Het patroon is vertrouwd: verheerlijking gevolgd door vernedering, bewondering die omslaat in afrekening. De verheerlijking van voetballers zegt uiteindelijk minder over hen dan over onszelf. Ze onthult hoe hardnekkig mensen op zoek blijven naar verlossers. Wat zich op het voetbalveld afspeelt, is meer dan sport. Het is theologie.
Voetbal als seculiere religie
In zijn boek The Soccer Tribe (1981) beschrijft de zoöloog Desmond Morris voetbal als een seculiere religie. Het stadion fungeert als kathedraal, het voetbalshirt als liturgisch gewaad en de topspeler als godenzoon. Wat religie eeuwenlang bood — identiteit, hoop, gemeenschap en verhalen die groter zijn dan het individu — vinden velen vandaag op de tribune.
Diego Maradona, Lionel Messi en Cristiano Ronaldo brengen meer dan sport. Ze staan voor dromen: het arme kind dat de wereld verovert, de migrant die het ver schopt, de nationale held die een verdeeld land samenbrengt. Bij Maradona ging de verering zelfs zo ver dat bewonderaars een eigen kerk voor hem oprichtten. Wat begon als bewondering, eindigde in aanbidding.
“De godenzoon van gisteren is de schuldige van vandaag”
Laat dat nu net het probleem zijn: mensen zijn geen goden. De Bijbel kent dit mechanisme door en door. Het volk richt een gouden kalf op, koningen worden als redders onthaald en profeten waarschuwen telkens opnieuw voor afgoderij. Niet omdat er iets mis is met succes, maar omdat geen mens het gewicht van absolute verwachtingen kan dragen.
Wie op een voetstuk wordt geplaatst, eindigt vroeg of laat als zondebok. De godenzoon van gisteren wordt de schuldige van vandaag. Dat geldt niet alleen voor voetballers, maar ook voor politici, influencers en andere publieke figuren. Eerst projecteren we onze verlangens op hen. Vervolgens straffen we hen af omdat ze mens blijken te zijn.
Het tegenverhaal op het veld
Tegelijk speelt zich op datzelfde voetbalveld een opmerkelijk tegenverhaal af. Spelers van Duitsland en Curaçao knielen samen na de wedstrijd. Nederlandse internationals bidden voor de aftrap. Spelers dragen scheenbeschermers met afbeeldingen van Jezus en Maria. In het Nederlands elftal wordt Cody Gakpo door zijn ploeggenoten zelfs ‘pastor’ genoemd. “Hij doet meestal prayers. Dan staan of zitten we met elkaar en bidden we tot God”, getuigde Crysencio Summerville onlangs (ANP).
“Wie op een voetstuk wordt geplaatst, eindigt vroeg of laat als zondebok”
Ook bij de Rode Duivels speelt geloof een rol. Romelu Lukaku spreekt openlijk over zijn geloof en heeft vaak een Bijbel bij zich. Spelers als Dodi Lukebakio en Jérémy Doku getuigen over de rust en steun die zij vinden in gebed.
Opvallend is dat veel topsporters daarmee weerstand bieden aan de heldencultus die hen omringt. Hun geloofsuitingen druisen in tegen de logica van een wereld die de waarde van een speler afmeet aan zijn prestaties. Door te bidden op het veld, verleg je de focus naar boven. Daarmee zeg je feitelijk: ik ben niet de bron van mijn eigen grootheid.
Zoektocht naar verlossers
De vraag is dan ook niet waarom religie steeds prominenter aanwezig is op het veld. De vraag is waarom een ontkerstende samenleving zo blijft verlangen naar verlossers. We hopen dat een voetbalploeg ons even samenbrengt. We verwachten van politici dat zij alle problemen oplossen. We zoeken in beroemdheden de zekerheid die we elders zijn kwijtgeraakt.
Maar de Psalmen waarschuwen niet voor niets: “Vertrouw niet op mensen met macht, op een sterveling bij wie geen redding is” (Psalm 146:3). Hoe legendarisch een speler ook is, een goddelijke status is voor niemand vol te houden. Zelfs Diego Maradona, in Argentinië en Napels in de Iglesia Maradoniana als een ware godheid vereerd, kampte met drugsverslaving, duistere connecties en publieke schandalen. De hoogste voetstukken kennen de hardste val.
Genade
Het christendom wijst een andere weg, en die is onverminderd actueel. Niet de onkwetsbare winnaar staat centraal, maar de kwetsbare mens. Niet de held die nooit faalt, maar de mens die ook in zijn falen waardigheid behoudt.
Bent u teleurgesteld in de Rode Duivels, kijk dan nog eens naar die biddende spelers op het veld. Zij herinneren ons eraan dat geen voetballer een messias is; zelfs Kevin De Bruyne of Romelu Lukaku niet. Zodra we mensen tot goden verheffen, worden ze vroeg of laat afgoden. Maar erkennen we dat ze gewoon mensen zijn, dan ontstaat er ruimte voor iets wat onze samenleving harder nodig heeft dan succes: genade.
Meer opinies van
Kelly Keasberry
