Historicus Emiel Lamberts. © to

Van machtskerk naar volkskerk en terug

In Het geknakte riet schetst historicus Emiel Lamberts (1941) het aandeel van de katholieke democraten in de Belgische Revolutie en de jonge staat. De Leuvense emeritus professor Europese geschiedenis gaat voor Tertio dieper in over de rol van de Kerk daarin. “De democratische vrijheden boden de verarmde Kerk de mogelijkheid om terug te evolueren naar een machtskerk.”

“Aan de vooravond van de Belgische Revolutie, tijdens het Ancien Régime, was de katholieke Kerk een machtskerk, vertegenwoordigd in instellingen zoals de Staten van Brabant, waar ook de adel een grote rol in had. Door de Franse Revolutie verspeelde ze niet alleen die politieke macht, maar ook haar economische door de naasting van haar grondbezit. Dat laatste is belangrijk, want die gronden werden voor een groot deel opgekocht door de burgerij. Daarover ontstond een conflict met de Kerk. Die verbood de gelovigen om dat ‘zwart goed’ te kopen. Zij die het toch deden, werden met de nek aangekeken. Dat deel van de burgerij bleef vrezen dat die goederen op een bepaald moment weer zouden worden opgeëist. Dat was een grote bron van de antinomie tussen Kerk en burgerij in de 19de eeuw.