“Om anderen te helpen om leerling van Jezus te worden, is het essentieel om eerst zelf leerling van Jezus te worden,” stelt Mirjam Spruit. © rr

Uitgangspunt van het Nederlandse boek Gids voor de Missionaire Parochie zijn de laatste woorden van Jezus in het evangelie van Matteüs: “Ga, en maak alle volkeren tot leerling, doop hen in de naam van de Vader en de Zoon en de heilige Geest, en leer hun alles onderhouden wat Ik jullie geboden heb” (Matteüs 28, 19 – 20). 

Mirjam Spruit (1974), die als stafmedewerkster verbonden is aan het Centrum voor Parochiespiritualiteit (CPS), definieert een missionaire parochie als ‘een parochie die de zending of missie van Jezus tot evangelisatie serieus neemt en dat op synodale wijze wil uitoefenen.’

Tekenen van de tijd
De vier auteurs van Gids voor de Missionaire Parochie staan in hun verschillende bijdragen met beide voeten op de grond en zeggen te beseffen dat in Nederland de volkskerk, “het cultuurchristendom en een sterke katholieke zuil met grote parochies definitief voorbij is.” Dat geldt in hoge mate ook voor België. 

Verwijzend naar het conciliedocument Gaudium et Spes (Blijdschap en Hoop) wordt gesteld dat het nodig is “dat elke generatie opnieuw zoekt en doordenkt hoe de boodschap van het Evangelie wortel kan schieten bij de mensen van die generatie.”

De Kerk moet volgens dat document voortdurend de tekenen van de tijd bestuderen om op een voor iedere generatie  verstaanbare wijze antwoord te kunnen geven op de eeuwige vragen van de mensen omtrent de zin van het tegenwoordige en toekomstige leven en hun onderlinge verhouding.

Missieposten
In zijn pastorale brief van maart neemt de Antwerpse bisschop Johan Bonny die tekenen onder de loep en stelt hij onder meer de vraag hoe we van de kerk een synodaal-missionaire gemeenschap kunnen maken. 

“Uiteindelijk zullen onze bestaande parochies samenkomen in nieuwe parochies met een volwaardig kerkrechtelijk en burgerrechtelijk statuut, ongeveer op het formaat van onze pastorale eenheden”, verwacht Bonny. 

“Een missionaire parochie neemt de zending van Jezus tot evangelisatie serieus”

Het is de bedoeling dat tegen 2030 elke pastorale eenheid een gemeenschappelijk huis heeft, “iets als een ‘missiepost’ waarmee alle medewerkers verbonden zijn en van waaruit zij hun zending vervullen”, schrijft de bisschop, die in 2030 zijn 75ste verjaardag viert.

Nieuwe christenen
Bonny wijst in zijn pastorale brief wijst in zijn pastorale brief ook op de talrijke nieuwkomers in de Kerk. “Ze hebben Jezus ontdekt of herontdekt op het internet, in gesprek met vrienden of collega’s, of door toevallige omstandigheden. Komen daarbij nog veel katholieke gelovigen van buitenlandse oorsprong, die onze gemeenschappen blijven vervoegen.” 

Die trend tekent zich ook af in Nederland. “Mijn indruk is dat veel parochies niet precies weten wat ze met deze (jong)volwassenen aan moeten”, stelt Spruit. De verwachting was immers dat de Kerk in de Lage Landen steeds kleiner zou worden.

Uitdaging
In een bijdrage over gastvrijheid herinnert Tim Schilling (1965) eraan dat Jezus ons steeds weer uitdaagt om ruimte voor anderen te maken in ons hart. De ‘missionaire parochie’ zal volgens Schilling, die eveneens verbonden is als stafmedewerker aan het CPS, Gods liefde met alle mensen willen delen. 

Dit betekent volgens hem dat we, net als Jezus, open moeten staan voor mensen van andere landen, rassen, sociale klassen en geloven. Zonder hen expliciet te vernoemen gaat het dus ook over de jongere generaties. 

In de ogen van bisschop Bonny zijn al deze ‘nieuwkomers’ een geschenk voor onze plaatselijke kerkgemeenschap. “En ze dagen ons uit. Hoe ontvangen, vormen en begeleiden wij hen? In welke gemeenschap vinden zij een nieuwe thuis of maken ze nieuwe vrienden?” vraagt de bisschop van Antwerpen zich af.

Leerling-zijn
Schilling wijst er terecht op dat iedereen zich moet afvragen wat de “huidige staat van ons eigen geloof in Christus is”, vooraleer “we anderen kunnen helpen om de goddelijke reddingskracht van Christus te erkennen.” 

Eerst moet er een antwoord worden gegeven op de vraag die Jezus al aan zijn leerlingen stelde: Wie zeggen jullie dat ik ben? 

Spruit geeft toe dat we het in de katholieke context niet zo gewend zijn om te spreken over ‘leerling-zijn’ van Jezus. “Om anderen te helpen om leerling van Jezus te worden, is het essentieel om eerst zelf leerling van Jezus te worden.” 

Ze vindt het onder meer belangrijk dat in de parochie meer de focus wordt gelegd op de (geestelijke) ontwikkeling en groei van mensen en niet zozeer op programma’s, methoden of activiteiten. Ze herinnert eraan dat “we er als parochie zijn om mensen te helpen Jezus te ontmoeten en verder te helpen groeien in het geloof.”

Mirjam Spruit, Tim Schilling, Jim Schilder en Leo Fijen, Gids voor de Missionaire Parochie, Adveniat, Leeuwarden, 2026, 238 blz.