Après nous, le déluge

In Frankrijk heeft het de voorbije weken bijna veertig dagen na elkaar geregend, een meteorologische ramp die doet denken aan het Bijbelse verhaal over de zondvloed. Etymologisch gezien heeft het woord ‘zondvloed’ niets te maken met het begrip ‘zonde’. Desondanks is de zware regenval waarover de jongste jaren wereldwijd bericht wordt, hoogstwaarschijnlijk toch het gevolg van een aantal politieke en economische hoofdzonden: hoogmoed, hebzucht, lust, jaloezie, gulzigheid, woede en luiheid.

Het gaat om de hoogmoed te denken dat de economische bomen zonder ecologische gevolgen tot in de hemel groeien. Daarvoor worden klimaatafspraken naar de prullenmand verwezen. In sommige landen staat alles in het teken van het bevredigen van de nationale hebzucht en persoonlijke machtswellust. De welvaart van anderen wekt jaloezie op en om die anderen – bondgenoten of vermeende vijanden –  het leven zuur te maken en te kortwieken, worden zware invoertarieven afgekondigd. Nationale gulzigheid wordt verheven tot evangelie en wie op internationaal niveau niet meespeelt, riskeert zich de woede op de hals te halen van wie momenteel het machtigste ambt ter wereld bekleedt. Een vorm van intellectuele luiheid leidt ertoe dat het inwinnen van degelijke, wetenschappelijk gefundeerde informatie wordt weggewimpeld.

Schade 
Wetenschappers stellen al langer dat de weerextremen waarmee ons gemeenschappelijk huis de voorbije jaren werd geconfronteerd, samenhangen met veranderingen in de circulatiepatronen in de atmosfeer. Lobbyisten uit de sector van fossiele brandstoffen kunnen bij hoog en bij laag blijven ontkennen dat die veranderingen iets te maken hebben met de industriële activiteit van de mensheid. De gevolgen van die klimatologische schommelingen – of het nu gaat om overstromingen of langdurige droogtes – zijn dramatisch en kunnen niet worden ontkend. Zulke rampen richten op korte tijd allicht meer materiële schade aan dan conventionele oorlogen.

Wapentuig 
Intussen worden Europeanen door tal van ministers van defensie de daver op het lijf gejaagd met schrikbeelden over mogelijke aanvallen vanuit het oosten. Daarom moeten halsoverkop miljarden worden uitgegeven aan wapentuig, dat de wapenindustrie een boost geeft maar uiteindelijk bedoeld is om elders dood en verderf te zaaien. Het mag intussen zonneklaar zijn dat we ons beter voorbereiden op verdere meteorologische drama’s en ons verdedigen tegen de nare gevolgen ervan. Denk aan het Sigmaplan dat in 1977 door de overheid werd gelanceerd na de overstroming van Ruisbroek in 1976. De uitvoering van plannen om ons te verdedigen tegen natuurgeweld neemt veel meer tijd in beslag dan de bouw van wapens om ons te verdedigen tegen wapengeweld. Er zal dieper moeten worden nagedacht over een niet te omzeilen bouwstop in laaggelegen gebieden die bij zware wateroverlast dreigen te overstromen. Onteigeningen en compensaties zullen op de politieke agenda moeten komen, om maar enkele heikele thema’s te noemen.

Après nous… 
De uitspraak Après nous, le déluge zou na de slag bij Rossbach in 1757 aan het Franse hof hebben gecirculeerd en werd in de mond gelegd van zowel koning Louis XV als van zijn maîtresse Madame de Pompadour. De uitdrukking werd later gehanteerd om politieke onverantwoordelijkheid aan de kaak te stellen. Niet alleen Frankrijk, maar ook Spanje en Portugal werden sinds begin dit jaar met zware regenval geconfronteerd als gevolg van de grillige route van de straalstroom in de hogere luchtlagen. Het valt niet te ontkennen dat met de opwarming van de planeet de atmosfeer meer waterdamp kan opnemen, die nadien als regen of sneeuw neervalt. Wie dat niet wil inzien en geen maatregelen wil treffen om die tendens binnen de perken te houden, roept verdere zondvloeden over zich af die een bedreiging vormen voor ons gemeenschappelijk huis, zoals paus Franciscus onze aardbol placht te noemen.