Mens, waar ben je?

Klinkende woorden uit het scheppingsverhaal. In de paradijselijke utopie wordt de mens geconfronteerd met de wet die vorm geeft aan het leven: behoed de aarde en eet elkaar niet op. Na de overtreding roept God de mens ter verantwoording: “Waar ben je?” Wist God misschien niet waar de mens was? Speelt Hij zoals een kleuter verstoppertje?

Diepere betekenis
Wellicht schuilt een diepere betekenis achter de vraag. Het woord dat tot de mens wordt gesproken, is de vraag naar de ethische plaats. De Griekse term èthos, waar ons woord ethiek van is afgeleid, betekent etymologisch ‘gebruikelijke verblijfplaats’. Zo kan de legerplaats van de haas een èthos worden genoemd. Misschien heeft de kernvraag van de ethiek betrekking op de plaats van de mens: “Waar sta je?” Tevens is het de vraag naar onze plaats tegenover de ander. Na de moord op zijn broer hoorde Kaïn de vraag: “Waar is je broer?” In plaats van zoals Abraham hinne ni (‘hier ben ik’) te zeggen, ontvlucht hij zijn verantwoordelijkheid.