Het bladgoud onthult een bijzondere glans, waardoor de handschriften een bijzondere diepte en reflectie krijgen. © ma

De leegte van het overvolle
Voor lijders aan hysterie en andere geestesziekten creëerde psychiater Jozef Guislain (1797-1860) een prikkelarme omgeving, weg van de drukte en het lawaai van de stad, treinen en industrie. Niet toevallig loopt op die plek vandaag de expo Prikkels. Tussen pijn en passie.

Trouw aan zijn missie schrikt het Museum Dr. Guislain er opnieuw niet voor terug een beladen onderwerp eigenzinnig te benaderen. Met dezelfde partners als voor het Gevaarlijk jong-project van zeven jaar geleden – Kinderrechtencommissariaat, Kopergietery en Gezinsbond, nu aangevuld met het Agentschap Jongerenwelzijn en Mediawijs – verkent het Gentse museum in Prikkels het contrast tussen de aantrekkingskracht van sterke zintuiglijke ervaringen en het grote verlangen naar rust.

Reflectie
Op 22 februari vond in het museum een inspiratiedag over Prikkels plaats. Johan De Smet, artistiek leider van de Kopergietery, noemde digitalisering als de voornaamste bron van prikkels vandaag: “Digitalisering opent een wereld van opportuniteiten en dat is fantastisch, maar tegelijk is er de ontsporing, de tsunami van veel te veel te veel”. Hij illustreerde dat met zijn grootmoeder, die twee soorten jaguars kende: het dier en de auto van meneer de baron, terwijl in het hoofd van zijn neefje meer dan 3 miljoen betekenissen van “jaguar” ontploffen wanneer hij dat woord in Google intikt. Bram Antheunis van Agentschap Jongerenwelzijn bevestigde dat het een voortdurende evenwichtsoefening is tussen jongeren stimuleren en hen leren omgaan met overprikkeling. Daarbij is afzondering in een stille ruimte soms aangewezen, maar dan niet als straf, wel als een weg naar verbinding. Het museum wil met deze expo vol contrasten en contradicties een stilteplek creëren waar reflectie mogelijk wordt, aldus Bart Marius, medewerker van het Guislainmuseum.

Doordacht gedoseerd
Exemplarisch voor het leidmotief “vol en leeg” is Vers le grand vide de mon trop-plein (2018), een doek van Arpaïs Du Bois dat de toeschouwer letterlijk confronteert met de contradictie van de emotionele leegte die volgt op of voortkomt uit het overvolle. Het is slechts een van de vele sterke werken in deze opvallend sobere expo: eenvoudige kartonnen paviljoenen breken de grote, hoge ruimtes; visuele en auditieve prikkels zijn doordacht gedoseerd en dringen daardoor des te beter door. Er zijn de documentaire foto’s van internetverslaafde jongeren in een Chinees afkickcentrum (Fernando Moleres, 2014), poëtische portretten van pendelaars die gelaten en in zichzelf gekeerd in de volgestouwde metro van Tokyo zitten, opeengepakt maar zonder intermenselijk contact (Michael Wolf, 2010), hypnotiserende videokunst die de kijker tot vertragen dwingt met foto’s die langzaam in beweging komen in een piepklein appartement in Hong Kong (David Claerbout, 2015). Het contrast tussen reële en mentale ruimte, tussen de drukte van de stad en de nood aan innerlijke rust, stemt vanzelf tot nadenken.

Stille ruimte
De expo thematiseert ook de stille ruimte, met werk van architect Gideon Boie, die het concept van zo’n plek geheel omdenkt, met Kurt Deruyters fotografische impressies van een verblijf in een afzonderingsruimte, met De Kapel van het Niets (Thierry De Cordier, 2005) in de tuin van het Psychiatrisch Centrum Sint-Norbertus in Duffel – een “kapel” als een zwarte doos met een gapende opening richting hemel en een binnenruimte die puur, leeg en wit is en waar alles stilvalt. Daarnaast zijn er foto’s van Noord-Spaanse hermitages: Sebastian Schutyser ving met een camera zonder lens de merkwaardige aura van die eeuwenoude, desolate bouwsels. Hoezeer ook vervallen, staan ze blijvend symbool voor de nood zich te kunnen terugtrekken uit de drukte van de wereld, een nood die eveneens spreekt uit het verstilde affichebeeld van de expo, een werk van Michaël Borremans (1998). Het mag gezegd: met deze expo als een moderne meditatie voor de veertigdagentijd doet Museum Dr. Guislain zijn ijzersterke reputatie weer alle eer aan.

Prikkels. Tussen pijn en passie loopt tot 26 mei in het Museum Dr. Guislain, Jozef Guislainstraat 43, Gent. www.museumdrguislain.be

Lees ook deze artikels...

Uw Tertio account

Log in op jouw Tertio account en lees meteen uw Tertio digitaal

Nog geen abonnee? Koop makkelijk en veilig uw abonnement op onze website.
Enkel digitaal lezen? Neem een digitaal abonnement en lees meteen verder.
Of maak een Tertio proefaccount aan en lees 1 maand gratis online!

Sluiten

Tertio nieuwsbrief

Interessant artikel? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en blijf zo op de hoogte van al onze nieuwste bijdragen, evenementen en aanbiedingen.