Nu is het genoeg geweest met die straf

Het is tegenwoordig bijna vanzelfsprekend om te denken dat de gevangenis dient om mensen te verbeteren. Het grote falen van het gevangenissysteem is dat het hier niet in slaagt. Maar misschien is de verbeteringsgedachte zélf aan vervanging toe.

De verbeteringsgedachte is diep ingeschreven in het moderne gevangeniswezen, maar vroeger was dat niet zo. Oorspronkelijk dienden gevangenissen niet om mensen te verbeteren. Zelfs niet om ze te straffen. Het waren vooral plaatsen van verzekerde bewaring: voor schuldenaars tot ze betaalden, voor beklaagden tot hun proces en voor veroordeelden tot de uitvoering van de eigenlijke (lijf)straf. Vanaf de late middeleeuwen wordt de opsluiting zelf steeds vaker de straf. Pas in de vroegmoderne periode wordt verbetering een doel. Door werk, in de eerste plaats, zoals in de rasp- en spinhuizen. In de 19de eeuw komt daar een element bij dat het hele strafsysteem op zijn kop zet: de gevangenis wordt een plaats van inkeer door isolatie.