In oktober volgen de (wereld)dagen rond lichamelijke en geestelijke gezondheid elkaar in sneltempo op: de Werelddag van de Geestelijke Gezondheid (10 oktober), de Dag van de Chronisch Zieke Mensen (11 oktober), de Dag van de Onthaalhouders en Wereldreumadag (12 oktober), de Dag tegen Kanker en de Dag van de Spirituele Zorg (15 oktober), de Wereldvoedseldag (16 oktober), de Werelddag van Verzet tegen extreme Armoede (17 oktober) en de Dag van de Verzorgende en Zorgkundige (21 oktober).
De Week van de Spirituele Zorg gaat terug op een initiatief uit de jaren 1980 van de in 1965 opgerichte Amerikaanse National Association of Catholic Chaplains (NACC). De Pastoral Care Week vindt in de Verenigde Staten een week later plaats dan bij ons en loopt van 18 tot 24 oktober.
Kern van spirituele zorg
Naar aanleiding van de Week van de Spirituele Zorg lanceren de Beroepsvereniging voor Zorgpastores en de website Elisabeth de campagne Jij doet ertoe! Die website is genoemd naar de heilige Elisabeth van Hongarije (1207-1231), een edelvrouw die zich, geïnspireerd door Franciscus van Assisi, afkeerde van haar rijkdom en haar leven wijdde aan de zorg voor arme en zieke mensen.
Met de campagne Jij doet ertoe! willen de organisatoren iedereen opnieuw laten ervaren dat zijn of haar aanwezigheid, stem en leven betekenisvol en waardevol zijn. Wanneer mensen ziek zijn, ouder worden of door een psychische kwetsbaarheid of lichamelijke beperking niet meer kunnen werken, stellen ze zich soms vragen als: ‘Doe ik er nog wel toe?’ en ‘Kan ik nog iets betekenen voor anderen?’ Aandacht voor zulke zinvragen maakt deel uit van de kern van spirituele zorg, stellen de organisatoren.
Dynamisch
De pastorale dienst van het UZ Leuven stelt op haar website dat spiritualiteit een dynamisch gegeven is dat voortdurend in beweging is. “Het is de voortdurende interactie tussen dat wat een mens overkomt en hoe hij of zij dit ervaart en ermee omgaat. In die zin zijn religie en spiritualiteit niet hetzelfde. Je zou kunnen stellen dat de religie een aantal zinvragen die in de spiritualiteit aan bod komen en algemeen menselijk zijn, van antwoord voorzien.”
“Aandacht geven aan zinvragen maakt deel uit van de kern van spirituele zorg.”
“Door middel van een luisterend gesprek gaat de spiritueel zorgverlener op zoek naar de krachtbronnen van de patiënt”, zo staat er te lezen. De nadruk ligt dus op het (verdere) leven, niet op wat erop zou kunnen volgen. Dat lijkt eerder aan bod te komen binnen de palliatieve en/of terminale zorg.
Discussie
Opmerkelijk is dat in de kapel van het UZ Gent op 27 oktober, aan de vooravond van Allerzielen, een gesprek over bijna-doodervaringen wordt georganiseerd tussen een neuroloog, een psychiater en een theoloog. De theoloog en ziekenhuisaalmoezenier zal die avond nagaan wat zulke ervaringen betekenen voor de christelijke visie op het leven na de dood. Dat thema komt in tijden van toenemende religieuze ongeletterdheid nog maar weinig aan bod.
Vaak worden bijna-doodervaringen herleid tot de bijna clichématige reis door een tunnel naar het licht. Toch zijn het ingrijpende en vaak levensveranderende ervaringen die, ondanks vijftig jaar onderzoek, nog te vaak niet als dusdanig worden herkend.
Teruggestuurd
Wie in kritieke omstandigheden een dergelijke ervaring meemaakt, wordt vaak naar het leven teruggestuurd met de boodschap dat zijn of haar tijd nog niet gekomen is of dat de eigen taak nog niet is vervuld. Wat die taak precies inhoudt, wordt daarbij echter niet vermeld. Christenen zien degene die hen terugstuurt doorgaans als God of Jezus.
Wie na zo’n ervaring naar het leven terugkeert, doet er dus zeker toe. Dergelijke ervaringen verdienen dan ook ruime aandacht binnen de spirituele zorg. Soms vindt wie is teruggekeerd zijn of haar levensdoel in de inzet voor mensen aan wie tijdens een van de vele wereld- en themadagen extra aandacht wordt besteed.
Meer opinies van
Ludwig De Vocht
