zelf eerst had gestolen, en dit pas nadat de halve familie daarover zijn ongenoegen had laten blijken. Voortaan mogen Italianen, zolang er ter zake tenminste voldoende Europese verdeeldheid bestaat om een redelijke beleidsmarge voor de afzonderlijke staten te verantwoorden, en zolang niet geïndoctrineerd wordt, kruisbeelden in hun klaslokalen hangen. Voordien mochten de Italianen dat echter ook al, en nooit hebben zij beseft of gewild dat het Europees Hof daar iets aan te zeggen zou hebben.

Gelukkig zit nog een leuke strik om het geschenk. Individuele rechters in het Europees Hof mogen de eigen motieven bekendmaken waarmee ze tot dezelfde of andere conclusies komen als de meerderheid. Giovanni Bonello, de Maltese rechter die eigenlijk al sinds 20 september vorig jaar met pensioen is, nam afscheid van het Europees Hof met een interessante opinie. Een mensenrechtenhof, schrijft Bonello, moet niet aan een geschiedkundige vorm van de ziekte van Alzheimer lijden. Je moet een Europees Hof niet vragen eeuwen van Europese traditie overboord te gooien. Het gaat niet op een Hof te vragen in een glazen doos op duizend kilometer afstand over één nacht ijs te gaan en te verbieden wat al generaties bestaat, of medeplichtig te worden aan cultureel vandalisme.

Bonello vraagt heldere definities, een oud zeer in de mensenrechten. Het Europese mensenrechtenverdrag beschermt de godsdienstvrijheid, niet meer, niet minder, niet anders. Godsdienstvrijheid is niet de scheiding van kerk en staat, en evenmin is godsdienstvrijheid gelijk aan neutraliteit. Dat zijn misschien interessante waarden, maar ze worden niet beschermd door het verdrag dat het Hof niet de macht geeft staten het secularisme in te pesten. Die doctrines staan los van de godsdienstvrijheid en de Italianen moeten zelf weten hoe ze ermee omgaan. Het kruis in de klas verhindert mevrouw Lautsi niet een of geen religie naar keuze te belijden. Met of zonder kruisbeeld genoten de Lautsi’s de vrijheid die het verdrag beschermt. Evenmin wordt het onderwijs gestuurd of bepaald door de aanwezigheid van een stil symbool dat gewenst wordt door een meerderheid.

Ook de slotbedenking van Bonello is de moeite. Recentelijk was het Hof zo dapper Turkije te veroordelen voor een verbod op een obsceen werk van de Franse dichter Guillaume Apollinaire. Volgens Bonello zou het nogal raar zijn als het Hof porno beschermt omdat het vaag gaat om Europees cultureel erfgoed, maar dat dit van geen tel zou zijn voor een embleem dat gedurende eeuwen door miljoenen Europeanen is gekoesterd als een tijdloos symbool van verlossing door universele liefde. Rechter Bonello zal in Straatsburg worden gemist.

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​