Tertio 580 - Odyssey Dawn

Standpunt:

Odyssey Dawn

Peter Vande Vyvere | Het verbaast niet dat de oorlog in Libië vanuit katholieke hoek met huiver wordt gadegeslagen. Het Conciliedocument Gaudium et Spes uit 1966 had het al over “de afschuwelijkheid van elke oorlog”. Paus Benedictus XVI lanceerde zondag een “dringende oproep aan de politieke en militaire verantwoordelijken de veiligheid van de burgers in acht te nemen en de toegang tot de humanitaire hulp te verzekeren”. Een veroordeling van de VN-operatie in Libië kwam er niet. Is dit wat de katholieke sociale leer een ‘rechtvaardige oorlog’ noemt? De notie rechtvaardige oorlog – waar de katholieke kerk in het atoomtijdperk bijzonder spaarzaam mee omspringt – kent strenge voorwaarden. Het moet gaan om het bestrijden van belangrijke, onbetwistbare en blijvende schade aan een volk. Alle andere middelen om het kwaad een halt toe te roepen moeten uitgeprobeerd zijn, er moet een serieus vooruitzicht op een gunstig resultaat bestaan en het militaire ingrijpen mag geen groter kwaad teweegbrengen dan dat waartegen het is gericht.

De moderne katholieke sociale ethiek benadrukt ook dat bij een beslissing tot militair ingrijpen het internationale recht moet worden gerespecteerd: de goedkeuring door de Veiligheidsraad is cruciaal. Dat laatste is in het geval van Libië gebeurd. Resolutie 1973 roept het ‘Responsibility to Protect’-principe in, de plicht van een staat zijn burgers tegen zware mensenrechtenschendingen te beschermen. Dat strookt met de katholieke opvatting dat onschuldige slachtoffers die niet in staat zijn zichzelf te verdedigen tegen daden van agressie, moeten worden beschermd en geholpen. Het is de eerste keer sinds het in 2005 werd aanvaard, dat de Veiligheidsraad het ‘Responsibility to Protect’-principe inroept. Het bepaalt dat eerst diplomatieke middelen en sancties moeten worden ingezet en pas als die niets uithalen naar militaire middelen mag worden gegrepen. Zo geschiedde: twee weken geleden werd een wapenembargo tegen Libië van kracht en werden financiële sancties getroffen – tevergeefs, de redeloze aanvallen op burgers gingen door.

Juridisch zit ‘Odyssey Dawn’ gebeiteld. Ethisch kun je minstens enkele gevarendriehoeken plaatsen. In welke mate schuilen achter de nobele ethische intenties van de coalitie pogingen om de olie- en gasbelangen veilig te stellen? De verontwaardiging van de Europese leiders staat alvast in schril contrast met hun vriendelijke bejegening van Mouammar Khadafi het voorbije decennium. Natuurlijk is de interventie erop gericht de opstand van een belangrijk deel van het Libische volk te ondersteunen, maar toch. Maar vooral: als dit ingrijpen perspectief biedt op een gunstig resultaat, waarin bestaat dat dan? Het stoppen van de wreedheden? De omverwerping van het regime van Khadafi? Het bijeenhouden van een land vol stammentwisten? Het verzekeren van de belangen in de hele Noord-Afrikaanse regio?

Ook in dat licht is het Angelusdiscours van de paus behartenswaardig: “Ik smeek God dat zich in Libië en in de hele regio van Noord-Afrika zo snel mogelijk een horizon van vrede en samenhorigheid aftekent.” Een permanente kritische evaluatie van Odyssey Dawn blijft geboden.

Uw reacties zijn welkom op peter.vandevyvere@tertio.be

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​