“Doden voor de natie, niet voor God”

Zoals elke ideologie neemt nationalisme soms totalitaire vormen aan. Daarbij vervagen de lijnen tussen links en rechts. Het Sovjet-Russische moederland was stalinistische communisten even lief als het Duitse vaderland overtuigde nazi’s. Bovendien genoten Stalin en Hitler een haast goddelijke status. Totalitair nationalisme zet dus ook de vraag naar het onderscheid tussen seculier en religieus op scherp.

Enkele jaren geleden publiceerde theoloog William Cavanaugh met The Myth of Religious Violence een opzienbarende studie over de verhouding tussen de moderne natiestaat, religie en geweld. Nu diverse grootmachten vaak weer religieuze taal gebruiken terwijl ze hun spierballen laten rollen, loont het de moeite hem aandachtig te beluisteren.