Mens worden

In haar boek over de menselijke ontwikkelingspsychologie schrijft de Amerikaanse psychologe Selma Fraiberg: “Mens worden is een niveau van geestelijke gezondheid bereiken. Het hoogste niveau van geestelijke gezondheid moet de mens de vrijheid geven om zijn intelligentie te benutten voor de oplossing van menselijke problemen van zichzelf en de samenleving; en zich ver houden van magie, zelfzucht en egoïsme.”

Bezeten
Enkele zaken in haar formulering van “mens worden” treffen mij. In de eerste plaats beschouwt Fraiberg dat als het bereiken van een niveau van geestelijke gezondheid die in het teken staat van menselijke vrijheid. Vrij mens worden behoort tot een van de hoogste doelen van het mens worden. Dat houdt in dat men in staat is om zaken te bezitten. Dat wil zeggen: een zekere afstand kunnen nemen tot wat men bezit. Als die vrijheid en afstand er niet zijn, dan bezit men de zaken niet. In dat geval wordt men door de zaken bezeten. Jaar na jaar verbaas ik mijn leerlingen door te beweren dat er niet zoveel leerlingen op onze school een smartphone bezitten. De meesten kijken dan vreemd op. Dan licht ik toe dat de meeste leerlingen geen smartphone bezitten, maar erdoor bezeten worden. De smartphone hoeft maar te trillen, te zoemen of op te lichten en aan de lokroep kunnen ze niet weerstaan. Zij hebben geen prikkel, de prikkel heeft hen.