“L’enfer, c’est les autres”. Mohanad Albelbeisi zag de hel in Gaza

Mohanad is een Belgisch-Palestijnse ingenieur die samen met zijn vrouw Zainab en dochtertje Elia de genocide in Gaza heeft overleefd. Maandenlang zaten ze vast in de belegerde en geblokkeerde Gazastrook, waar ze de Israëlische bommen wisten te overleven.

Eind september 2023 keerde Mohanad terug naar Gaza om herenigd te worden met zijn gezin en familie. Wat een vreugdevol weerzien had moeten zijn, veranderde op 7 oktober 2023 in een nachtmerrie, toen de hel losbrak. Wat volgde, waren maanden van wanhopige vluchtpogingen, schuilen voor de hevige Israëlische bombardementen en overleven te midden van de verwoeste Gazastrook. Uiteindelijk werd Mohanad in april 2024 samen met zijn gezin gerepatrieerd naar België: fysiek in veiligheid, maar mentaal nog steeds gevangen in de in de gruwelijke herinneringen.

Enkele maanden later, op 27 augustus 2024, spraken Humo-journalist Sam Ooghe en ikzelf Mohanad Albelbeisi voor een interview. Kort daarna vroeg ik hem of ik zijn ervaringen mocht neerschrijven in de vorm van een dagboek. Hij stemde meteen in omdat hij ruimte wilde creëren voor meer empathie en bewustzijn in het debat rond de tragedie van Gaza.

Tijdens het reflecteren over de mogelijke titels viel de zin: “Ik zag de hel.” Een hel die gecreëerd werd door een systeem dat het Palestijnse volk gerechtigheid ontzegt; dat sinds de Nakba (de Catastrofe van eind jaren veertig, toen bijna een miljoen Palestijnen werden verdreven) nog steeds zorgt voor etnische zuiveringen, bombardementen en menselijk leed.

De geblokkeerde Gazastrook, waar Mohanad tot zijn vlucht naar België in 2017 leefde, is een kunstmatig afgebakende regio, ontstaan toen honderdduizenden verdreven Palestijnen er in vluchtelingenkampen werden samengebracht. Na de Israëlische blokkade van 2007 werd Gaza een openluchtgevangenis. Daar groeide Mohanad op, tussen bombardementen, angst en hoop. Omdat de situatie uitzichtloos was, besloot hij in 2017 naar België te vluchten.

“Ik heb oorlogen overleefd. Naast schoolboeken droeg ik ook herinneringen aan beschietingen met me mee. Mijn jeugd bestond uit schuilplaatsen, gebeden dat het dak stand zou houden, en de oorverdovende stilte na talloze explosies en raketinslagen. De vreselijkste stilte van allemaal was de stilte van de dood.” (p. 25)

Toen Mohanad in september 2023 voor het eerst terugkeerde naar Gaza, had hij geen idee dat hij in de weken en maanden na zijn terugkeer een bloedige genocide zou moeten overleven. “Mijn droomreis is duidelijk geen droom meer, maar een pijnlijke nachtmerrie die zich steeds dieper in mijn geheugen kerft. Ik ben niet teruggekeerd naar mijn roots, ik ben beland in de hel.”

Terwijl een deel van de wereld wegkeek, documenteerde Mohanad zijn leven met pijnlijke foto’s en video’s: het schuilen voor bommen, het zoeken naar water en brood, het vluchten voor een gruwelijke dood die hem en zijn gezin voortdurend achtervolgde. Op 30 november 2023 verloor hij zijn broer Jamal, die weigerde te vluchten. “Hij was zo trouw aan zijn plek en zijn mensen dat hij bleef, ook toen de dood dichterbij kwam dan het leven” (p. 87).

“Ik ben niet teruggekeerd naar mijn roots, ik ben beland in de hel”

Mohanads dagboek brengt de lezer diep in het bloedende hart van Gaza. Het vertelt het verhaal van één man, één gezin, één familie. Maar het vertolkt de stem van miljoenen Palestijnen. Zijn getuigenis toont hoe de genocide niet ophoudt aan de grenzen van Gaza, maar meereist met de overlevenden, tot in de stilte van een Belgisch appartement.

In een tijd waarin buitenlandse journalisten Gaza niet binnen mogen en Palestijnse journalisten systematisch worden vermoord, zijn de stemmen van overlevenden des te belangrijker.

“Ik kan de moord op al die Palestijnse journalisten maar niet uit mijn hoofd krijgen. Op minder dan twee jaar tijd zijn meer dan tweehonderd journalisten vermoord door de bezetter. (…) Het lijkt alsof de bezetter journalisten vermoordt om de waarheid te doden, om te voorkomen dat de wereld weet wat er werkelijk in Gaza gebeurt: de bombardementen, de uithongering, de vernietiging. Het gevoel dat deze misdaden verborgen moeten blijven, maakt me radeloos en verdrietig tegelijk.” (p. 197)

Het dagboek is gebaseerd op Mohanads notities, urenlange dieptegesprekken en een lange reeks interviews in het Palestijns-Arabisch. Het is een diepmenselijke getuigenis over overleven, en over wat het betekent om te moeten leven te midden van een gruwelijke genocide.