Hoepertingen. © Wikimedia

Van vast naar vloeibaar

In de Kerk groeit het aantal volwassenen dopelingen en Santiago de Compostela ontving in 2025 ruim een half miljoen pelgrims. De zoektocht naar zin en spiritualiteit is kennelijk springlevend. Waarom vinden dan nog steeds minder mensen de weg naar de zondagse eredienst? Volgens godsdienstsociologen bevindt de Kerk zich op een historisch kantelpunt.

De “liquidatie van de Kerk”: het is een prikkelende en dubbelzinnige metafoor van de Nederlandse socioloog en theoloog Kees de Groot die treffend samenvat wat de Kerk in de westerse wereld doormaakt. Dat kerkgebouwen sluiten terwijl vermoeide mensen juist rust zoeken in kloosters, is voor hem geen tegenstrijdigheid, maar een teken van dezelfde ontwikkeling. In The Liquidation of the Church (2017) werkt De Groot de dubbele betekenis van ‘liquidatie’ uit. Enerzijds wordt de Kerk als traditioneel instituut gedeeltelijk ontmanteld: gebouwen sluiten, het aantal kerkgangers daalt en vaste structuren verliezen hun draagkracht en invloed. Anderzijds wordt de Kerk vloeibaarder: mensen blijven deelnemen aan christelijke rituelen, praktijken en gemeenschappen, maar doen dat steeds minder vanuit een levenslange verbondenheid met één plaatselijke kerk. De Groots analyse vormt inmiddels een belangrijk vertrekpunt in de godsdienstsociologie en de praktische theologie.